Қазақша рефераттар

Туберкулез жөтел және қақырық арқылы тарайтын жұқпалы ауру

Туберкулездің алдын алу туралы жалпы түсінік

Материал сұхбат форматында берілген: сұрақ-жауап, кеңес және қысқаша түсіндіру.

Мақсат

  • Балалардың денсаулыққа жауапкершілігін арттыру, жеке бас гигиенасы туралы түсінік қалыптастыру.
  • Туберкулездің қоғам мен адам өміріне тигізетін зардабын түсіндіру.
  • Жаман әдеттерден аулақ болуға, санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтауға тәрбиелеу.

Формат

Түрі
Сұхбат (сұрақ-жауап, кеңес әңгіме)
Әдісі
Баяндау, сұрақ-жауап
Көрнекілік
Суреттер, плакаттар, нақыл сөздер

Қатысушылар

  • Дәрігер (фтизиатр рөліндегі оқушы)
  • Оқушылар
  • Ұстаздар

Кіріспе сөз: мәселенің өзектілігі

Халық санының өсуі мен әлеуметтік факторларға байланысты туберкулездің таралуы соңғы жылдары өзекті мәселе болып отыр. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының деректері бойынша, әлемде жыл сайын туберкулезбен 8–10 млн адам тіркеліп, шамамен 3 млн адам қайтыс болады деген мәлімет келтіріледі.

Тәрбие сағаты басталар алдында фтизиатр-дәрігер рөліндегі оқушының қысқаша мәлімдемесі тыңдалады.

Туберкулез дегеніміз не?

Анықтамасы

Туберкулез — көбіне өкпені зақымдайтын, бірақ басқа мүшелерге де әсер етуі мүмкін ауыр жұқпалы ауру. Ежелгі жазбаларда бұл дерт «чахотка» атауымен кездеседі.

Қоздырғышы

Туберкулездің қоздырғышын неміс ғалымы Роберт Кох ашқан. Сондықтан бактериялар «Кох таяқшалары» деп аталады.

Олар әртүрлі мүшелерді зақымдай алады: өкпе, сүйек, буын, бүйрек және т.б.

Сыртқы ортада сақталуы

Туберкулез бактериялары сыртқы ортаға төзімді: қақырықта, тұрмыстық заттарда, қоршаған ортада ұзақ уақыт сақталуы мүмкін. Мәтінде келтірілген дерек бойынша, олар:

  • Топырақта 2 аптаға дейін
  • Кітап бетінде 3 айға дейін
  • Суда 5 айға дейін

Маңызды: ұзақ уақыт қайнату, тура күн сәулесі, хлорамин және хлорлы әк бактерияларды жояды.

Белгілері: нені назарда ұстау керек?

Ерте байқалуы мүмкін белгілер

  • Алғашында аздаған құрғақ жөтел, кейін күшеюі.
  • Тәбеттің төмендеуі.
  • Ұйқы кезінде тершеңдік.
  • Кешке қарай дене қызуының көтерілуі.
  • Тез шаршағыштық.

Асқынған жағдайда

  • Жөтелдің үдеуі.
  • Қан аралас қақырық.

Бұл белгілер байқалса, мүмкіндігінше ертерек дәрігер-фтизиатрға қаралу қажет.

Сұрақ-жауап: қысқа әрі нақты кеңес

Туберкулез қалай жұғады?

Туберкулез жөтел және қақырық арқылы таралатын жұқпалы ауру. Сондықтан өзіңізге де, өзгеге де қауіп төндірмеу үшін жерге түкіруге жол бермеңіз.

Ауруды қалай анықтайды?

Туберкулезді анықтаудың негізгі жолдарының бірі — қақырықты тексеру. Төмендегі белгілер ұзаққа созылса, тексерілу қажет:

  • 3 аптадан ұзақ жөтел
  • Қан түкіру
  • 3 аптадан ұзақ кеуде тұсындағы ауырсыну
  • 3 аптадан ұзақ қалтырау

Емдеу жолдары бар ма?

Туберкулез алғаш анықталған жағдайда дұрыс ем қабылдаса, көп науқас толықтай дерлік сауығып кетеді. Ең маңыздысы — емді толық курс бойынша аяқтау. Бұл өзге адамдарға жұғу қаупін азайтып, індеттің таралуын тежеуге көмектеседі.

Ауру неге көбейеді?

Себептердің бірі — емнің дұрыс тағайындалмауы немесе ем тәртібінің сақталмауы. Мұның салдары:

  • Емнің әсері төмендейді.
  • Қоздырғыш дәріге төзімді болып қалыптасуы мүмкін.
  • Науқас инфекция тарату көзіне айналуы ықтимал.
  • Дұрыс емделмесе, дерт ауыр салдарға, тіпті өлімге әкелуі мүмкін.

Бактерияларды қалай залалсыздандыру керек?

Күн сәулесі

Тікелей түскен күн сәулесі бактерияларды шамамен 5 минут ішінде жоя алады.

Температура әсері

Бактериялар 60°C-та ~20 минутта, 70°C-та ~5 минутта жойылады.

Бір рет қолданылатын заттар

Қолданылған қағаздар мен қол орамалдарды мүмкіндігінше дереу жою керек (қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып).

Көрпе-төсек

Желдету және күнге шығару — залалсыздандырудың қарапайым әрі тиімді тәсілі.

Алдын алу: күнделікті дағдыға айналатын әрекеттер

Дұрыс тамақтану

Аш жүру немесе құнарсыз тамақтану ағзаның ауруға қарсы тұру қабілетін төмендетеді.

Жаман әдеттерден бас тарту

Темекі шегу мен алкоголь ағзаның қорғаныс қабілетін әлсіретеді, сауығу мен алдын алуға кері әсер етеді.

Белсенді өмір салты

Таза ауада жиі болып, спортпен шұғылдану — денсаулықты нығайтудың маңызды бөлігі.

Қате түсінік: «тұқым қуалайды»

Туберкулезді көпшілік «тұқым қуалайтын ауру» деп ойлайды. Бұл — дұрыс емес түсінік. Туберкулез — жұқпалы ауру. Сондықтан жұқтырмау амалдарын сақтау және жұқтырған жағдайда толық емделу — басты шарт.

Нақыл сөздер: денсаулық туралы ойға жетелейтін тапсырма

Сөздің құдіреті

Халық даналығы — ғасырлар бойы сұрыпталған тәлім-тәрбиенің өзегі. Нақыл сөздер жаман әдеттің зиянын еске салып, адамды дұрыс таңдау жасауға жетелейді. Кейде дәрігердің жылы сөзі мен орынды кеңесі науқасқа үлкен демеу бола алады.

Карточка тапсырмасы (мақал-мәтелдер)

Бірінші бөлігін жүргізуші оқиды, ал екінші бөлігін қатысушылар тауып жалғастырады.

  1. 1. Ішпеген, шылым шекпеген — жасайды жылдар көптеген.
  2. 2. Ұзартқың келсе ғұмырды — таста арақ пен шылымды.
  3. 3. Темекінің кермегі — еріккеннің ермегі.
  4. 4. Шарап-арақ ішіңе көшеді — ақыл шөлмек ішіне түседі.
  5. 5. Жалқаулықтың жан күтімі екі қолды ұстайды. Темекінің көк түтіні — екі өкпені ыстайды.
  6. 6. Ішпеген, шылым тартпаған — денсаулығын сақтаған.
  7. 7. Жабылады шарабыңды ішерде — бәле төнсе, жоқ араша түсерге.
  8. 8. Жасында темекісін будақтатқан — күркілдеп қартайғанда сұлап жатқан.
  9. 9. Адам арақты ішеді — арақ ақылды ішеді.
  10. 10. Әуелі өзің сақтан, сақ боп жүр — одан кейін өзгелерді сақтандыр.

Қорытынды және үй тапсырмасы

Қорытынды ой

Туберкулез — қауіпті, бірақ алдын алуға және емдеуге болатын жұқпалы дерт. Ең тиімді жол — ақпараттану, сақтану және дәрігер ұсынған емді толық орындау. Әрқайсымыз өз денсаулығымызды қорғау үшін қолымыздан келгеннің бәрін жасауымыз керек.

Үй тапсырмасы

  • «Туберкулез» тақырыбына сурет салу.
  • Денсаулық туралы нақыл сөздер жазып келу.
  • «Менің денсаулығым — менің байлығым» тақырыбына әңгіме жазу.

БҚО, Шыңғырлау ауданы, Тасмола ОЖБББМ • Китарова Лайла Толыбаевна