Оқушыларды баскетбол ойынының қысқаша тарихымен және еліміздегі баскетбол спортының даму тарихымен таныстыру
Курчатов қаласы, №1 жалпы білім беретін орта мектебі (КММ)
Дене шынықтыру пәні мұғалімі: Төлеубаев Еркебұлан Оралханович
Сынып: 7 «А»
Өтетін күні: 24 қыркүйек 2015 ж.
Өтетін орны: мектеп спорт залы
Түсініктеме хат
Бағдарламаға сәйкес 7-сыныпта өткізілетін дене шынықтыру сабағының тақырыбы — спорттық ойын: баскетбол. Сабақ мазмұны оң және сол қолмен допты ауыстыра алып жүру, сондай-ақ 2–3 метр қашықтықтан торға доп тастау дағдыларын меңгеруге бағытталған.
Бұл — жаңа сабақ. Оқыту әдісі ретінде оқу мен оқытудағы жаңа тәсілдер қамтылып, соның ішінде топтық жұмыс негізгі орын алады. Оқушылардың қызығушылығын арттыру мақсатында ақпараттық-танымдық мәліметтер беріліп, сабақ тақырыбы оқушылармен бірлесе ашылады.
Сабақ ойын сабағы форматында ұйымдастырылады. Пәнаралық байланыс ретінде геометрия мен физика пәндерінен мысалдар келтіріліп, қосымша деректер ұсынылады. Бұл тәсіл оқушылардың сабақ мақсатын терең түсінуіне ықпал етеді.
Кіріспе
Қазіргі заман талаптарына сай өскелең ұрпақтың білімді әрі дені сау болып өсуі — аса маңызды міндет. Себебі еліміздің жарқын болашағы бүгінгі жас ұрпақтың қолында. Әрбір азамат салауатты өмір салтын ұстанып, дене тәрбиесіне дұрыс мән беріп, спортты серік етсе, бұл мемлекет үшін стратегиялық маңызы бар құндылыққа айналады.
Сондықтан дене шынықтыру пәні білім беру сапасындағы ең қажетті пәндердің бірі. Мектеп оқушыларының денсаулығы — ел мен қоғамның басты байлығы. Қазақстан Президентінің «Қазақстан–2050» Жолдауында да осы бағытқа ерекше назар аударылып, бұқаралық спортты дамыту көзделген.
Шынығу — денсаулықты сақтаудың және нығайтудың тиімді жолы. Дене шынықтыру сабақтарында оқушылар денесін шынықтырып, денсаулығын нығайтады, жан-жақты дамиды. Ойын түріндегі тапсырмалар оқушыларды жылдамдыққа, төзімділікке, ептілікке тәрбиелейді. Осындай спорт ойындарының бірі — баскетбол. Ұсынылып отырған сабақ жоспары баскетбол ойынына арналады.
Баскетбол туралы қысқаша мәлімет
Баскетбол (ағылшынша: basketball, basket — торқалта, ball — доп) — командалық спорт ойыны. Мақсаты — өз себетіне доп салдырмай, қарсылас себетіне допты лақтырып салу.
Баскетбол Олимпиада ойындары бағдарламасына 1936 жылдан бері енген. Ерлер арасындағы жүйелі дүниежүзілік чемпионаттар 1950 жылдан, әйелдер арасындағы чемпионаттар 1953 жылдан бері өткізіліп келеді. Еуропа чемпионаттары 1935 жылдан ұйымдастырылады.
Негізгі ұғымдар
- Допты алып жүру: оң және сол қолмен алмастырып бақылау.
- Лақтыру: 2–3 метр қашықтықтан дәлдікке жұмыс.
- Командалық өзара әрекет: шабуыл және қорғаныс кезіндегі келісім.
Ойын тарихы: әлемде және Қазақстанда
Әлемдік тарих
Баскетболдың отаны — АҚШ. Алғашқы ойын 1891 жылы Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында, Христиан жастар қауымдастығының оқу-жаттығу орталығында ұйымдастырылған. Сол кезеңде Канададан қоныс аударған жас мұғалім, доктор Джеймс Нейсмит гимнастика жаттығуларын толықтыру үшін жаңа ойын түрін ойлап тапқан.
Қазақстандағы даму жолы
Елімізде баскетболдың қалыптасуы XX ғасырдың 40-жылдарынан бастау алады: сол жылдары ерлер командасы құрылып, 1946 жылдан бастап әйелдер командасы жасақталған.
Қазақстан командалары КСРО чемпионаттарына тұрақты қатысып отырған. Қазақстан баскетболының дамуына М. Жиенбаев, Ю. Бухвалов, И. Копилевич сияқты спортшылар елеулі үлес қосты.
1972 жылдан бастап «Буревестник», кейін «Университет» (Алма-Ата) командалары КСРО чемпионаттарының жоғары лигасында нәтижелі ойын өрнегін көрсетіп, КСРО халықтарының VI және VIII спартакиадаларында екі рет төртінші орын иеленген. Аталған спартакиадаларда одақтас республикалар командаларымен қатар АҚШ, Франция, Чехословакия және Югославия құрамаларының да қатысқанын атап өткен жөн.
1992 жылдан бастап тәуелсіз Қазақстанның баскетбол тарихы жаңа кезеңге өтті.
Сабақ жоспары: құрылымы мен мазмұны
Тақырып
Спорттық ойын: баскетбол.
Оң және сол қолмен допты ауыстыра алып жүру, 2–3 метр қашықтықтан торға доп тастау.
Сабақ мақсаты
- Оқушыларды баскетболдың қысқаша тарихымен және Қазақстандағы даму кезеңдерімен таныстыру.
- Ойын техникасының элементтерін дұрыс үйреніп, ережелерді саналы меңгерту.
- Өзін-өзі және бірін-бірі бағалау дағдыларын дамыту.
Білімділік
Баскетбол элементтерімен таныстыра отырып, ойын техникасын қолдану арқылы дағды мен қабілетті жетілдіру, арттыру.
Тәрбиелік
Ұжымшылдыққа, достыққа, ұйымшылдыққа, салауатты өмір салтын ұстануға, зейінділік пен ұқыптылыққа тәрбиелеу.
Дамытушылық
Ойын арқылы ептілік, икемділік, жылдамдық, төзімділік, шапшаңдық, күш сияқты қасиеттерді дамыту.
Құрал-жабдықтар және оқу тапсырмалары
Қажетті құрал-жабдықтар
- баскетбол доптары
- ысқырғыш
- секундомер
- кедергілер
- иллюстративтік материалдар мен көрнекіліктер
Сабақ барысында орындалатын негізгі жаттығулар
- Техникалық тәсілдерді нығайту және жетілдіруге арналған арнайы жаттығулар.
- Жалпы дене дайындығына арналған жаттығулар.
- Секіріп тұрып допты бір және екі қолмен себетке лақтыру.
- Техникалық-тактикалық әрекеттер: жеке және командалық жұмыс.
- Қорғаушының жеке қорғаныс әрекеттеріндегі қозғалыс түрлері.
- Допты жұлып алу және соғып жіберу.
- Доппен және допсыз ойыншыны қадағалау кезіндегі қорғаныс әрекеттері.
- Допты қағып кету, қалқаншадан серпілген доп үшін күрес.
- Шабуыл кезіндегі өзара әрекет: ұшқыр шабуыл (fast break).
- Төреші допты ойынға қосқанда және беткі сызықтан допты ойынға енгізу кезіндегі өзара әрекеттер.
- Баскетбол бойынша оқу ойыны.
Бекіту, бағалау және рефлексия
Сабақты бекіту мақсатында топтық жұмыс ұйымдастырылып, оқушылар командаларға бөлінеді де, баскетбол ойыны ойнатылады. Қорытынды кезеңде сыныппен бірлесе талдау жасалып, тиісті бағалау жүргізіледі.
Мұғалім мен оқушы арасындағы кері байланысты дамыту үшін сабақ соңында рефлексия өткізіледі.
Нәтижеге бағытталған екпін
Оқушылар баскетболдың негізгі элементтерін тәжірибеде қолдана отырып, техникасын жетілдіреді, команда ішінде өзара әрекеттесу мәдениетін қалыптастырады және өзін-өзі бағалау дағдыларын нығайтады.