Сары түс байлық пен берекенің белгісі
Мемлекеттік рәміздер – елдігіміздің нышаны
Мемлекеттік рәміздер – тәуелсіздігіміздің айқын белгісі, ел бірлігін ұйыстыратын ортақ құндылық. Бұл сынып сағатының басты мақсаты – балалардың бойында Отанға деген сүйіспеншілік пен құрмет сезімін қалыптастыру, табиғатқа, салт-дәстүрге, ұлттық мұраға қызығушылығын арттыру, сөздік қорын байытып, тіл мәдениетін дамыту.
Өту форматы
- Топтық жұмыс
- Жоба қорғау
Көрнекіліктер
- ҚР Туы, Елтаңбасы, Әнұраны туралы иллюстрациялар
- Ту авторы: Шәкен Ниязбеков
- Елтаңба авторлары: Жандарбек Мәлібеков, Шота Уәлиханов
- Әнұран: сөз авторлары – Н. Назарбаев, Ж. Нәжімеденов; музыка – Шәмші Қалдаяқов
Қазақстанның Туымен тұғырлы, Елтаңбасымен еңселі, Әнұранымен айбатты!
Сабақтың құрылымы және топтар
Сабақ үш топқа бөлініп ұйымдастырылады. Әр топ белгілі бір мемлекеттік рәміз бойынша деректерді жинақтап, ортаға салып, жобасын қорғайды.
I топ — «Қыран»
Мемлекеттік Ту туралы
II топ — «Тұлпар»
Мемлекеттік Елтаңба туралы
III топ — «Алтын дән»
Мемлекеттік Әнұран туралы
Маңызды даталар
- Жаңа мемлекеттік рәміздер бекітілген күн
- 1992 жылғы 4 маусым
- ҚР Конституциясы қабылданған күн
- 1995 жылғы 30 тамыз
Тәуелсіздікке қол жеткізген ел ретінде біз оның қасиетті белгілерін ерекше қастерлеуге тиіспіз. Әрбір азамат Туды, Елтаңбаны, Әнұранды қадірлеп, құрметтеуді азаматтық борышы деп білуі керек.
Неге рәміздер қастерлі?
Мемлекеттік рәміздер белгілі бір елдің өмір салтын, болмысын, арман-мақсатын, тарихи жады мен болашаққа ұмтылысын бейнелейді. Елтаңба, Ту, Әнұран – мемлекеттің дербестігін танытатын ең мәнді белгілер. Мұндай нышандарсыз мемлекет толыққанды тәуелсіз бола алмайды.
Мемлекеттік Ту: көк байрақтың мәні
Қазақ даласында байрақ көтеру дәстүрі ерте заманнан бар. Жартастағы көне суреттерде ту ұстаған батырлардың бейнесі кездеседі. Тарихта Мөде, Керей мен Жәнібек, Қасым мен Есім, Тәуке, Абылай сияқты ел билеушілерінің өз байрағы болғаны белгілі.
Негізгі анықтама
Мемлекеттік Ту – ел тәуелсіздігін білдіретін ресми нышан. Ол сапқа немесе бауға ілінген белгілі түсті, көбіне эмблемасы бар мата. Мемлекеттік тудың сипаттамасы Конституцияға сәйкес бекітіліп, тіркеледі.
Автор
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туының авторы — дизайнер Шәкен Оңдасынұлы Ниязбеков.
Тудың композициясы және рәміздік мағынасы
- Көгілдір түс – ашық аспан, бейбітшілік пен кеңдіктің белгісі.
- Алтын күн – өмір мен жылудың, жарқын болашақтың нышаны.
- Қалықтаған қыран – еркіндік, биік мақсат, қуат пен қырағылық белгісі.
- Ұлттық өрнек – мәдениет сабақтастығын, халықтың өзіндік болмысын танытады.
Қабылданған күні және қолданылуы
Мемлекеттік Ту 1992 жылы 4 маусымда бекітілді. Ол Парламент, Үкімет, министрліктер және өзге де мемлекеттік органдар ғимараттарында, сондай-ақ шетелдегі дипломатиялық өкілдіктерде тұрақты түрде көтеріледі.
Бүгінде көк байрағымыз халықаралық ұйымдар алдында, елшіліктер маңдайшаларында желбірейді. Қазақстан туы ғарышқа да көтерілді, альпинистер оны Эверест шыңына қадады, ал спортшыларымыз жеңіс тұғырында көкке желбіретіп келеді.
Мемлекеттік Елтаңба: шаңырақ астындағы бірлік
«Елтаңба» ұғымы тарихи тұрғыда мөртаңбамен сабақтас: ол меншікті, билікті, ресми құжаттардың заңды күшін айқындаған. Бүгінде Елтаңба – мемлекеттің ресми белгісі, мемлекеттік және өзге де құжаттарда, мөрлерде бейнеленеді.
Елтаңба авторлары
Елтаңбаның үздік жобасына көптеген ұсыныс түскен. Соның ішінде сәулетшілер Жандарбек Мәлібеков пен Шота Уәлиханов жасаған жоба қабылданып, ел жүрегінен орын алды.
Негізгі идея
Елтаңбадағы шаңырақ – ортақ үйіміздің, бірліктің, тұтастықтың бейнесі. Қанатты тұлпарлар – еркіндікке ұмтылыс пен рух қуатының символы. Жұлдыз – биік мақсат пен жарқын бағдарды білдіреді.
Поэтикалық үн
Сабақ барысында оқушылар Елтаңбаның құрамдас бейнелерін (шаңырақ, уық, кереге, жұлдыз, тұлпар) көркем сөзбен сөйлетіп, әр нышанның мағынасын өлең арқылы ашып береді. Бұл тәсіл балалардың символдық ойлауын дамытып, ұлттық құндылықты жүрекпен ұғындыруға көмектеседі.
Мемлекеттік Әнұран: рухтың музыкалық паспорты
«Гимн» сөзі мағынасы жағынан «ұран», «жар салу» ұғымдарымен сабақтас. Ертеде ел басына күн туған шақта ұран сарбаздарға рух беріп, жұртты бірлікке жұмылдырған. Бүгінгі Мемлекеттік Әнұран да дәл осы міндетті атқарады: ол – елдің музыкалық-поэтикалық эмблемасы, ортақ сезімнің үні.
Қай кезде орындалады?
- Президент қызметіне кіріскен сәтте, ант бергеннен кейін.
- Мемлекеттік органдардағы салтанатты жиындардың ашылуында.
- Лицензиясы бар теле-радио арналарында күн сайын, бағдарламалардың басында және соңында.
Мазмұндық өзек
Әнұран – ұлт бірлігінің нышаны. Сөз бен әуен біртұтас шығарма ретінде адамның рухын көтеріп, Отанға деген жауапкершілікті күшейтеді. Оны орындағанда тік тұрып, еңсені көтеріп, оң қолды жүрек тұсына қою – құрметтің белгісі.
Қазіргі Әнұран туралы
Кеңес дәуірінде ел ішінде ерекше ықыласқа бөленген патриоттық әндердің бірі – Жұмекен Нәжімеденовтің сөзіне жазылған, Шәмші Қалдаяқовтың әуенімен орындалған «Менің Қазақстаным» әні. Кейін мәтініне өзгерістер енгізіліп, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Әнұраны ретінде бекітілді. Әнұран авторлары: Н. Назарбаев, Ж. Нәжімеденов; музыка авторы: Шәмші Қалдаяқов.
Шығармашылық бөлім: ойды өлеңмен өрнектеу
Сабақ соңында әр топ бүгінгі алған білімі мен бұрыннан жинаған деректеріне сүйеніп, мемлекеттік рәміздер туралы пікірін білдіреді. Оны өлең жолдарымен немесе шағын мәтін ретінде жеткізуге болады. Бұл бөлім оқушылардың сөйлеу мәдениетін дамытып, патриоттық сезімін бекітуге бағытталады.
Ту туралы өлеңдер
- Көк аспандай көкпеңбек Қазақстан жалауы — елдің ашық қабағы.
- Алтын күн, қыран бейнесі — еркіндік пен биік арманның белгісі.
- Киелі көк байрақ астында бірлік пен жеңіске ұмтылыс бар.
Елтаңба мен Әнұран туралы ойлар
- Шаңырақ – құт-береке, ортақ үй; тұлпар – рух пен серпін.
- Әнұран – халық жүрегіндегі ортақ сезім, рухани ту.
- Онда бостандық сүйгіш мінез, тарихи тамыр және болашаққа үміт көрініс табады.
Заңдық жауапкершілік туралы ескерту
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Туын, Елтаңбасын және олардың бейнелерін, сондай-ақ Мемлекеттік Әнұранды Конституциялық заң талаптарын бұза отырып пайдалану немесе мемлекеттік рәміздерді қорлау — Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапкершілікке әкеледі.
Қорытынды үндеу
Мемлекеттік рәміздерді құрметтеу — өз еліңді құрметтеу. Еліміздің болашағы — жас ұрпақ. Сондықтан Отанды сүюге, қорғауға, оның нышандарын қадірлеуге әрқашан дайын болу — әр азаматтың абыройлы міндеті.