Ұйқы- демалыстың бір түрі
Ұйқы не үшін қажет?
Ұйқы — демалыстың бір түрі. Көпшілік ұйқы ағзаны тынықтырып, күш жинауға қажет деп ойлайды. Алайда ми түнде де тынымсыз жұмыс істейді: күндіз қабылданған ақпаратты өңдеп, маңыздысын іріктеп, қажетсізін ұмытуға көмектеседі.
Ұйқы кезінде сезімдер мен уайымдар ми жұмысына азырақ кедергі келтіреді. Сондықтан таңертең ой айқынырақ болып, санаға қажет қорытындылар жеңілірек келеді.
Негізгі ой
Ұйқы — тек тынығу емес, сонымен қатар мидың ақпаратты жүйелеуі мен есте сақтауды реттейтін маңызды кезең.
Қанша уақыт ұйықтау керек?
Кейбір адамдар ұйқыны уақыт жоғалту деп қабылдап, аз ұйықтағысы келеді. Ал басқалары, керісінше, ұзақ ұйықтағанды ұнатады: ұйқысы қанбаса, өздерін әлсіз, дел-сал сезінеді.
Жасөспірімдерге тәулігіне шамамен 8,5 сағат ұйқы қажет. Егер белгілі бір себептермен ұйқы 1,3–1,5 сағатқа қысқарса, бұл міндетті түрде көңіл күйге, зейінге және жалпы жағдайға әсер етеді.
Жеткіліксіз ұйқы
Түнгі ұйқының 7,2–7,4 сағат болуы кейбір адамдар үшін жеткіліксіз болуы мүмкін.
Созылмалы тапшылық
Ұзақ уақыт бойы 6,5 сағаттан аз ұйықтау денсаулыққа зиян келтіруі ықтимал.
Дегенмен, әр адамның ұйқыға қажетті уақыты ағзаның ерекшелігіне байланысты әртүрлі. Ұйқы ұзақтығы көңіл күйге, жұмыстың түріне, шаршау деңгейіне, ауруға немесе сырқаттануға қарай да өзгеруі мүмкін. Ең маңыздысы — ұйқыға жеткілікті уақыт бөліп, оны шамадан тыс қысқартпау.
Әдетте адамдар түнде ұйықтайды, бірақ кейде күндіз де көз ілінуі мүмкін — бұл шаршау мен режимге байланысты қалыпты жағдай.
Ұйқы қану үшін не істеу керек?
Бөлме мен орта
- Ұйықтайтын бөлме тыныш болсын: айналада шу, темекі түтіні болмауы керек.
- Теледидарды, радио/үнтаспаны қосып ұйықтаудан бас тартыңыз.
- Жарықты өшіріп, төсек орынның ыңғайлы болуын қадағалаңыз.
- Гигиеналық тазалықты ұқыпты сақтаған жөн.
Маусымға қарай әдет
- Жазда аулада, балконда немесе үйде салқындау жерде демалған пайдалы.
- Қыста бөлмені міндетті түрде желдетіңіз; мүмкіндік болса, түнде терезені сәл ашық қалдыруға болады.
Ұйықтар алдындағы дағдылар
- Ұйықтар алдында қатты тойып тамақ ішпеңіз.
- Кешке көп су ішуді шектеңіз.
- Жылы сумен жуыну, тісті шаю және аяқ жуу ағзаға пайдалы әсер етеді.
Түсті қалай қабылдау керек?
Түс — ұйқының бір бөлігі. Түс көрмеу де қалыпты құбылыс. Жағымсыз түстер көбіне адам ыңғайсыз қалыпта жатқанда немесе тым тойып тамақтанғаннан кейін жиірек кездеседі.
Сондықтан ұйқыға жақсы көңіл күймен, мүмкіндігінше жеңіл әрі тыныш күйде жатқан дұрыс.