Қазақша рефераттар

Тақтайдың бетіне қағаздың көмегімен өрнек түсіру

ШҚО, Тарбағатай ауданы, Үштөбе ауылы — Өкпеті орта мектебі

Технология пәні мұғалімі

Башахов Болат Орынғазыұлы

Сабақтың тақырыбы: ағашты бедерлеп ою

Бұл сабақта оқушылар ағашты көркемдеп өңдеу тәсілдерін меңгеріп, бедерлеп оюдың негізгі әдістерін практика жүзінде орындайды. Жұмыс барысында дәлдік, ұқыптылық және қауіпсіздік мәдениеті басты назарда болады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Ағашты көркемдеп өңдеу арқылы бедерлеп ою әдісін меңгерту.

Дамытушылық

Икемділік, іскерлік, шеберлікті қалыптастырып, ұқыптылыққа баулу.

Тәрбиелік

Ақыл-ой, еңбек және эстетикалық тәрбие беру.

Ұйымдастыру және әдістеме

Сабақ түрі

Сарамандық сабақ.

Оқыту әдістері

  • Әңгімелесу
  • Сарамандық жұмыс
  • Өз бетінше жұмыс

Сабақ құрылымы

  1. 1 Ұйымдастыру бөлімі
  2. 2 Өткен материалды еске түсіру
  3. 3 Жаңа сабақ:
    • Ағашты көркемдеп өңдеу
    • Ағашты ою тәсілдері
    • Ағашты ою құралдары
    • Ағашты бедерлеп ою
    • Ою-өрнектердің қолданылуы
    • Ою ережелері
    • Нұсқау карта бойынша жұмыс
    • Жаңа материалды пысықтау
  4. 4 Сарамандық жұмыс
  5. 5 Жұмысты аяқтау, қорытынды

Сабақтағы жұмыс нысаны

Асханалық бұйым жиынтығына арналған ілгіш және ет турайтын тақтай дайындау.

Көрнекіліктер мен қажет материалдар

Көрнекіліктер

  • Ілгіш пен ет турайтын тақтай жасаудың нұсқау картасы
  • Бұйымның дайын үлгісі
  • Техникалық қауіпсіздік ережелері

Материалдар

  • Тақтай 15 × 500 × 150 мм — 1 дана
  • Тақтай 20 × 300 × 180 мм — 1 дана

Құрал-саймандар

Сызғыш, қарындаш, циркуль, транспортир, түрпі, егеудің түрлері, ою пышағы, қашау.

Жаңа сабақ мазмұны

Ағашты көркемдеп өңдеу дегеніміз не?

Ағашты қоларамен кесу, бетін тегістеп сүргілеу, қашаумен түрлі өрнек түсіру немесе әртүрлі ойықтар тесу сияқты жұмыстар ағашты көркемдеп өңдеу деп аталады.

Материалды дұрыс таңдау

Көркемдеп өңдеу үшін көбіне бұтақсыз, жұмсақ ағаш түрлері таңдалады. Жұмысқа майқарағай, терек, үйеңкі секілді ағаштар қолайлы: олардың бетіне нәзік ойықшалар, үшбұрыштар және басқа да өрнектерді түсіру әрі әрлеу жеңіл орындалады.

Дайындама қажетті өлшемде кесіледі, сүргіленеді, өңделеді, содан кейін өрнек бейнесі тақтай бетіне көшіріледі.

Ою құралдары

Көркемдеп ою-өрнек жасауға арнайы құралдар қолданылады. Негізгілері — тік және әртүрлі ойық жүзді қашаулар. Қарапайым өңдеу үшін қашаулармен қатар сүргі, бұрғы сияқты құралдар да пайдаланылады.

Көркемдеп өңдеуде тік өткір жүзді және жартылай ойықша қашаулардың жүз ені көбіне 6 мм-ден 32 мм-ге дейін қолданылады.

Ағашты оюдағы басты құралдар — қашау мен үшкір пышақ.

Ою тәсілдері және бедерлеп ою

Ағашты көркемдеп ою тәсілдері шартты түрде екіге бөлінеді: бедерлеп ою және жұмырлап ою.

Бедерлеп ою — тегіс тақта бетіне өрнек салу, шығыңқы етіп жартылай көлеммен мүсіндеу, ағашқа бедерленетін барельеф жасау.

Жосықтау

Өрнекті тақтайға тіліп түсіру.

Қиып ою

Қашау ізін тік жүргізіп орындау.

Кертіп ою

Қашау жүзін көлбеу жүргізіп, нұқи ою.

Жарықтың дұрыс түсуі

Жұмыс орнында жарық алдыңнан немесе сол жақтан түсуі керек. Әйтпесе бедер көлеңкесі күшейіп, көзді шатастырады да, дәлдікке әсер етеді.

Қауіпсіздік ережелері

Өткір жүзді құралдар қолданылатындықтан, қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтау қажет. Бедерлеп ою қол күшімен орындалатындықтан, жарақат алу қаупі жоғары.

  • Сол қолды пышақ жүзі жүретін бағытқа жақындатпау.
  • Құралдың жүзін әрдайым өзіңнен алыс бағытта жүргізу.
  • Жұмыс алдында және барысында құралдардың жарамдылығын тексеру.

Өрнекпен жұмыс: үлгілеу және көшіру

Оюды бастамас бұрын, алдымен ұнаған өрнек үлгісін қағазға салып алыңыз. Кейін сол үлгіні ағаш тақта бетіне көшіріп, ою пышағымен негізгі тәсілдерді (қиып ою, кертіп ою, тік ою, жартылай дөңгелектеу) кезең-кезеңімен орындаңыз.

Бедерлеп оюда көбіне геометриялық ою үлгілері қолданылады.

Сабақ барысы

1) Ұйымдастыру бөлімі

  • Сабаққа қатысуды бақылау
  • Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру

2) Өткен материалды қайталау

Алдыңғы тақырыптар бойынша негізгі ұғымдар мен қауіпсіздік талаптары еске түсіріледі.

3) Жаңа сабақ

Ағашты көркемдеп өңдеу, ою тәсілдері мен құралдары, бедерлеп ою түрлері және ою-өрнектің қолданылуы түсіндіріледі. Нұсқау карта бойынша жұмыс реті көрсетіліп, пышақпен, арамен және түрпімен жұмыс кезіндегі қауіпсіздік ережелері нақтыланады.

4) Сарамандық жұмыс

  1. а Нұсқау карта бойынша бұйымның сызбасын материалға түсіру
  2. ә Арамен кесіп, түрпі мен егеудің көмегімен бұйымның нобайын келтіру
  3. б Қағаз үлгі арқылы тақтай бетіне өрнек түсіру
  4. в Өрнекті пышақпен бедерлеп ою
  5. г Дайын бұйымды бояп, әсемдеу

5) Қорытынды

Оқушылардың жұмысы бағаланады, орындалған бұйымдар талқыланады, жұмыс орны ретке келтіріліп, құралдар жинақталады.