Адамгершілік - рухани тәрбиенің маңыздылығы

Адамгершілік — рухани тәрбиенің өзегі

Рухани-адамгершілік тәрбие — баланың өзіндік санасын дамытуға жағдай жасау, жеке тұлғаның әдеп ұстанымын қалыптастыру және оның қоғам өміріндегі нормалар мен дәстүрлермен үйлесетін моральдік қасиеттері мен бағдарларын орнықтыруға бағытталған жүйелі үдеріс.

Рухани-адамгершілік құндылықтарға негізделген білім жүйесін дамыту — жаңа қоғамның өркендеуіндегі аса маңызды бағыт. Оқушыларды рухани-адамгершілікке тәрбиелеу және болашағына жол көрсету — бүгінгі күннің кезек күттірмес міндеті.

Рухани-адамгершілік тәрбие тек білім берумен шектелмейді: ол баланың сезіміне әсер етіп, ішкі жан дүниесін ояту арқылы қалыптасады.

Тәрбиенің бастауы: балалық шақ және отбасы рөлі

Құнды қасиеттерге ие, рухани бай адамды қалыптастыру туған кезден басталуы керек. Халық даналығында: «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады, ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың» деп бекер айтылмаған.

Сондықтан баланың бойына жастайынан ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық сияқты асыл қасиеттерді сіңіруде әрі өз-өзіне сенімділігін тәрбиелеуде отбасы мен педагогтар шешуші рөл атқарады.

Отбасының ықпалы

Үлгі көрсету, жылы қарым-қатынас, ұлттық дәстүр мен әдепті күнделікті өмірде ұстану.

Мектептің ықпалы

Құндылықтарға негізделген орта құру, оқушыны ойландыру, сезіндіру және әрекетке бағыттау.

Екіжақты үдеріс: ықпал және оқушының белсенділігі

Рухани-адамгершілік тәрбие — екіжақты процесс. Бір жағынан, ата-аналар мен педагогтардың балаға белсенді ықпалы көрінсе, екінші жағынан, тәрбиеленушінің өз белсенділігі оның қылықтарынан, сезімдерінен және қарым-қатынастарынан байқалады.

Адамгершілік тақырыбы — мәңгілік. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру — ата-ана мен ұстаздардың басты міндеті.

«Егер балаға қуаныш пен бақыт бере білсек, ол бала сондай бола алады».

В. Сухомлинский

Демек, шәкіртке терең білім берумен қатар, жүрегіне адамгершіліктің асыл қасиеттерін үздіксіз ұялата білсек, ертеңгі азаматтың өзіндік көзқарасы қалыптасып, айналасымен санаса алатын тұлға болып жетілуіне ықпал етеміз.

«Өзін-өзі тану» пәні: құндылықтарға бастайтын жол

Рухани-адамгершілік тәрбиенің маңызды қайнар көзі — «Өзін-өзі тану» пәні. Ол баланы жастайынан отаншылдыққа, әдептілікке, достыққа, тазалыққа, ұқыптылыққа, мейірімділікке, табиғатты сүюге, отбасын сыйлауға және ұйымшылдыққа үйретеді.

Пәннің түпкі мақсаты — жалпыадамзаттық құндылықтарды, адамгершілік принциптер мен мұраттарды өмір бойы басшылыққа алатын тұлға қалыптастыру.

Қалыптасатын құндылықтар

Сүйіспеншілік

Ізгілікті қарым-қатынас мәдениеті.

Сыйластық

Өзгеге құрмет, өзіңді қадірлеу.

Татулық пен бірлік

Ынтымаққа ұмтылу, ортақ жауап.

Төзімділік

Түсіну және келісімге келу қабілеті.

Өмірдің мәні

Мақсат қою, құндылықпен өмір сүру.

Жауапкершілік

Сөз бен әрекетке жауап беру.

Мектеп тәжірибесі: орта құру және сабақ мәдениеті

Біздің Аққұдық орта мектебінде «Өзін-өзі тану» пәні өз мәнінде оқытылып келеді. Пәнге арналған арнайы жабдықталған кабинет бар. Ата-аналар мен мектеп ұжымын қатыстыра отырып, кабинет талапқа сай жабдықталды.

Кабинетте бағдарламаның негізгі авторы — С. А. Назарбаеваның жүректен шыққан жылы сөзі мен пәннің негізгі құндылықтары айқын әрі көркем түрде ұсынылған. Оқушылардың сабақ үстінде өзін еркін ұстауына және психологиялық жайлылықта болуына жағдай жасалған.

Қазіргі кезеңде біз тәжірибемізді жүйелеп, арнайы дайындалған әдістемелік құралдарды жаңаша көзқараспен саралап, өз жетістіктерімізді толықтыра отырып жұмыс жүргізудеміз.

Оқу ортасы

Қауіпсіздік, сенім, сыйластық және ашық диалог қағидаларына негізделген жайлы кеңістік.

Әдістемелік ізденіс

Құралдарды талдау, тәжірибені толықтыру, оқушы ерекшелігіне сай тәсілдерді таңдау.

Қорытынды: мәнді өмірге бастайтын тәрбие

Қай қоғамда, қай мемлекетте болсын, адами қарым-қатынас пен адамгершілік құндылықтарды қалыптастыру — кез келген мектептің басты міндеті. Осы тұрғыда «Өзін-өзі тану» пәні баланың өзін тануына, өзгені түсінуіне және болашақ дамуына зор ықпал етеді.

Пән оқушыны өз қадірін білуге, өзін сыйлауға, өзін-өзі жетілдіруге, рухани өмірде бағыт-бағдарын айқындауға, өз бетінше шешім қабылдауға және өз сөзі мен әрекеті үшін жауапкершілікті сезінуге тәрбиелейді.

Рухани-адамгершілік білім беру — өмірдің мәні, сүйіспеншілік, бақыт, сыйластық, татулық, бірлік, төзімділік сияқты құндылықтарды дарыту арқылы адамның қоғамда өз орнын табуына, қабілет-дарынының ашылуына, ақыл-парасатын дамытуына қызмет етеді.

«Өзін-өзі тану» пәні арқылы рухани адамгершілігі мол, ұлттық құндылықтарды құрметтейтін, бір-біріне сүйіспеншілікпен әрі құрметпен қарайтын, өмірге құштарлығы жоғары тұлға тәрбиеленеді. Сондықтан пән мұғалімі де үнемі жетілу, іздену және даму үстінде болса, көзделген мақсатқа қол жеткізу әлдеқайда нәтижелі болады.

Есте сақтайтын түйін

Тәрбиенің күші — баланың жүрегіне жол табуда; ал жүрекке жол — күнделікті үлгі, орта және мейірім арқылы ашылады.