Қазақша рефераттар

Саусақ санамақ

Санамақтар

Сан алуан ұлттық ойындар ерте дәуірден-ақ қоғамдық құбылыс ретінде баланың ақыл-ойын дамытуда, бойына адамгершілік, сүйіспеншілік, кішіге көмек, үлкенге құрмет секілді жақсы қасиеттерді сіңіруде ерекше орын алады. Сондықтан ұлттық ойындарды «тәрбиеші» деуге болады. Солардың маңызды бір бөлігі — санамақ.

Санамақ түрлері

  • Саусақ санамақ
  • Сан санамақ
  • Ұлттық санамақ
  • Күн санамақ
  • Тұрақты сөз тіркестерінен құралған санамақтар

Мысалдар

Төменде санамақтың бірнеше үлгісі берілді. Оларды ойын барысында, топтық жұмыс кезінде немесе баланың тілін, қимылын, зейінін дамытуға қолдануға болады.

1

Қол моторикасын дамытуға арналған санамақ

Саусақтарды даралап, атауларын үйретуге ыңғайлы.

Кел, санайық санамақ, Саусақтарды даралап. Бас бармағым — алғашқы, Балан үйрек — жалғасы, Ортан терек — атасы, Шылдыр шүмек — анасы, Шынашағым — балапан, Бәріне ортақ — алақан.

2

Қарапайым ырғақты санамақ

Таңдау жасауға, түстерді ажыратуға бейімдейді.

Мен базарға бардым, Ысқырық сатып алдым. Қызыл, жасыл, көгілдір — Қайсысын алсаң, өзің біл.

3

Ойын кезіндегі басшыны таңдау санамағы

Топта әділ таңдау жасауға көмектеседі.

Бірім, екім — Алма-текім. Сапар-айым, Сар шымшық. Балтаңды ал да, Жүгіріп шық.

4

Тұрақты сөз тіркестерінен құралған санамақ

Ұғымдарды жүйелеуге, сөздік қорды байытуға ықпал етеді.

  • Бір — ауыз сөз
  • Екі — айтпайтын адам
  • Үш — қайтара сәлем
  • Төрт — түлік мал
  • Бес — уақ намаз
  • Алты — алаш
  • Жеті — қабат жер асты
  • Сегіз — қырлы жігіт
  • Тоғыз — торау жол
  • Он — сақа ой
5

Жаңа санамақ

Күн тәртібін реттеуге, әрекеттер ретін есте сақтауға қолайлы.

Бір — таңертең тұр. Екі — шынығып, бекі. Үш — тісіңді тазала. Төрт — сабындап бетіңді жу. Бес — тез сүртін. Алты — үйді жина, жалпы. Жеті — енді киін. Сегіз — асыңды же, іш. Тоғыз — ыдысты тегіс жу. Он — сабақ оқы. Осы санамақ — жаңа, Күнде осылай сана.

6

Саусақ санау ойыны (халық өлеңі)

Саусақтарға рөл беріп, ойын арқылы тіл мен қимылды қатар дамытады.

Қуыр-қуыр, қуырмаш, Балаларға бидай шаш! Тауықтарға тары шаш! Бас бармақ, Балалы үйрек, Ортан терек, Шылдыр шүмек, Кішкене бөбек. Сен тұр — қойыңа бар! Сен тұр — қозыңа бар! Сен тұр — жылқыңа бар! Сен тұр — сиырыңа бар! Сен тұр — түйеңе бар! Ал сен алаңдамай, Қазан түбін жалап, Үйде жат. Мына жерде құрт бар, Мына жерде май бар, Мына жерде қатық бар... Қытық, қытық!