Су ресурстарының сарқылуының алдын алуға бағытталған іс - шаралар
Су ресурстарының сарқылуының алдын алуға бағытталған іс-шаралар
Сабақтың мақсаты
- Тақырып мазмұнын меңгерту және алған білімді жүйелі қолдануға дағдыландыру.
- Оқушылардың шығармашылық ізденісін дамыту.
- Табиғатты қорғауға, оны аялауға тәрбиелеу.
Сабақтың құрылымы
- Ұйымдастыру кезеңі.
- Үй тапсырмасын тексеру: «Экологиялық құқық» тақырыбы.
- Жаңа сабақ және қорытынды.
Негізгі идея
Су — тіршіліктің негізі. Оны тиімді пайдалану, ластанудан қорғау және таза ауыз суға қолжетімділікті арттыру — бүгінгі күннің басты міндеттері.
Кіріспе
Табиғи байлықтардың ішінде судың орны ерекше. Сусыз Жер бетінде тіршіліктің болуы мүмкін емес. Сондықтан «су — өмір нәрі» деген тұжырым жай ғана сөз емес, ғылыми тұрғыдан дәлелденген ақиқат.
Жер бетінің шамамен 77,5%-ын су алып жатыр.
Су қорларына өзен-көлдер, теңіз-мұхиттар, жер асты сулары, мұздықтар мен қар жамылғысы, сондай-ақ атмосфералық ылғал жатады.
Негізгі бөлім
Гидросфера және судың қасиеттері
Жер шарының сулы қабаты — өзен-көлдер, теңіз-мұхиттар, жер асты сулары, тоғандар, су қоймалары және батпақты-шалшықты аумақтардың жиынтығы — гидросфера деп аталады.
- Су — түсі, иісі және дәмі жоқ сұйық зат.
- Жақсы еріткіш қасиетке ие.
- Айқын капиллярлық қасиеті бар.
Судың тірі ағза үшін маңызы
Суды адамзат, жан-жануарлар, микроорганизмдер және өсімдіктер дүниесі пайдаланады. Су тірі ағзалардың дене құрамына кіріп, зат және энергия алмасуына қатысады.
Адам ағзасындағы су мөлшері 10–12%-ға кемісе, әлсіреу, шөлдеу, аяқ-қолдың дірілі және жалпы жағдайдың нашарлауы байқалады.
Су мөлшері 20–25%-ға кемісе, өмір сүру тоқтауы мүмкін.
Бір адамның жылына орта есеппен 50 тонна су тұтынатыны айтылады.
Судың шаруашылықтағы рөлі
Жылу жүйелері
Су жылуды аз жоғалтып, көп жинайды. Осы қасиетіне байланысты жылу тарту жүйелерінде кеңінен қолданылады.
Өндіріс
Көптеген өндірістік процестерде су кептіру, жылыту, энергия алу және технологиялық қажеттіліктер үшін таптырмас ресурс.
Ауыл және коммуналдық шаруашылық
Су ауыл шаруашылығында да, коммуналдық қызметтерде де үлкен көлемде жұмсалады: суару, тазалау, тұрмыстық қажеттіліктер және өзге де жұмыстар.
Тақырыптық жоспар
I. Кіріспе
Су ресурстарының маңызы және гидросфера туралы базалық түсініктер.
II. Негізгі бөлім
- Тұщы су қорын тиімді пайдалану.
- Қазақстанның су ресурстары.
- Каспий аймағының экологиялық жағдайы.
- Арал теңізінің экологиялық мәселелері.
- Балқаш көлінің экологиялық мәселелері.
- Кіші өзендерді қорғау мәселесі.
- Судың ластану мәселесі.
- Жер асты және жер үсті суларының ластану көздері.
- Судың өздігінен тазаруы.
- Таза ауыз су проблемасы.
III. Қорытынды
- Су ресурстарының сарқылуының алдын алуға бағытталған іс-шаралар.
- Таза ауыз су алудың жаңа ғылыми-техникалық озық әдістері.
Негізгі түйін
Су — тек табиғи ресурс емес, қоғамның денсаулығы мен экономиканың тұрақтылығы үшін стратегиялық маңызы бар құндылық. Оны қорғау — әр адамның және әр саланың ортақ жауапкершілігі.