Сөздіктерге тұрақты сөз тіркестерін мағынасына, құрамындағы сөздеріне қарай топтастыру
Түсінік хат
«Заманына қарай адамы» дейді халқымыздың данагөйі. Бүгінгі күннің талабы — техниканы терең меңгеріп, қатардан қалмау. Дегенмен компьютер алдында көп уақыт өткізетін баланың сөздік қоры мен тілдік шешендігі толық дамымай, кенже қалып жатқан тұстары да байқалады.
Осы орайда қазақ тілі мамандарының алдында үлкен жауапкершілік тұр. Қара сөздің майын тамызған ата-бабамыздың бай мұрасы көлеңкеде қалып, жас ұрпаққа толық жетпей жатқаны қынжылтады. «Заманың түлкі болса, тазы болып шал» деген сөздің өзі бізге уақыт талабына сай, тіл байлығын заманауи тәсілмен ұсынудың қажеттігін аңғартады.
Ұсыныс: «Фразеология» бағдарламасы
Осы қажеттілікті ескере отырып, «Фразеология» атты бағдарлама құруды мақсат еттім. Бағдарлама арқылы қазақ тілінің бай сөздік қорының бір қырын танытып, оқушыларға тұрақты сөз тіркестерінің мән-мағынасын ашу арқылы олардың сөздік қорын молайтуды көздеймін.
Негізгі мақсат
Тұрақты сөз тіркестерін жүйелі меңгерту арқылы оқушылардың тілдік қоры мен көркем сөйлеу дағдысын дамыту, сөздің астарын тануға үйрету.
Неліктен бұл маңызды?
Фразеологизмдер — ұлттың ойлау жүйесі мен мәдени болмысының айнасы. Оларды меңгеру оқушының сөйлеу мәнерін байытып, мәтінді терең түсінуіне көмектеседі.
Міндеттер
- І. К. Кеңесбаевтың «Қазақ тілінің фразеологиялық сөздігімен» және фразеология туралы еңбектерімен танысу.
- Сөздіктердегі тұрақты сөз тіркестерін мағынасына және құрамындағы сөздеріне қарай топтастыру.
- Сыныптан тыс сабақтар өткізу арқылы оқушылардың қызығушылығын бақылап, тиімді әдістерді іріктеу.
- Жекелеген оқушыларды ғылыми ізденіске бағыттап, зерттеу жұмыстарына баулу.
8-сыныпта енгізу нәтижелері
Сөздік қордың артуы
Оқушылардың тұрақты тіркестерді орынды қолдануы қалыптасып, сөйлеуі нақтыланады.
Білімнің кеңеюі
Фразеология туралы түсінігі тереңдеп, тілдік талдау жасау дағдысы дамиды.
Оқу мәдениеті
Көркем әдебиетті оқуға қызығушылығы артып, мәтіннің астарын тануға ұмтылады.
Қорытынды
Осы мақсаттарды жүзеге асыру үшін 8-сыныпта қосымша жүктеме есебінен арнайы бағдарлама құрып, тұрақты сөз тіркестерінің сырын ашуға бағытталған сабақтарды жүйелі түрде ұйымдастыруға болады.