Оқушыларға сезім мүшелері туралы түсінік беру
Дүниетану • 1-сынып
Сезім мүшелері: көз және тері
Бұл сабақта оқушылар сезім мүшелері туралы түсінік қалыптастырады, көз бен терінің қоршаған ортаны танып-білудегі орны мен маңызын ұғынады. Сабақ ойлау дағдыларын дамытуға, өздігінен білім алуға, жұппен және топпен ынтымақтаса жұмыс істеуге бағытталған.
Сабақтың мақсаттары мен міндеттері
Жалпы мақсат
- Сезім мүшелері туралы түсінік беру.
- Көз бен терінің қоршаған ортаны танып-білудегі орны мен маңызын таныстыру.
- Ойлау дағдыларын жетілдіру және өздігінен білім алуға мүмкіндік беру.
Міндеттері
- Еркіндік атмосферасын қалыптастыру.
- Жұппен және топпен жұмыс істеуге үйрету.
- Өзгенің пікірін тыңдауға және құрметтеуге баулу.
- Өз ойын ашық айту дағдысын қалыптастыру.
Қолданылатын ресурстар
Дүниетану оқулығы, сабақ жоспары, көрнекіліктер, презентация.
Күтілетін нәтижелер
Оқушы үшін
- Сезім мүшелері туралы түсінігі қалыптасады.
- Өз ойын еркін айтуға дағдыланады.
- Бір-бірінің пікірін тыңдауға және санасуға үйренеді.
- Жұппен, топпен бірлесіп қиындықтарды шешу жолдарын іздейді.
Нені білуі керек
- Сезім мүшелерінің атқаратын қызметі.
- Көз бен терінің маңызы және оларды күту жолдары.
- Өз ойын тұжырымдап, жеткізуге талпынады.
Мұғалім үшін
- Оқушылардың өз бетімен түсініп, жұпта және топта еркін жұмыс істей алуын бақылау.
- Негізгі ойды түсінуі мен қолдана алуын бағалау.
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
Оқушылар «шаттық шеңберіне» жиналып, бір-біріне денсаулыққа қатысты жылы тілектер айтады. (2 минут)
2) Топқа бөлу
Мұғалім қорапшадан сурет таңдауды ұсынады. Оқушылар суреттегі сезім мүшесіне қарай топқа бөлінеді, топ басшылары сайланады және бағалау шкаласы бар карточкалар беріледі. (3 минут)
1-топ
Көз
2-топ
Тері
І) Қызығушылықты ояту: «Суреттер сөйлейді»
Әр топ өз суретіндегі сезім мүшесі туралы білетіндерін талқылайды. Топ келісімімен бір оқушы ортаға шығып, ойларын қорғайды. Оқушылардың белсенділігі формативті түрде бағаланады: қол шапалақтау. (5 минут)
ІІ) Мағынаны тану
Білу
Біз көреміз, естиміз, иісті сеземіз, дәмін ажыратамыз, сондай-ақ ыстық пен суықты сезе аламыз. Бұл қабілеттер бізге сезім мүшелері арқылы беріледі: көз — көру, құлақ — есту, тіл — дәм сезу, мұрын — иіс сезу, тері — ыстық пен суықты сезу мүшесі. Осы бес сезім мүшесі арқылы біз өзімізді және қоршаған әлемді танимыз.
Жұмбақ
Екі ағайынды,
Екеуі де бір үйде,
Бірін-бірі көрмейді. (Көз)
Түсіну
Презентация арқылы жаңа тақырып бекітіледі: «Сезім мүшелері: көз және тері». Мұғалім «миға шабуыл» әдісімен сұрақ қояды: «Көз туралы не білеміз?», «Тері жөнінде не білеміз?».
Көз туралы қысқаша
Көз — көру мүшесі әрі адамның негізгі көмекшісі. Ол заттардың түрін, түсін, пішінін ажыратуға көмектеседі. Көздің ортасында нұрлы қабықша болады, оның ортасында қарашық орналасқан. Қарашық — жарық өтетін «терезе». Жарық көз бұршағы арқылы өтіп, бейне торлы қабықшаға түседі, кейін көру жүйесі оны миға жеткізеді. Сол арқылы біз бейнені көреміз. Көзді шаршаудан және зақымданудан қорғау маңызды.
Тері туралы қысқаша
Тері — адамның ішкі ағзаларын сыртқы әсерден қорғайтын мүше. Тері арқылы ыстық пен суықты сеземіз, жұмсақ пен қаттыны ажыратамыз.
Қолдану
Оқулықпен жұмыс
Мәтінді мәнерлеп оқу. «Түртіп алу» әдісін қолдану: оқушы алдымен жеке оқиды, кейін қасындағы жолдасына оқып береді.
Ойын: «Ыстық орындық»
«Көз дәрігері» рөліндегі оқушы орындыққа отырады. Топтар өзара ақылдасып, сұрақтар қояды. Соңында «дәрігер» көзге арналған жаттығуларды жасатады:
- Көзді қатты жұмып, қайта ашу (5 рет).
- Көзді айналдыра қозғалту: жоғары-төмен, солға-оңға (5 рет).
Талдау
Топтық жұмыс: «Тауып айтыңдар!». Әр топ конверттен мақал-мәтел таңдап алып, мағынасын түсіндіреді.
«Көз — қорқақ, қол — батыр.»
«Көзің ауырса, қолыңды тый. Ішің ауырса, аузыңды тый.»
«Көз жеткізер, көз жеткізбегенді сөз жеткізер.»
«Көз — көрудің айнасы.»
Сергіту сәті
Ойнап, күліп аламыз,
Оқып, білім аламыз.
Жұмбақты да шешеміз,
Жетілсін деп санамыз.
Шынықтырып денені,
Батыр, алғыр боламыз.
ІІІ) Ой толғаныс: жинақтау
Сабақты қорытындылау үшін әр топқа сұрақтар беріледі. Оқушылар жауап беру арқылы негізгі ұғымдарды жинақтайды. (5 минут)
1-топ (Көз)
- Көздің атқаратын қызметі қандай?
- Көзді қалай күту керек?
- Қандай түс көзге пайдалы?
2-топ (Тері)
- Терінің атқаратын қызметі қандай?
- Теріні қалай күту керек?
- Көзді шынықтыру үшін не істеу керек?
Бағалау
Топ басшысы бағалау парағын топпен ақылдаса отырып толтырады, жалпы ұпайды шығарып, әр оқушының бағасын хабарлайды.
Үй тапсырмасы
- Мәтінді бірнеше рет оқу, мазмұнын айту.
- 1-топ: сурет салу.
- 2-топ: көзге байланысты мақал-мәтел жаттау.
Кері байланыс: «Сабақтан алған әсерім»
Оқушылар смайликтер арқылы өз көңіл күйін білдіреді: көңіл күйі көтеріңкі немесе көңілсіз смайликті таңдап, магнитті тақтаға жапсырады.
Көңіл күйі көтеріңкі
Сабақ ұнады, түсіндім, белсенді болдым.
Көңілсіз
Қиын болды, әлі де сұрағым бар, қосымша көмек керек.