Батыр Бауыржан тақырыбына шығарма жазу
Сабақтың құрылымы
Сабақ мотивациядан басталып, мәтінді оқу мен талдауға ұласады. Соңында рефлексия, бағалау және үй тапсырмасы беріледі.
I. Кіріктірілген бөлім: бағдарлау (мотивациялық кезең)
1) Ұйымдастыру
- Сабаққа дайындық, назарды шоғырландыру.
- Сабақтың мақсат-міндетін түсіндіру.
2) Жаңа сабаққа кіріспе: суретпен жұмыс
Бауыржан Момышұлының портреті мен суреттері көрсетіледі. Оқушыларға бағыттаушы сұрақ қойылады: «Батыр туралы не білеміз?»
Білемін
Оқушылардың бастапқы білімдері жазылады.
Білгім келеді
Қызығушылық сұрақтары жинақталады.
Не үйрендім?
Сабақ соңында қорытынды толтырылады.
3) Ақпараттық бөлім: Бауыржан Момышұлы туралы
Бауыржан Момышұлы (1910–1982) — Екінші дүниежүзілік соғыстың даңқты жауынгері, халық қаһарманы, қазақтың көрнекті жазушысы.
Туған жері — Жамбыл облысы, Жуалы ауданы, Көлбастау мекені. Жеті жылдық мектепті тәмамдағаннан кейін біраз уақыт мұғалім болып қызмет атқарған. Әскери міндетін өтеп, запастағы командир атағын алады. Кейін туған ауылында қаржы мекемесінде жұмыс істейді.
1941 жылы Ұлы Отан соғысы басталғанда, генерал-майор И. В. Панфилов басқарған Алматы маңында жасақталған 316-атқыштар дивизиясы құрамында майданға аттанады. Батальон және полк командирі қызметтерін атқарады, соғыстың соңғы жылдарында гвардиялық дивизияны басқарады.
1941 жылдың күзгі-қысқы кескілескен шайқастарында өз батальонын 27 рет шабуылға бастап шығып, 5 рет қоршауды бұзып, жауынгерлік құрамымен дивизиясына қосылған.
Б. Момышұлы — әскери педагогика мен әскери психологияны байытқан, баға жетпес мұра қалдырған тұлға. Соғыстан кейін Совет Армиясы Бас штабының Жоғары әскери академиясын бітіріп, әскери-педагогикалық жұмыспен айналысады. 1956 жылы полковник атағымен отставкаға шығып, біржола шығармашылыққа бет бұрады.
Бауыржан Момышұлы бірнеше орден-медальмен марапатталған. Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан Республикасы Президентінің жарлығымен оған «Халық қаһарманы» атағы беріледі.
Оқушыларға бағыттау: «Бауыржан аталарыңның балалық шағы мен отбасы туралы білгілерің келе ме?» Бүгінгі сабақта «Ұшқан ұя» кітабынан үзінді оқылады.
II. Сараланған бөлім: операциялық-орындаушылық кезең
2-сыныпқа арналған жұмыс
1-тапсырма: мәтінмен танысу
Мұғалімнің көмегімен «Ұшқан ұя» әңгімесі оқылып, негізгі ойы анықталады.
Нақыл сөз
Жеті атасын білмеген — жетесіз.
Жеті атасын білген ұл — жеті жұрттың қамын жер.
Өзін ғана білген ұл — құлағы мен жағын жер.
(Мән-мағынасы түсіндіріледі.)
Сөздік жұмысы
- Ата тегі — арғы аталары.
- Баппен — асықпай.
- Араз — тату емес, өш.
2-тапсырма: өзіндік жұмыс (дәптермен)
- Мәтіннің ең соңғы сөйлемін қайталап оқы.
- Жазушының ойын пайдаланып, нақыл сөз құрастыр: «Ел тану деген — ...»
Жұмыс мұғалімнің басшылығымен орындалады.
3-тапсырма: жаттау және бекіту
- Батаны қайта-қайта оқып, жаттап айтуға дайындалу.
- Мақал-мәтелдерді талдау:
Жақсы сөз — жарым ырыс.
Балапан ұяда не көрсе, ұшқанда соны ілер.
4-сыныпқа арналған жұмыс
1-тапсырма: өз бетімен оқу
Оқушылар оқулықтағы үзіндіні өз бетімен түсініп оқиды. Бұрын оқылған материал еске түсіріледі.
Сөздік жұмысы
- Айттыру — құда түсіп, қыз алып беру.
- Баба — арғы ата.
- Бата — ізгі ниетті тілек.
2-тапсырма: сұрақтар арқылы мазмұнды талдау
- Бауыржан өз бабасы мен әжесін, әке-шешесін қалай еске алады?
- Бауыржанның апаларының есімдерін атаңдар.
- Бауыржан дүниеге келгенде әулет қуанышы қалай суреттеледі?
- Имаш ата немересіне қандай тілек айтады?
Талдау мұғалімнің басшылығымен жүргізіледі.
3-тапсырма: оқиға желісін саралау
- Әңгіме қалай басталады?
- Әкесі Бауыржанға нені ұмытпауды ескертеді?
- Бауыржан өз қатесін қалай түзетеді?
- Неліктен аталары күледі?
Қорытынды топтау
- Бауыржан жеті атасын білді.
- Үлкенді сыйлады.
- Сөз тыңдады.
- Ата дәстүрін құрметтеді.
Сергіту сәті және таныстыру
Сергіту сәті
«Ел қорғауға әзірміз» (сөзі: М. Әлімбаев).
Көрмемен жұмыс
Батырдың өз кітаптарын көрмеден қарап, автордың шығармашылық мұрасымен танысу.
III. Кіріктірілген бөлім: рефлексия және бағалау
Мақал-мәтелдерді толықтыру (дәптермен)
Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып, мақал-мәтелдерді дәптерге жазыңдар.
- ...... — оттан ыстық.
- Ер ел үшін туады, ..............
- Отаның үшін отқа түс — ..........
- Тәртіпке бас иген — .................
- ....... — тәрбие жемісі.
Керекті сөздер
Отан, күймейсің, құл болмайды, ерлік, ел үшін өледі.
Қорытынды сұрақтар
- Мен жеті атамды білемін бе?
- Мен бүгін не үйрендім? (Кестенің «Не үйрендім?» бөлігі толтырылады.)
- Бауыржан Момышұлының ерлігі туралы не білемін?
- Имаш бабаның батасы қабыл болды ма? Неліктен?
Үй тапсырмасы
2-сынып
- Мәтінді түсініп оқу.
- Сызбаны толтыру.
- Сызбадағы сөздердің тұсына өз ата тектеріңді жазу.
4-сынып
- Мәтінді түсініп, мәнерлеп оқу.
- «Батыр Бауыржан» тақырыбына шағын шығарма жазу.