Әнші құс
Пән: Дүниетану
Сабақтың тақырыбы: Құстардың туған жерге оралуы
Бұл сабақ құстар әлемін тануға, жыл құстарының көктемде туған жеріне қайта оралу себептерін түсіндіруге және оқушылардың табиғатқа жанашырлық көзқарасын қалыптастыруға бағытталған.
Білімділік
Құстардың түрлері, табиғаттағы тіршілігі, жыл құстарының көктемде оралуы, құстардың пайдасы және оларға қамқорлық жасау жолдары.
Дамытушылық
Оқушылардың сөйлеу мәдениетін, ой-қиялын дамыту, дүниетанымын кеңейту, құстарға қызығушылығын арттыру және жаңа технологиялармен жұмыс дағдыларын нығайту.
Тәрбиелік
Табиғаттың жаршысы — құстарды қорғауға, аялауға, қамқор болуға тәрбиелеу.
Көрнекіліктер мен ресурстар
- Интербелсенді тақта, слайдтар, құстардың суреттері
- Құстардың мамығы, үлкен ағаш макеті, ұя, жемсалғыш
- Желім, парақтар, оқулық және т.б.
- Пәнаралық байланыс: Ана тілі, табиғат және адам, музыка
Сабақтың түрі, әдіс-тәсілдері
Түрі: аралас сабақ
Типі: жаңа сабақ
Әдістері
Сұрақ-жауап, ойын түрлері, мәнерлеп оқыту, сипаттау, салыстыру, топтастыру (СТО), ақпараттық технология.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сыныпта жағымды орта қалыптастыру және сабаққа назар аударту:
Сабақ мақсаты (слайд):
Мақсатымыз — білім алу.
Міндетіміз — еңбек ету.
Еңбек ету арқылы «5»-ке қол жеткізу.
II. Психологиялық дайындық
Армысың, асыл күн!
Армысың, көк аспан!
Армысың, жан досым!
Армысыздар, қонақтар!
Бәріміз жадырайық,
Қонақтарды қарсы алайық!
Оқушылардың көңіл күйін сұрап, сабаққа дайындығын нақтылау. Қонақтардың келгенін ескертіп, білімімізді көрсетуге ынталандыру.
III. Топқа бөлу және қызығушылықты ояту
Оқушылар 3 топқа бөлініп, жұмбақтар арқылы топ атауларын анықтайды. Жұмбақты бірінші шешкен топқа сол құстың атауы беріледі.
1-топ: Қарлығаш
Қанаттары үшкір әрі ұзын, құйрығы айыр. Торғайдай, адам мекеніне жақын жүреді.
2-топ: Аққу
Қазақ танымында киелі құс. Аққу — махаббат пен мейірімділіктің нышаны.
3-топ: Бұлбұл
Салмағы 20–25 г шамасында болса да, әуезді даусымен танылған әнші құс. Әншілерді бұлбұлға теңейді.
Әр топқа өз құсының суреті мен атауы бар кесте үлестіріледі. Оқушылар суреттегі құс туралы қысқаша ой айтады.
IV. Үй тапсырмасын тексеру
1-топ
Құстардың түрлерін ата. Неліктен олай аталады?
2-топ
Құстарға қалай қамқорлық жасаймыз?
3-топ
Құстардың пайдасы қандай?
V. Жаңа тақырыпқа кіріспе (сұрақ-жауап)
Сұрақтар
- Қазір жылдың қай мезгілі?
- Көктемде не жылиды?
- Көктемде не ериді?
- Көктемде не бүршік жарады?
- Көктемде нелер ұшып келеді?
Негізгі ой
Қазақстанда құстардың шамамен 480 түрі бар. Құстардың жылы жаққа ұшуының басты себебі — қоректің азаюы: күн салқындағанда құрт-құмырсқа тығылып қалады.
Ал көктемде олар туған жеріне қайта оралады, өйткені тым ыстық аймақтарда жұмыртқаға қолайсыз жағдай туып, ұрпақ өрбіту қиындайды. Сондықтан құстар көктемде өз мекеніне қайтады.
Жаңа тақырып
«Құстардың туған жерге оралуы»
Құстарды қарсы алу жолдары: ағаш отырғызу, ұя жасау, жемсалғыш ілу.
VI. Сергіту сәті
Үлкен шаңырақ құрайық,
Қазша қанат жазайық.
Аққу мойынымызды созайық,
Құстарша жерге қонайық.
Қозғалыс ойыны: «Ұшты-ұшты» (дидактикалық ойын).
VII. Дидактикалық ойын: «Көктемде ең алғаш келетін құстар»
Тақтада «жылы жақ» бейнесі мен құстардың суреттері орналастырылады. Оқушылар сұрақтарға дұрыс жауап берген сайын, құстарды біртіндеп «ағашқа қондырады».
Сұрақтар
- Үйіме үйін салады — бұл қандай құс?
- Жұмыртқасын өзге ұяға салады — бұл қандай құс?
- Биікке салған «ағаш үй» — оның мекені, қыста алысқа кетеді. Бұл қандай құс?
- Әнші құс. Бұл қандай құс?
Қорытынды сұрақ: көктемде ең алғаш қандай құстар келеді?
VIII. Оқулықпен жұмыс
«Құстар туған жерге оралады» тақырыбын оқып, мазмұнын әңгімелеу.
Есіңде сақта
Құс ұясын және балапандарды мысықтан әрі тентек балалардан қорға!
IX. Слайд бойынша тапсырма: «Сиқырлы сандарды сөйлет»
Әр топ сандарды орнына қойып, астындағы әріптерді дұрыс ретке келтіру арқылы сөйлем құрастырады.
X. Топтық жұмыс (шығармашылық тапсырмалар)
1-топ: Қызыл кітап
Қағазшалар ішінен Қызыл кітапқа енген құстарды тауып, үлкен парақтағы Қызыл кітап бейнесінің айналасына жапсыру.
2-топ: Жыл құстары
Жапырақшалар ішінен жыл құстарының атауларын тауып, үлкен парақтағы ағаш бейнесіне орналастыру.
3-топ: Көгершін туралы
«Бұлт» пішініндегі жазбалар ішінен көгершіннің қандай құс екенін білдіретін ақпаратты тауып, сурет жан-жағына жапсыру.
Қозғалыс бөлімі: «Үйректер биі».
XI. Қорытынды және кері байланыс
Құстар туралы не білдік?
- Құстар — біздің досымыз.
- Құстар дәнмен және жәндіктермен қоректенеді.
- Құстар ұшады, табиғат тепе-теңдігін сақтауға көмектеседі.
- Құстар пайдалы, оларды қорғау қажет.
Талқылау сұрақтары
Сабақ ұнады ма? Несімен ұнады? Құстарға көмектесудің қандай нақты амалдарын өзің орындауға дайынсың?
Үй тапсырмасы
«Құстардың туған жерге оралуы» тақырыбын оқу, мазмұндау.
Бағалау
Оқушылар бірін-бірі қол соғу арқылы бағалайды.
Сабақ аяқталды.
Сау болыңдар!