Күш бірлікте
Бірлік, ынтымақ — байлық пен бақ
Халық даналығы бірлікті елдің ең үлкен байлығы деп біледі. «Байлық — байлық емес, бірлік — байлық» деген сөздің өзегі де осында: бірлік бар жерде тірлік бар, ал бірлігі жоқтың тірлігі жоқ.
Бірлік не береді?
- Береке мен ырыс: «Береке көзі — бірлікте».
- Табыс: «Татулықта табыс мол».
- Жеңіс: «Көп қолдаса, жауды жеңеді».
Бірлік қалай көрінеді?
«Бір жеңнен қол шығар, бір жағадан бас шығар» — ортақ іске жұмылу. «Бірігіп көтерген жүк жеңіл» — ынтымақтың нақты өлшемі.
«Біреуің бас, біреуің аяқ бол; біреуің құйрық, біреуің қанат бол» — әркім өз орнын тауып, бір мақсатқа қызмет еткенде қоғам нығаяды.
«Бірлік бар жерде — тірлік бар. Бірлік еткен озар, бірлеспеген тозар».
Халық нақылы
Кеңес — кемдікті жоятын күш
Бірлік тек ниетпен өлшенбейді — ол ақылдасу мәдениетімен де бекітіледі. «Кеңесті жерде кемдік жоқ, кеңессіз жерде теңдік жоқ» деген сөз ортақ шешімнің әділетке жақын болатынын аңғартады.
Өлшем
«Кеңеспен пішкен киім кең де болмайды, кем де болмайды».
Нәтиже
«Кеңесіп шешкен шешімнің кемісі болмас».
Тірек
«Мың қосшыға бір басшы» — ұйымның тәртібі мен жауапкершілігі.
Ортақ іске ортақ қол
«Түйін бір қолмен байланбайды, бір қолмен шешілмейді» — күрделі мәселені бір адамның арқалауы да, бір адамның шешуі де қиын. Қоғамның қуаты — бірлескен әрекетте.
Татулық — табыс пен берекенің жолы
Ынтымақ пен татулық тұрмыстың да, елдіктің де өзегіне айналған. «Ынтымақ істі бітірер» деген ой еңбек пен ұйымшылдықты қатар қояды: «Еңбек қылмай ер оңбас, бірлік қылмай ел оңбас».
Молшылықтың белгісі
«Сен же, мен же — баршылықтың белгісі». Өзара жомарттық пен сенім көбейген жерде береке де артады.
«Теңге — тиыннан, ынтымақ — ұйымнан» — үлкен нәтиже ұсақ әрекеттерден және тәртіптен құралады.
Жалғыздықтың салмағы
«Жалғыздың күні шықпайды, жалғыз қарғаның үні шықпайды». Адам да, қауым да сүйенішсіз әлсірейді.
«Саяқ жүрсең, таяқ жерсің» — бөлектену көбіне қауіпке бастайды.
«Ынтымақ — оқ өтпес сауыт, татулық — тамаша сауық».
Халық нақылы
Ерлік пен бірлік — егіз ұғым
Мәтін ерліктің түбі бірлік екенін қайта-қайта еске салады. Ерлік жеке батылдықтан басталғанымен, елдік мүдде үшін ортақ бағытқа ұласқанда ғана жеңіске жетелейді: «Ерлік пен бірлік жеңіске жеткізеді».
Елдік өлшемі
«Елдік түбі — бірлік». Бірлік қайда болса, ерлік сонда. Еркіндік қайда болса, елдік сонда.
Ортақ қуат
«Жұдырық жиналса, жұмыр жерді де жорғалатады» — біріккен күштің мүмкіндігі кең.
«Біріккен жүз — бытыраңқы мыңды алады» — сапа мен ұйымшылдықтың артықшылығы.
Бөліну — әлсіреудің бастауы
Даналық бөлінудің салдарын қатаң айтады: «Бөлінгенді бөрі жейді, жарылғанды жау жейді». Ішкі алауыздық сыртқы қауіптен де қатерлі болуы мүмкін: «Сыртқы жаудан ішкі жау жаман».
Ескерту сөздер
- «Айрылсаң — азарсың, қосылсаң — озарсың».
- «Көптен бөлінген үй оңбас».
- «Қырық кісі бір жақ, қыңыр кісі бір жақ» — қырсықтық келісімді бұзады.
Ұйымсыз — күйсіз
«Бірлік жоқ болса — ұйым жоқ, ұйым жоқ болса — күйің жоқ». Тәртіп пен өзара жауапкершілік әлсірегенде, ортақ мүдде де бұлыңғырланады.
Табысу — қиын өнер
«Шабыспақ оңай, табыспақ қиын» — келісімге келу күшті ғана емес, парасатты талап етеді.
«Шықсақ — төбеміз бір болсын, жатсақ — көріміз бір болсын».
Ағайынның татулығын ардақтайтын тілек
Қорытынды ой
Бұл нақылдар бір-ақ нәрсені қайталай береді: күш — бірлікте, береке — бірлікте, тірлік — бірлікте. Бірлік білекте емес, жүректе орнықса, ел теңдігі де, елдігі де бекем болады.