Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарларының кәсіпорындар мен серіктестіктердегі жұмыстарға толықтай сәйкес келсе
Жұмыстық оқу бағдарламаларын және оқу жоспарларын әзірлеуде оқу орындары мен мемлекеттік, жекеменшік сектордың, сондай-ақ әлеуметтік әріптестердің ықпалдастығы шешуші мәнге ие. Қазақстан Республикасының Президенті «Болашақтың іргесін бірге қалаймыз» атты Жолдауында білім саласындағы оң өзгерістерге тоқталып, өмір бойы білім алу әрбір қазақстандықтың жеке кредосына айналуы керектігін және кәсіптік және техникалық білім беру мазмұнын толық жаңарту қажеттігін атап өткен болатын.
Қазіргі өркениетті кезеңде жас ұрпаққа әлемдік стандарттарға сай білім беру — ғылыми-педагогикалық тәжірибені жинақтай отырып, ұлттық ерекшеліктерді ескерген жаңаша оқыту мен тәрбиелеуді ұйымдастыруды талап ететін өзекті мәселе.
Білім саясатының құқықтық негізі
Қазақстанның әлеуметтік саясатында білімді дамыту мәселесі ерекше орын алады. Білім берудегі мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаттары мен бағыттары Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында айқындалған. Заңның 4-бабында азаматтардың құқықтарына кепілдіктер белгіленіп, мемлекет білім беру жүйесін дамыту және Конституцияға сәйкес білім алуға қажетті әлеуметтік-экономикалық жағдайлар жасау арқылы азаматтардың білім алуға құқығын қамтамасыз ететіні көрсетілген.
Мемлекеттік кепілдіктер
- Тегін жалпы орта және кәсіптік бастауыш білім алу.
- Мемлекеттік білім беру тапсырысына сәйкес конкурстық негізде тегін орта кәсіптік білім алу.
- Кәсіптік жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі кәсіптік білім алуға қолжетімділік тетіктерін қамтамасыз ету.
Білімді дамытудың басым міндеттері
Қазақстан Республикасында қабылданған бағдарламалардың ішінде білімді дамыту бағдарламасының орны айрықша. Оның негізгі міндеттері қоғамның барлық санаттары үшін сапалы білімнің қолжетімділігін қамтамасыз етуге, білім беруді басқаруды демократияландыруға және білім беру жүйесінің құқықтық-нормативтік базасын жетілдіруге бағытталған.
Тәрбиелік және құндылықтық бағдар
- Қазақстандық патриотизмді, толеранттылықты, жоғары мәдениетті қалыптастыру.
- Адам құқықтары мен бостандықтарына құрметті орнықтыру.
- Мемлекеттік тілдің дамуына басымдық беру.
Жүйелік жаңғырту
- Отандық дәстүр, әлемдік тәжірибе және тұрақты даму қағидаттары негізінде мазмұн мен құрылымды жаңарту.
- 12 жылдық жалпы орта білімге көшу.
- Кадрлар даярлау жүйесін халықаралық жіктеу критерийлеріне сәйкестендіру.
Сапа мен инфрақұрылым
Бәсекеге қабілетті кадрлар
Экономиканың барлық салалары үшін жоғары білікті мамандар даярлау сапасын арттыру, әлемдік білім беру кеңістігімен ықпалдасу.
Бағалау және цифрлық орта
Білім сапасын бағалаудың ұлттық жүйесін дамыту, білім берудің ортақ ақпараттық ортасын қалыптастыру.
Ғылым–өндіріс интеграциясы
Оқу-әдістемелік және ғылыми қамтамасыз етуді жетілдіру, білім, ғылым және өндірістің өзара ықпалдастығын күшейту.
Педагог мәртебесі
Педагогтердің әлеуметтік мәртебесін көтеру, қаржылық және кадрлық қамтамасыз етуді жетілдіру, білім менеджерлерін даярлау.
Стратегиялық бағдар және мектептің рөлі
Болашақтың бүгіннен қаланатыны анық. Еліміздің жақын жылдарда экономикалық тұрғыдан өркендеп, дамыған мемлекеттер қатарына қосылуы бүгін білім алып жатқан балалардың білімі мен біліктілігіне, ұлтжандылығы мен отансүйгіштігіне тікелей байланысты. Осыған орай Мемлекет басшысының Жарлығымен 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспары бекітіліп, оны іске асыру мақсатында 2011–2020 жылдарға арналған білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы қабылданды.
Бағдарламада орта мектептегі тәрбие мен білім сапасына ерекше мән беріліп, педагогтердің кәсіби біліктілігін арттыру және олардың өз ісіне жауапкершілігін күшейту көзделген.
Кәсіптік білім: тұлға және маман қалыптастыру
Тәуелсіз елдің болашағы — ХХІ ғасыр жастарының жан-жақты кәсіби біліммен қаруланған, қиындықтан шығудың жолын өздігінше табатын, бәсекеге төтеп бере алатын маман әрі тұлға болуымен өлшенеді. Мұндай тұлғаны тәрбиелеу кәсіптік білім беру ұйымдары қызметкерлеріне үлкен жауапкершілік жүктейді.
Негізгі талап
Түрлі мамандықтар бойынша сапалы кадр даярлау үшін оқытушы мен өндірістік оқу шебері педагогикалық-психологиялық білімі толыққанды, тәжірибесі мол, кәсіби тұрғыдан даяр болуы тиіс. Сондықтан кәсіптік білім беру ұйымдарында жалпы және арнайы пән оқытушылары мен өндірістік оқу шеберлерінің біліктілігін үздіксіз арттыру қажет.
Әрбір оқытушы мен өндірістік оқу шебері өз білімін көтеру үшін тұрақты шығармашылық ізденісте болуы маңызды. Сонымен бірге оқу-тәрбие процесін әдістемелік және өндірістік жұмыстармен ұштастыра отырып тиімді ұйымдастыру — сапаның негізгі кепілі.
Әлеуметтік әріптестік: сапаның нақты тетігі
Кәсіптік білім берудің сапасын арттыруда әлеуметтік әріптестермен жүйелі жұмыс жүргізу және оны дамыту ерекше орын алады. Арал қаласында өндірістік әлеуеті жоғары, жүздеген жұмысшысы бар бірқатар мекемелермен әлеуметтік әріптестік орнатуға толық негіз бар.
Әріптес ұйымдарға мысалдар
Осы мекемелермен үшжақты келісімшарттар жасалып, лицей оқушылары өндірістік практикаға жіберіледі. Әріптестердің озық технологиялық базасын пайдалану оқушылардың кәсіби біліктілігін еңбек нарығы талаптарына сай шыңдауға мүмкіндік береді. Практика барысында оқушылар еңбегіне қарай жалақы алуы олардың материалдық және моральдық тұрғыдан өсуіне, таңдаған мамандығына қызығушылығының артуына ықпал етеді.
№2 Арал кәсіптік лицейі: даярланатын мамандықтар
9-сыныптан кейін
- Ауыл шаруашылығында машина мен тракторды іске қосушы
- Электр жабдықтарға қызмет көрсетуші
- Тамақтануды ұйымдастыру
11-сыныптан кейін
- Электр-газбен дәнекерлеуші
- Автокөлік жөндейтін слесарь (автокөлік жөндеуші куәлігі қоса беріледі)
- Ауыл шаруашылығы өндірісіндегі тракторшы-машинисі
- Ауыл шаруашылығында машина мен тракторды іске қосушы
- Электр жабдықтарға қызмет көрсетуші
- Жөндеуші слесарь
Материалдық-техникалық база
Білікті, сапалы мамандарды даярлау үшін лицейдің материалдық-техникалық базасы жыл сайын жаңартылып отыруы тиіс. Әр мамандық еңбек нарығының талабына сай жабдықталған оқу шеберханаларымен қамтамасыз етілуі қажет.
Өндірістік сабақтар мен тәжірибелер әлеуметтік әріптестік аясында өтетіндіктен, оқу бағдарламалары мен оқу жоспарларын әзірлеуде алдымен базалық мекеменің материалдық-техникалық мүмкіндіктерімен танысып, соған сәйкес бағдарламаларды нақтылау маңызды.
Бүгінгі міндет: технология, ақпараттандыру, бәсекеге қабілетті ұрпақ
Қазіргі білім беру жүйесінің басты міндеті — оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық коммуникациялық желілерге шығу, ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды ғылым мен практика жетістіктері негізінде ұштастыра отырып, бәсекеге қабілетті ұрпақ қалыптастыруға қажетті жағдай жасау.
Әлеуметтік әріптестік қатысушылары
Кәсіптік білім беру саласындағы әлеуметтік әріптестікке мемлекет, өндіріс, кәсіптік және техникалық білім беру ұйымдары қатысады. Ортақ мақсат — болашақ маманның еңбек әлеміне табысты енуіне және бәсекеге қабілетті болуына жағдай жасау.
Ол үшін базалық мекемелермен әріптестікті күшейтіп, теория мен тәжірибенің мазмұнын өзара сәйкестендіру қажет.
«Еңбекпен қамту – 2020»: үш бағыт
- 1 Кәсіптік оқытудан кейін жұмысқа орналастыруды жүйелеу.
- 2 Жеке ісін бастаушыларға, ең алдымен ауылдық жерде, ұйымдастыруға жәрдемдесу.
- 3 Тұрғылықты жерде жұмыс немесе бизнес мүмкіндігі болмаған жағдайда, дамыған өңірлерге қоныс аударуға мүмкіндік беру.
ІІ облыстық еңбек форумы аясындағы ұсыныстар
«Кәсіптік білім беру және бизнес: әріптестер сұхбаты» атты ІІ облыстық еңбек форумы аясында төмендегі ұсыныстарды назарға алу маңызды деп санаймыз:
- Оқу бағдарламалары мен оқу жоспарлары кәсіпорындардағы нақты жұмыстарға толық сәйкес келуі.
- Оқу орындарының инженер-педагогтерінің біліктілігін жыл сайын арттыруға жағдай жасалуы.
- Кәсіптік білімді дамыту және мамандар даярлау саласында әлеуметтік әріптестермен ашық әрі тиімді байланыс орнауы.
- Еңбек нарығы сұранысына сай мамандықтар бойынша даярлау бағыттары уақтылы жаңартылып отыруы.
- Әлеуметтік әріптестердің бітіруші мамандарға сұранысты тұрақты арттыруы және нақты тапсырыс қалыптастыруы.
- Инженер-педагогтердің шеберлігін шыңдау үшін жаңа технологиялармен жұмыс істеу мүмкіндіктерін әріптес мекемелер тарапынан қарастыру.
- Оқу орындарының материалдық-техникалық базасын жақсартуға әлеуметтік әріптестердің нақты үлес қосуы.
- Әріптес ұйымдардың білікті мамандары оқушылармен тұрақты кездесіп, еңбекке қызығушылығын арттыруы.
- Оқушылардың бос уақытында уақытша жұмыспен қамту қызметтері арқылы жұмыс істеуіне жағдай жасалуы.
Әлеуметтік әріптестік — білім мазмұнын өндіріс сұранысымен ұштастыратын, оқу жоспарларын нақтылайтын және түлектің еңбек нарығына сенімді қадам басуына мүмкіндік беретін ең тиімді құралдардың бірі.