Айтыскер ақынның өмірі - халық өмірі, мәдениетіміздің сәні
Жұмыстың мазмұны мен бағыт-бағдары
Бұл зерттеу жұмысында Самат Мұсабекұлының өміріндегі елеулі кезеңдер, шығармашылығындағы жарқын белестер және айтыстағы жетістіктер сөз болады. Зерттеу барысы мен үшін әрі қызықты, әрі үйретері мол үдеріс болды. Бұған дейін осындай ірі тұлғаның бар екенін, оның мұрасын ұрпақтары жалғап келе жатқанын тереңінен біле бермеген едім. Осы еңбектің басты ниеті — ақынның өнегелі жолын танытып, оны үлгі тұтар азамат ретінде кеңінен таныту.
Кіріспе ой
Өмірінде қиын кезеңдер болғанымен, Самат Мұсабекұлы мойымай, өнер жолын таңдап, өшпес із қалдырған ақын. Қарапайым отбасынан шықса да, өлеңдерімен жүрек тебірентер жырлар тудырып, елге қадірлі, жұртқа қалаулы тұлғаға айналды. Біреуге ұстаз, біреуге үлгілі азамат болған ақынның берер тағылымы мол. Өзі өмірден өтсе де, артында қалған бай мұра оның есімін асқақтатып, қадірін кемітпейді.
Жұмыстың мақсаты
Зерттеудің негізгі мақсаты — өз өлкеміздің ақыны Самат Мұсабекұлы туралы жүйелі мәлімет ұсыну, шығармашылық мұрасын талдау және көпшілікке онша таныла бермеген қазынаны жинақтап, жас ұрпаққа өнеге ету.
- Өз өлкеміздің ақыны туралы және оның шығармашылығы жөнінде мәлімет беру.
- Еңбектеріне талдау жасау.
- Халыққа кеңінен танымал емес бай мұраны жинақтау.
- Перзенттік еңбегін өнеге етіп, жас ұрпақты соған үндеу.
- Бүгінгі жас буынға Самат Мұсабекұлының өмірі мен шығармашылығын танытып, оны биік тұлға ретінде дәріптеу.
Жұмыстың міндеттері
- Ақын шығармашылығына қатысты деректерді жинау және зерделеу.
- Бақылау, зерттеу, сауалнама жүргізу арқылы мәліметтерді нақтылау.
- Туған өлке мен жерге деген сүйіспеншілікті арттыруға ықпал ету.
Зерттеудің негіздемесі
Зерттеу нысаны
Шет өңірінің ақыны, елдің перзенті — Самат Мұсабекұлы.
Зерттеу болжамы
Егер туған жеріміздің ақынын, оның өмірін, шығармаларын және өнегелі сөздерін терең танысақ, онда өз ұлтымыздың тарихын сақтай отырып, рухани тұрғыдан кемелденіп, өзгеден кем болмаймыз.
Зерттеудің жаңалығы
Ақын өмірін зерделей отырып, мынадай тұжырымға келдім: ата-бабаларымның жолын жалғап, халқым мен еліме адал еңбек сіңіретін азамат болуға ұмтыламын.
Айтыс — рухани мұра, мәдениеттің айнасы
Бұл жұмыста ақынның тек шығармалары ғана емес, айтыскерлік қыры да қарастырылады. Айтыс — қазақ халқының ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан мәдени мұрасының жарқын үлгісі. Айтыс арқылы тұрмыс-тіршілік, халықтың мұңы мен мұқтажы, қоғамдағы өзекті мәселелер суреттеледі. Айтыскер ақындар белгілі бір тақырыппен ғана шектелмей, ұлттың болмысын тереңінен жырлайды.
Айтыскерге тән қасиеттер
Айтыс үстінде ақынның сөйлеу шеберлігі, тапқырлығы, ойдың ұшқырлығы мен жауаптың шапшаңдығы айқын көрінеді. Шаршы топ алдында сөз айту — қиын; ал көпшілікті өзіне қарата білу — одан да күрделі. Бұл үлкен еңбек пен үздіксіз талпынысты қажет ететін, ең жоғары бағаланатын қабілет.
Бүгінде ата-бабамыздан қалған осы өнерді жалғап келе жатқан айтыскерлер қатары артып келеді. Бұл — ұлттық мәдениетіміздің дамуына қосылған елеулі үлес. Ақындар халықтың жағдайын бүкпесіз айтып, қоғамға үндеу тастайды. «Айтылмаған сөз — жетім» деген ұғымның өзі айтыстың өміршеңдігін, сөздің жауапкершілігін аңғартады. Айтыскер ақынның өмірі — халық өмірімен тамырлас, ал айтыс — мәдениетіміздің сәні мен салтанаты.