Қазақша рефераттар

Жақын кәсіп түрлері

Сабақтың тақырыбы

Биолог, географ, химик.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Жаратылыстану бағытындағы қызмет түрлерімен таныстыру; биолог, географ, химик, эколог мамандарының еңбек жағдайы, жұмыс сипаты, кәсіби біліктілігі және жақын кәсіп түрлері туралы білім беру.

Дамытушылық

Жаратылыстану пәндерінен алған білімді практикада қолдану салаларымен таныстыру және оны пайдалануға үйрету.

Тәрбиелік

Еңбекке құрметпен қарауға, қоршаған ортаны қорғауға және қоғам өміріне белсене араласуға тәрбиелеу.

Әдістер мен оқыту іс-әрекеттері

Мұғалімнің әрекеті

Сабақ үй тапсырмасын тексеруден басталады. Оқушылар төмендегі сұрақтарға жауап береді және сөздікпен жұмыс жүргізеді.

  • Кәсіптің негізгі элементтері қандай?
  • Кәсіп туралы халық тәлімі нені үйретеді?
  • «Өндіріс», «шаруашылық», «сала» ұғымдары (сөздікпен жұмыс).

Оқушының өз бетінше әрекеті

«Жұмыс істеу, еңбек ету үшін лайықты күн мен сағатты күтпе. Есіңде болсын, әр күн және әр сағат — жұмыс істеп, еңбек ету үшін ең ыңғайлы уақыт.»
А. Ф. Башгиль

Оқушылар нақыл сөзді оқып, негізгі ойын түсіндіруге тырысады. Келіссе, өз пікірін дәлелдеп, қысқаша әңгімелейді.

«Аяқталмаған сөйлем» жаттығуы:

  • Еңбек дегеніміз — …
  • Еңбексүйгіштік дегеніміз — …
  • Еңбек маған — …

Сабақтың мазмұны мен барысы

Мұғалім жаңа тақырыпты оқушылардың жаратылыстану, география және химия пәндерінен алған білімдеріне сүйене отырып түсіндіреді.

1) Биолог

  • Жұмыс сипаты
  • Жұмыс жағдайы
  • Білімі мен білігі
  • Қойылатын талаптар
  • Жақын қызмет түрлері

2) Географ

  • Жұмыс сипаты
  • Жұмыс жағдайы
  • Білімі мен білігі
  • Қойылатын талаптар
  • Жақын қызмет түрлері

3) Химик

  • Жұмыс сипаты
  • Жұмыс жағдайы
  • Білімі мен білігі
  • Қойылатын талаптар
  • Жақын қызмет түрлері

Қосымша ресурс

Сабақ барысында тақырыпқа сай «BBC — Чудеса жизни» топтамасынан онлайн видео көрсету ұсынылады (YouTube).

Мамандықтар әлемі: мазмұндық шолу

Биолог: жұмыс сипаты

Биологтар тірі ағзалар мен қоршаған ортаның өзара әрекетін зерттейді. Кейбір мамандар іргелі зерттеулер жүргізіп, ғылыми-зерттеу жұмысымен айналысады.

Зерттеу бағытына қарай биологтар:

  • Гидробиолог — су өсімдіктері мен жануарларын зерттейді.
  • Биохимик — тірі заттардың химиялық құрамын зерттейді.
  • Ботаник — өсімдіктерді және олардың түрлерін зерттейді.
  • Микробиолог — бактериялар мен басқа да микроскопиялық организмдердің өсуі мен қасиеттерін зерттейді.
  • Физиолог — тірі организмдердің қызметін клеткалық және молекулалық деңгейде зерттейді.
  • Зоолог — жануарлардың шығу тегі, мінез-құлқы, аурулары және өмірлік циклі бойынша зерттеу жүргізеді.

Зоология саласындағы тар мамандану:

  • Орнитолог — құстар
  • Маммолог — сүтқоректілер
  • Герпетолог — бауырымен жорғалаушылар
  • Ихтиолог — балықтар

Экологтар организмдер арасындағы байланыстарды, сондай-ақ халық саны, табиғаттың ластануы, жауын-шашын, температура, теңіз деңгейінен биіктік сияқты факторлардың табиғатқа әсерін зерттейді.

Эколог: XXI ғасыр сұранысы

Қазіргі таңда мамандық ауыстыру — қалыпты құбылыс. Еңбек нарығы жыл сайын өзгеріп отырады: бір кезеңде заңгерлер қажет болса, келесі жылы инженерлер, IT мамандары және компьютерлік аппараттық қамтамасыз етуді әзірлеушілер сұранысқа ие болуы мүмкін.

Экология термині 1866 жылы пайда болған. Бүгінде атмосфераға зиянды шығарындылардың артуы қоршаған ортаны қорғау мәселелерін жаһандық деңгейде алдыңғы орынға шығарып отыр.

Осыған байланысты кәсіби экологтарға сұраныс артып, табиғатты қорғау саласындағы талаптар да кеңейеді. Эколог мамандығы физика, химия, биология негіздерін және табиғатта жүретін үдерістерді компьютерлік модельдеуді білуді қажет етеді.

Мысал:

Еліміздегі Арал теңізі су қорының неліктен жылдан-жылға азайып отырғанын зерттеу — экологтардың маңызды міндеттерінің бірі.

Географ және химик: бағыттар мен міндеттер

Географтар табиғи ресурстарды тиімді пайдалану, өндіріс орындарын оңтайлы орналастыру және адам өміріне қолайлы орта қалыптастыру мақсатында табиғи және өндірістік-аумақтық кешендерді, сондай-ақ олардың құрамдас бөліктерін (халқы мен шаруашылығын) зерттейді.

Географиялық ғылымдар жүйесі:

  • Табиғи (физикалық-географиялық) ғылымдар: топырақтану, ландшафттану, геоморфология, климатология, мұхиттану және т.б.
  • Қоғамдық географиялық ғылымдар: экономикалық география (халық, табиғи ресурстар географиясы), тарихи география.

Химиктер заттардың қасиеттерін, құрамын және құрылымын, сондай-ақ олардың өзара әрекетін, қосылуы мен реакциясын басқаратын заңдылықтарды зерттейді. Олар жаңа өнімдер жасап, бар өнімдерді жетілдіреді.

Мысал: синтетикалық каучук пен пластиктің көптеген түрлері полимерлендіру үдерісін зерттеудің нәтижесінде алынған.

Еңбек жағдайы, біліктілік және талаптар

Еңбек жағдайы

  • Жұмыс уақыты көбіне тұрақты.
  • Апталық жүктеме: шамамен 48 сағат.
  • Зертхана, ғылыми-зерттеу институты, кеңсе сияқты ортада жұмыс істейді.

Білімі мен біліктілігі

Бұл мамандықтар жоғары оқу орындарында дайындалады. Теориялық біліммен қатар тәжірибелік дағдыларды дамыту маңызды.

Қойылатын талаптар

  • Жауапкершілік
  • Еңбекқорлық
  • Білімділік
  • Тиянақтылық

Жақын кәсіп түрлері

  • Қорықшы
  • Медицина қызметкері
  • Мал дәрігері
  • Ауыл шаруашылығы маманы

Бекіту сұрақтары

Оқушылардың жаңа тақырыпты қаншалықты түсінгенін анықтау және бекіту үшін келесі сұрақтар қойылады:

  1. 1 Биолог-зерттеушілер зерттейтін ағза типтеріне байланысты қалай жіктеледі?
  2. 2 Еңбек жағдайлары қандай?
  3. 3 Химиктер қандай салаларда жұмыс істейді?
  4. 4 Географиялық ғылымдар жүйесі қалай бөлінеді?

Қорытынды және үй тапсырмасы

Қорытынды

Мұғалім биолог, химик, географ және эколог мамандықтарын меңгеру үшін мектеп бағдарламасындағы биология, химия, география, математика, тарих, ботаника және анатомия пәндерін жақсы оқып, осы бағыттар бойынша білімді тереңдетудің маңызын атап өтеді.

Үй тапсырмасы

  • Осы мамандық иелері және ғылым салалары туралы материалдар жинау.
  • Материалдарды жинақ папкасына жүйелеу.
  • Интернетпен және конспектпен жұмыс жасау.