Сабақтың Алтын ережесін қабылдау
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Пән / Сынып
Биология · 8-сынып
Сабақтың түрі
Жаңа сабақ
Тақырып
Ми: бөлімдері, құрылысы және қызметі
Сабақтың мақсаттары мен міндеттері
Білімділік мақсаты
Оқушыларды ми бөлімдерінің құрылысымен және олардың атқаратын қызметімен таныстыру.
Дамытушылық міндеті
Танымдық қабілетті арттыру және адамның ми құрылысын ғылыми тілде сипаттай білу дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелік міндеті
Ұйымшылдыққа баулу, бір-бірінің пікірін тыңдай білуге және жолдастық көмек көрсетуге үйрету.
Сабақтың өту барысы
I. Ұйымдастыру
- Оқушыларды түгендеу.
- Сабақтың «Алтын ережесін» қабылдау.
- Оқушыларды топқа бөлу.
- Өзін-өзі бағалау парағын тарату.
II. Сергіту сәті
«Айна» ойыны: жұппен жұмыс. Бір оқушы қимыл көрсетеді, екіншісі айнадағыдай дәл қайталайды. Мақсаты — назарды шоғырландыру және өзара үйлесімділікті арттыру.
III. Үй тапсырмасын тексеру
1) Өткен тақырып бойынша ұғым сөздер жазу
Қанша сөз жазылса, сонша ұпай беріледі.
2) Жазған ұғымдарға анықтама беру
Қанша анықтама жазылса, сонша ұпай беріледі.
IV. Жаңа сабақ (INSERT әдісі)
Оқушыларға мәтін үлестіріліп беріледі. Мәтінмен жұмыс барысында белгілеу жүйесі арқылы (білемін, жаңа ақпарат, келіспеймін, сұрағым бар) ой қорыту жасалады.
I топ
Мидың құрылысын талдап, сипаттама беріңдер.
II топ
Ми бөлімдерін атап, орналасу ретін көрсетіңдер.
III топ
Ми бөлімдерінің атқаратын қызметіне талдау жасаңдар.
Топтар жұмыстарын қорғап болған соң, жаңа тақырып қорытындыланады.
Назар мен есте сақтауды тексеру тапсырмасы
Кестеде берілген сандарға мұқият назар аударыңдар. Кесте жабылғаннан кейін сол сандарды дәптерге мүмкіндігінше толық көшіріп жазыңдар. Кейін қайтадан тексеріп, қайталап жазу арқылы нәтижені салыстырыңдар.
Сандар қатары
Бұл тапсырма назарды шоғырландырып, миды ойлауға бағыттаудың есте сақтау қабілетіне әсерін көрсетеді: алғашында аз жазылуы мүмкін, ал қайталаудан кейін көбірек сан еске түседі.
Қосымша мәліметтер: ми туралы қызықты деректер
Негізгі деректер
- Мидың орташа салмағы — 1300–1400 г.
- Ми бассүйектің ми сауытының ішінде орналасады.
- Ми денемен жұлын арқылы байланысады.
- Зерде (ақыл-ой қабілеті) мидың көлеміне тікелей тәуелді емес.
Жыныстық айырмашылық туралы
- Көбіне ерлердің миы әйелдердің миынан ауырлау, себебі дене бітімі ірірек болуы мүмкін.
- Дене мөлшеріне шаққандағы есептеуде әйел миының үлесі ерлерден сәл жоғары болуы мүмкін.
Жүйке жүйесі және «ішкі желі»
- Ағзада жүйкелер арқылы мыңдаған «арналармен» миллиондаған дабыл тарайды: мүшелерден миға, мидан мүшелерге ақпарат үздіксіз алмасады.
- Миға қан құйылу инсульт (лат. insulto) деп аталады.
Ми бөлімдері туралы ескертпелер
- Мидың терең аймақтарында орналасқан гипоталамус ашығу, шөлдеу және эмоциялық реакциялар сияқты сезімдерді реттеуге қатысады.
- Желкелік бөлік көру ақпаратын өңдеуге жауапты аймақ ретінде қарастырылады.
Танымдық ой
Адам миы мен оның жасушалары сана мен ойлаудың күрделі жүйесін құрайды. Оны кейде «ақыл-ой кеңістігі» деп те бейнелейді.
Жасушалар
Ми жасушалары туралы деректер әр дереккөзде әртүрлі беріледі; дегенмен нейрондар мен олардың байланыстары өте көп әрі күрделі жүйе түзеді.
Пайдалану үлесі
«Адам миының тек 20–25%-ын ғана қолданады» деген пікір ғылыми тұрғыдан дәлелденбеген. Ми күнделікті әрекетте көптеген аймақтарымен белсенді жұмыс істейді.
Тарихи тұрақтылық
Кей зерттеулерде адамның бас сүйегі мен ми көлемі ұзақ тарихи кезеңдерде салыстырмалы түрде тұрақты болғаны айтылады.
Жаңа сабақты бекіту тапсырмалары
1) Шығармашылық жұмыс
Оқушылар ми бөлімдері мен қызметі бойынша жасаған шығармашылық жұмыстарын (постер, қысқа мәтін, сызба) қорғайды.
2) Графикалық бақылау (Иә / Жоқ)
Төмендегі тұжырымдарға «Иә» немесе «Жоқ» деп жауап беріңдер.
1. Ми ақ және сұр заттан тұра ма?
2. Ақ заты сыртында, сұр заты ішінде орналасқан ба?
3. Ми 50 жасқа дейін дами ма?
4. Сопақша ми қимыл-қозғалысты реттей ме?
5. Мидан 31 жұп жүйке тарай ма?
6. Жөтелу, түшкіру, жұту сопақша ми қызметіне байланысты ма?
7. Мишық зақымдалса, адамның қимыл-қозғалысы бұзыла ма?
8. Мишық пен ми көпірі алдыңғы миға жата ма?
9. Аралық ми ортаңғы мидың алдыңғы жағында орналасқан ба?
10. Ми сұйықтығын «ми қарыншалары» деп атауға бола ма?