Қазақша рефераттар

РАГА сөзіне сөзжұмбақ

Сабақтың тақырыбы

«Биге тіл бітірген үнділер. Үндінің сұлу сазды рагасы»

Сабақтың мақсаты

  • Әлем халықтарының театрларымен таныстыру.
  • Үнді дәстүрлі музыкасын тыңдау арқылы эстетикалық тәрбие беру.
  • Оқушыларды әлемдік мәдениетке құрметпен қарауға тәрбиелеу.
  • Көзқарасы мен дүниетанымын кеңейту.

Сабақ түрі

Аралас сабақ

Пәнаралық байланыс

География

Негізгі ұғым

Рага

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу, сабаққа назарын аудару.

Оқушылар сыныпқа үнді әуенімен кіреді. Мұғалім әуенге назар аудартып: «Бұл қай ұлттың музыкасы?» деп сұрайды. Оқушылар үнді музыкасы екенін анықтап, бүгінгі бөлімнің Үнді мәдениетіне арналатыны айтылады.

Нақтылау: Біз «Әлем халықтарының мәдениеті» тақырыбының үнділерге арналған бөліміне өттік.

2) Үй тапсырмасын қайталау

Тақтадағы суреттерге қарап, олардың қай халықтың мәдениетіне тән екенін анықтау ұсынылады. Оқушылар карточкалар арқылы үш топқа бөлінеді: Кабуки, Қытай театры, Катхакали.

Қайталау бағыты: халық — театры — мәдениеті.

3) «Маған таныс» бөлімі: үнді актерлері

Оқушыларға үнді киносы актерлерінің суреттері көрсетіледі. Талқылау сұрақтары: кімдерді танимыз, олар туралы не білеміз.

Мысал ретінде аталған есімдер:

  • Шах Рукх Хан
  • Айшвария Рай
  • Аамир Хан
  • Хема Малини
  • Авика Гор

4) Сөзжұмбақ: «РАГА»

Берілген есімдер мен атаулар арқылы жасырын сөзді табу ұсынылады. Нұсқау: жауаптардың бас әріптерін біріктіріп, терминді шығару.

  1. Үнді актрисасы Айшвария — Рай.
  2. «Келін» фильмінің басты кейіпкері — Ананди.
  3. «Зита мен ...» фильмі — Гита.
  4. Анандидің шын есімі — Авика.

Жауабы: РАГА

Бұл — үнді классикалық музыкасының негізгі ұғымдарының бірі.

5) Жаңа сабақ: Үндінің сұлу сазды рагасы

Рага — үнді классикалық музыкасының іргелі формасы. Ол көбіне тарихи немесе мифологиялық тақырыпқа құрылып, жеке дауыспен орындалатын баяу әуен ретінде беріледі. Рага бірнеше минутқа, кейде одан да ұзаққа созылуы мүмкін.

Назар аударатын белгілер

  • Әуеннің біртіндеп өрбуі
  • Темп пен динамиканың нәзік ауысуы
  • Көңіл күйді терең жеткізуі

Сыныптағы жұмыс

  • Музыка тыңдау
  • Талдау және әсермен бөлісу
  • Қорытынды жасау

6) Үнді биі: тарихы, мәні, стильдері

Үнді биі — екі мың жылдан астам тарихы бар көне өнер. Мифология бойынша, ең алғашқы биші — Шива құдай. Аңызда Шива әртүрлі қимылдардан тұратын би арқылы жарық әлемді жаратты делінеді.

Үнді биінің негізгі үш тобы

Классикалық

Әдебиет пен эпостарға негізделген, қатаң ережелі.

Халық билері

Әлеуметтік өмірді суреттейді, еркін құрылымды.

Тайпалық билер

Дәстүрге негізделген, қауымдық сипатта.

Театр, музыка және би өнеріне арналған «Натьяшастра» (II ғасыр) трактатында би негізгі бөлім ретінде арнайы қарастырылған. Онда қимыл-қозғалыс қағидалары, кейіпкерлер, тіпті костюмдерге қойылатын талаптарға дейін сипатталған.

Үнді классикалық биінің 8 стилі

  • Бхаратанатьям (Тамилнаду)
  • Катхак (Уттар-Прадеш, Раджастан)
  • Катхакали (Керала, ерлер биі)
  • Мохини-аттам (Керала, әйелдер биі)
  • Кучипуди (Андхра-Прадеш)
  • Манипури (Манипур)
  • Одисси (Орисса)
  • Сатрия (Ассам)

Маңызды ерекшелік

Үнді классикалық биі әдебиетпен тығыз байланысты: билер эпостар мен мифтерге құрылады, ал оқиғаның мазмұны қимыл-қозғалыс арқылы жеткізіледі. Бұл қимылдардың әрқайсысы белгілі бір мағына береді — қозғалыс «сөйлейді».

XVII ғасырға дейін би көбіне ғибадатханаларда орындалған. Сол дәуірде қыздарды арнайы тәрбиелеп, оларды девадаси деп атаған. Девадасилер би билеп қана қоймай, ән айтып, музыкалық аспапта ойнап, сахналық шеберлікті меңгеріп, ұлттық салт-дәстүрді терең игерген.

7) Музыка тыңдау және талдау

Оқушылар үнді рагасын тыңдап, топпен талдау жасайды.

1-топ

Естіген музыкадан алған әсерің қандай?

2-топ

Музыканың көркемдігі туралы айт (темпі, әуені, ырғақ т.б.).

3-топ

Музыка қандай көңіл күй қалыптастырады?

8) Сергіту: үнді биін тамашалау

Оқушылар дайындаған үнді биі көрсетіледі.

Мұғалімнің кері байланысы: «Рахмет, қыздар! Өте тамаша биледіңдер!»

Одан кейін үнді театрындағы ерлердің биге дайындалу ерекшелігіне назар аударылады.

9) Катхакали және Бхаратанатьям: театр мен би тілінің айырмасы

Катхакали театрында дәстүрлі түрде тек ерлер өнер көрсеткен. Киімі мен бет бояуы ерекше, ал қимылмен қатар бет мимикасын өзгерту маңызды рөл атқарады.

Ал қыздардың ұлттық Бхаратанатьям биі нәзік пластикасы, анық қалыптары және мәнді ишараларымен ерекшеленеді. Сабақта бейнематериал арқылы би тамашаланады.

10) Ән үйрену: «Мектебім»

Мұғалім: «Осындай мәліметтердің бәрін қайдан үйренеміз?» Оқушылар: «Мектептен».

Оқушыларға ән мәтіні таратылады (тақтада және парақтарда). Ән жеке және топпен орындалады.

11) Түсінгенін тексеру

Сұрақтар: Үнді мәдениеті туралы қандай мәлімет алдыңдар? Қандай жаңа терминмен таныстық? (рага).

Әр топ бір-біріне сабақ бойынша сұрақтар дайындайды және жауап береді.

12) Қорытынды және бағалау

Өзін-өзі бағалау парақшалары бойынша қорытынды жасалады (ең жоғары ұпай — 5).

Сабақ соңында ән қайта орындалады.

Үй тапсырмасы

  • «Мектебім» әнін жатқа айту.
  • Келесі сабаққа: корей халқы туралы мәлімет жинап келу.