Қазақша рефераттар

Молекулалардың қозғалысы

Технологияның мақсаты

Сабақ барысында оқушылардың оқу материалын норматив талабына сай 63% деңгейінде меңгеруін қамтамасыз ету; логикалық және сыни тұрғыдан ойлау шапшаңдығын, сөздік қорын және ақпараттық құзыреттілігін дамыту. Жетістік көрсеткіші ретінде оқушының пәнді сапалы меңгеруге қызығушылық танытуы және тұрақты ынталануы қарастырылады.

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Сабақтың мақсаты

Оқушылар атом мен молекула ұғымдарын, атомның құрамын және бөлшектердің қозғалыс табиғатын түсінеді.

Міндеті

Технологиялық картаның регламентін сақтау және кезеңдерді жүйелі орындау.

Күтілетін нәтиже

Қойылған оқу мақсаттарына жету және негізгі ұғымдарды дәл қолдану.

Сабақтың құрылымы

Ұйымдастыру кезеңі және мотивация

Сынып бір топ ретінде жұмыс істейді. Белсенділік пен нәтижеге қол жеткізу үшін көшбасшыға сөз беріледі.

Қабылдауды ұйымдастыру

1-сыни нүкте

Жаңа тақырып бойынша қысқаша кіріспе жасалады. Одан кейін 5 минуттық бейнематериал көрсетіледі: «Молекулалар мен атомдар» (Эдисон физикасы).

Оқушылар берілген уақыт ішінде мәтінді толық оқып шығып, ішінен 14 тірек сөзді анықтайды.

Тірек сөздер

Атом Молекула Электрон Нейтрон Протон Демокрит Кристалдық тор 92 элемент Сутегі атомы Атомның құрамы Болжам

Ескерту: бастапқы мәтінде 14 тірек сөз делінгенімен, берілген тізімде 11 атау көрсетілген. Қажет болса, тізімді 14-ке толықтыруға болады.

Мәтін аяқталған соң оқушылар ООМ бойынша тірек сөздерді айта бастайды.

Түсінуді ұйымдастыру

Тірек сөздер жаттауға беріледі. Уақыт аяқталған соң тірек сөздер жабылып, оқушылар оларды жатқа жазады.

Кейін дәптерлер алмастырылып, тірек сөздер қайта ашылады және көршісімен өзара тексеру жүргізіледі.

Түсінудің бірінші тексерілуі (қарама-қарсы сұрау)

  1. Грек ғалымдары барлық заттар бөлінбейтін өте кішкентай бөлшектерден тұрады деген. Демокрит бұл бөлшектерді қалай атады? (Атомдар)
  2. Демокриттің болжамының дұрыстығы қай ғасырларда дәлелденді? (XIX–XX ғғ.)
  3. Табиғатта қанша элемент бар? (92)
  4. Әлемдегі сансыз көп заттар қалай құралады? (92 элемент атомдарының байланысуы арқылы)
  5. Кез келген молекула неден түзіледі? (Атомдардан)
  6. Екі сутегі атомы мен бір оттегі атомы байланысса қандай молекула түзіледі? (Су)
  7. Атомның құрамына қандай бөлшектер кіреді? (Электрон, протон, нейтрон)
  8. Әр түрлі заттардың молекулалары неге әр түрлі? (Құрылысы мен қасиеттері әр түрлі болғандықтан)
  9. Табиғаттағы ең қатты зат қандай? (Алмаз)
  10. Табиғаттағы ең жұмсақ зат қандай? (Графит)
  11. Алмаз бен графиттің айырмашылығы неде? (Атомдарының орналасуында)
  12. Заттың қасиетін сипаттайтын ең кіші бөлшек не? (Молекула)
  13. Нейтрон қайда орналасады? (Ядроның ішінде)
  14. Электронның заряды қандай? (Теріс)
  15. Атомдар мен молекулаларды қандай құралдар арқылы көруге болады? (Электронды микроскоп, иондық проектор)
  16. Молекуланың өте кішкентай екенін қалай дәлелдер едіңіз? (Салыстыру арқылы: алма, стадион т.б.)
  17. Суда су молекуласы болса, мұзда қандай молекула болады? (Мұздың, яғни судың қатты күйдегі молекулалары)
  18. Молекула неден құралады? (Атомдардан)

«Құтқару шеңбері» сұрақтары

  1. 1 Молекулалардың үздіксіз қозғалыста болатынын дәлелдеп, мысал келтір.
  2. 2 Диффузия дегеніміз не?
  3. 3 Атомның құрылысын сипатта.

Негізгі қорытынды

2-сыни нүкте

Молекула — заттың қасиетін сипаттайтын бөлшек. Суда — су молекуласы, құмда — құм молекуласы, мұзда — мұз молекуласы болады.

Молекула атомдардан құралады. Мысалы, су молекуласы — екі сутегі және бір оттегі атомынан тұрады.

Табиғатта 92 элемент бар, ал қалған барлық заттар осы элемент атомдарының бір-бірімен байланысуы нәтижесінде әр түрлі молекулалар түзеді.

Молекулалар үздіксіз қозғалыста болады. Сол себепті, мысалы, үйдегі заттардың бетіне уақыт өте шаң қонады.

Молекуланың өте кішкентай екенін салыстыру арқылы дәлелдеуге болады.

Автор

Хайруллина Саяш Ермекқызы

Әл-Фараби мектеп-лицейі, физика пәнінің мұғалімі