Кітап ханзадасы
Сайыс туралы
«Өзін-өзі тану еліне саяхат» — 7–9-сынып оқушыларына арналған мектепішілік сайыс. Бұл шара көрініс, тапсырмалар, ойындар мен шығармашылық бөлімдер арқылы оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтар туралы түсінігін кеңейтіп, өзін-өзі тану және өзін-өзі іске асыру дағдыларын дамытуға бағытталған.
Мақсаты
- Оқушылардың білімін тереңдетіп, адамгершілік қасиеттер мен құндылықтар туралы түсінігін кеңейту.
- Өзін-өзі тану және өзін-өзі жүзеге асыру бағытында шығармашылық қажеттілікті, оқу іскерліктерін дамыту.
- Білім беру үдерісінде және өмірлік жағдаяттарда адамгершілік мінез-құлық тәжірибесін қалыптастыру.
Кіріспе көрініс: интернет пен кітаптың тартысы
Сахнада С. Алпысқызына арналған «Золотое сердце» бейнебаяны ойналып тұрады. Сол сәтте Данабек компьютерде ойын ойнап отырады. Оған Арай жақындап, уақытты босқа өткізбей кітап оқуға шақырады. Данабек интернеттен де бәрін табуға болатынын айтып, қарсыласады.
Диалог үзіндісі
Арай
Данабек, сен әлі интернетте отырсың ба? Уақытты босқа өткізгенше неге кітап оқымайсың?
Данабек
Интернеттен де оқи аламын. Мазамды алмаңызшы.
Арай
«Өзін-өзі тану» кітабын оқып көрші. Саған берері көп.
Дәл осы кезде сахнаға Кітап ханзадасы келеді. Ол кітаптың қасиетін, білімнің бастауы екенін айтып, Данабекті «кітаптар еліне» саяхатқа шақырады. Данабек бастапқыда келіспегенімен, аз ғана уақыт бөлуге уәде береді. Арай кітапханаға кетіп, Данабек Кітап ханзадасымен бірге жолға шығады.
Саяхаттың басталуы: «Өзін-өзі тану» кітабы сөйлейді
Саяхат барысында олар «Өзін-өзі тану» кітабының мүсінін кездестіреді. Кітап ханзадасы сиқырлы таяқшасымен кітапты «жандандырып», оны өзіне сөз береді.
Кітаптың үндеуі
«Мен — “Өзін-өзі тану” кітабымын. Мен сендерге Отан алдындағы борышыңды өтеуге, дарының мен қабілетіңді дамытуға, өмірдің мәнін ұғынуға көмектесемін. Мен адамдарды сүйіспеншілікке, мейірімділікке тәрбиелеймін».
Данабек кітаптың шынайы мәнін түсіне бастайды да, үш кейіпкер бірге әрі қарай сапар шегеді.
Кейіпкерлермен кездесу: Саққұлақ және бірлік туралы сұрақ
Ортаға Саққұлақ шығып, алыстан «жағымды дыбысты» еститінін айтады. Ол Кітап ханзадасы мен «Өзін-өзі тану» кітабының дауысын танып, оларға қосылады. Бірақ бір шарт бар: қойылған сұраққа жауап беру керек.
Сұрақ
«Бірлік, ынтымақ дегеніміз не?»
Саққұлақ бірден жауап таба алмай, Дымбілместі шақырады. Ал Дымбілмес көрермен балалардан көмек сұрайды. Балалардың жауабы арқылы сұрақ дұрыс шешіліп, Саққұлақ саяхатқа қосылады.
Мақта қыз бен мысық: кешірім мен еңбекті қадірлеу
Келесі көріністе Мақта қыз бен мысықтың дау-дамайы сахнаға шығады: мысық қатық төгіп, еңбекті бағаламағаны үшін Мақта қыз оның құйрығын жұлып алғанын айтады. Ал мысық кешірім сұрап, құйрығын қайтаруды өтінеді.
Тәрбиелік түйін
- Мақта қызға: кешірімді, кішіпейіл болу.
- Мысыққа: еңбекті қадірлеу, ақты төкпеу.
Кеңес қабылданып, олар да сапарға бірге аттанады.
Сынақ кезеңдері: эссе, тест және ойын
Дымбілмес оқушылардың білімін тексергісі келетінін айтып, бірнеше кезеңнен тұратын сайыс ұйымдастырады. Экранда 5 тақырып ұсынылып, оқушылар соның біреуін таңдап, 20 минутта эссе жазады. Бұл сәтте М. Шахановтың «Төрт Ана» өлеңі тыңдалады.
I кезең — эссе
5 тақырыптың ішінен 1 тақырып таңдалып, эссе жазылады. Жұмыстар әділқазылар алқасына тапсырылады.
II кезең — тест
20 сұрақтан тұратын тест тапсырмасы беріледі. Уақыты — 10 минут. Нәтижелер әділқазыларға өткізіледі.
Ойын бөлімі
Данабек ойынға қызығатынын айтқанда, Кітап ханзадасы «Өзін-өзі тану» сабағында да тәрбиелік ойындар көп болатынын еске салады. Ортаға ойын жүргізушілері шақырылып, көрермен қатысатын қызықты ойындар ойнатылады.
Кезеңдер қорытындысы бойынша келесі турға өтетін оқушылардың аты-жөні жарияланады. Дымбілмес оқушылардың шынымен білімді екенін мойындап, өз пікірінен қайтады.
Өнер мен ризашылық: күй, мәнерлеп оқу
Саққұлақ домбыра үні естілгенін айтады. Ортаға домбырашылар шығып, «Өзін-өзі тану» кітабына алғыс ретінде күй орындайды. Сонымен қатар оқушылар мәнерлеп оқу арқылы өз ризашылықтарын білдіреді.
Жетістік жаңалығы: олимпиада жеңістері
Кітап ханзадасы кітапханадағы жағымды жаңалықпен бөліседі: №249 мектеп-лицей оқушылары «Өзін-өзі тану» пәнінен өткен І республикалық олимпиадаға қатысып, облыстық кезеңде жүлделі II орын иеленген.
Марапатталған оқушылар
Нұрлыбай Динара, Өмірзақ Елнұр, Бержан Гөзәл, Амангелді Гүлбаршын, Құрманбай Абай, Әбдіғани Жансая, Бурабай Дамир.
Оқушылар өз әсерлерімен бөлісіп, еңбектің нәтижесі мен командалық рухтың маңызын атап өтеді. Соңында алғыс білдіріліп, сыйлықтар табысталады.
Данабек ұстаздарынан тағы бір жаңалық сұрайды: осы мектептің оқушысы республикалық олимпиаданың II турында III дәрежелі диплом иегері атанғаны айтылады. Бұл сәтте Жансая марапатталады.
Алдар көсе сахнада: ертегіні жалғау тапсырмасы
Ортаға Алдар көсе келіп, оқушыларға жаңа сын ұсынады: өзі жақсы көретін, бірақ ұмытып қалған ертегінің жалғасын балалар бірігіп тауып, сахналық қойылым ретінде көрсетуі керек. Ертегінің мазмұны «Өзін-өзі тану» пәнімен байланысты жақсы қасиеттер арқылы өрбуі шарт. Дайындыққа 5 минут беріледі.
Тапсырманың өзегі
- Командалық жұмыс: бірлесе ойлау және келісімге келу.
- Жақсы қасиеттерді көрсету: еңбекқорлық, мейірім, сыйластық, жауапкершілік.
- Шығармашылық: оқиға желісін өздері құру және сахналау.
Оқушылар қойылымдарын көрсеткеннен кейін, Дымбілмес пен көмекшілері оларды құттықтап, марапаттау рәсімін өткізеді.
Қорытынды: Данабектің өзгеруі және ортақ ән
Данабек бұл саяхаттан үлкен әсер алғанын айтып, Кітап ханзадасы мен «Өзін-өзі тану» кітабына алғыс білдіреді. Ол көптеген ертегі кейіпкерлерімен танысып, адамгершілік құндылықтардың мәнін тереңірек түсінгенін жеткізеді. Соңында ұстаздарға сөз беріледі.
Финалдық көрініс
Мысық қуанып: «Құйрығымды қайтарып алдым!» — дейді де, бәрін бірге ән айтуға шақырады. Шара соңында қатысушылар «Желаем удачи» әнін қосылып орындайды. Ақниет пен Нұрсәт қоштасып, келесі «Өзін-өзі тану еліне» саяхатта қайта кездесуге тілек білдіреді.