Табиғатқа экскурсия жасау
Сабақтың барысы
Бұл сабақта «сөйлем» тақырыбы қайталанып, тапсырмалар табиғатқа виртуалды экскурсия түрінде ұйымдастырылады. Әр аялдамада тілдік талдаулар орындалып, оқушылардың сөйлеу дағдысы мен шығармашылық ойлауы дамытылады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық ретінде оқушылар бірге төмендегі шумақтарды айтады:
Бақыт, бақыт,
Бақыт менде, бақыт сенде.
Бақыт барлық жерде.
Тыныштық, тыныштық,
Тыныштық менде, тыныштық сенде.
Тыныштық барлық жерде.
Бейбітшілік, бейбітшілік,
Бейбітшілік менде, бейбітшілік сенде.
Бейбітшілік барлық жерде болсын!
II. Өткенді қайталау және қызығушылықты ояту
1) Үй жұмысын тексеру
Оқушылардың орындаған тапсырмалары талқыланып, қателер бойынша кері байланыс беріледі.
2) Ауызша сұрақтар
- Қазақ әліпбиінде неше әріп бар? Неше дыбыс бар?
- Дауыссыз дыбыстар қалай бөлінеді?
- Дауысты дыбыстар қалай бөлінеді?
- Сөйлем дегеніміз не?
- Сөз тіркесі дегеніміз не?
3) Үлгі бойынша сөз тіркестерін құрастыру
Оқушылар берілген үлгіге сүйеніп, жаңа сөз тіркестерін құрап жазады.
4) Дәптермен жұмыс және көркем жазу
Күнді жазу. Көркем жазу минуты: Т, У әріптерін жазу.
Аңыз арқылы сабақтың идеясы
Ерте заманда кең далада Асанқайғы атты данышпан өмір сүріпті. Ол әлемді өзінің сенімді арғымағымен аралап, сирек аялдайды екен. Себебі ол адам мен табиғат толық үйлесім тапқан жайлы қоныс — Жерұйықты іздеген. Нулы, берекелі өлкені табуды армандаған Асанқайғының жолы — табиғатты тануға, қадірлеуге шақырған жол еді.
Сол себепті бүгінгі сабағымыз да ерекше форматта өтеді: біз табиғатқа экскурсия жасап, әр аялдамада тіл білімін қайталаймыз.
Экскурсияның алғашқы аялдамасы: аспан әлемі
Жұмбақ
Қанатсыз құс маңып барады,
Көзінен жасы тамып барады.
Жауабы: Бұлт
Топтық тапсырмалар
I топ
«Бұлт» және «аспан» сөздеріне фонетикалық талдау жасау.
II топ
Жұмбақ мәтінінен сөз тіркестерін тауып, жазу.
III топ
«Бұлт» сөзімен жайылма сөйлемдер құрастыру.
Орманға саяхат: сөйлем түрлерін ажырату
Талқылау
Ормандар еліміздің қай аймақтарында орналасқан? Оқушылар өз білімін ортаға салады.
Мақал-мәтел: Бір тал кессең, он тал ек.
Оқулықпен жұмыс
138-жаттығу: мәтіндегі сөйлемдерді айтылу мақсатына қарай ажырату. Қарамен жазылған сөйлемдерді көшіріп жазу.
Математикалық тапсырма: есеп шығару (орман тақырыбымен байланыстыру ұсынылады).
Көлді аймақ: «Су бар жерде — тіршілік бар»
Келесі аялдама — су айдыны. Мұнда грамматикалық талдаулар арқылы сөйлем құрылымы тереңдетіледі.
I топ
Өзен — тұщы судың көзі.
Морфологиялық талдау.
II топ
Ел өзен жағасына қоныстанады.
Синтаксистік талдау.
III топ
Каспий — еліміздің ең үлкен көлі.
Сөйлемдегі сөздердің байланысын табу.
Суға байланысты тыйым сөздер
- Суға түкірме.
- Суды адамға шашпа.
- Кірдің суын көлге төкпе.
Жазық дала: поэзия және «5 жолды өлең»
Еліміздің көптеген өңірін жазық дала алып жатыр. Даланың табиғаты — кең тынысты, ерекше әсем. Бұл бөлімде оқушылар табиғат туралы білетін өлеңдерін оқиды, содан кейін өздері «5 жолды өлең» құрастырады.
Поэзия минуты
Оқушылар табиғат туралы жатқа білетін өлеңдерін айтады.
Шығармашылық жұмыс
«5 жолды өлең» құрастыру (табиғат тақырыбы бойынша).
Сергіту сәті
Қимыл-қозғалыс жаттығулары арқылы оқушылар сергіп алады.
Таулы аймақ: әр қалыпты жазу
Еліміздің бестен бір бөлігін таулар алып жатыр. Таудың табиғаты ерекше: биік шың, таза ауа, асқақ көрініс — бәрі ойға серпін береді. Бұл аялдамада оқушыларға «әр қалыпты жазу» түріндегі шығармашылық тапсырма ұсынылады.
I топ
Өтініш
Сыпайы тілдік орамдарды қолданып, қысқа өтініш мәтінін жазу.
II топ
Хабарландыру
Қысқа әрі нақты хабарландыру мәтінін құрастыру.
III топ
Тілек
Жақсы ниет білдіретін тілек мәтінін жазу.
Ғасырлар даналығы
Биік тау алыстан көрінеді.
Шыңға өрлеген шығады.
Қорытынды: рефлексия, бағалау, үй тапсырмасы
Рефлексия
- Не білдік?
- Не істедік?
Бағалау
Оқушылар бағалау парағын толтырады. Белсенді қатысқан оқушылар мадақталады.
Үй тапсырмасы
Эссе жазу (табиғат пен сөйлем тақырыбын байланыстыруға болады).