Қазақша рефераттар

Қазақ хандығын құрған кім

Ойын форматы және идеясы

«Тәуелсіз елдің білімді ұрпақтары» — «Атажұрт» атты интеллектуалдық тарихи-танымдық ойын. Іс-шара 9 «Б», 9 «В», 9 «Г» сынып оқушыларынан құралған «Бәйтерек» және «Дарын» топтарының қатысуымен өтеді.

Мақсаты

  • Білімділік: Қазақстан Республикасы тарихынан алған білімді қайталау, жинақтау және танымдық қызығушылықты арттыру.
  • Тәрбиелік: туған халыққа, Отанға және тарихи тағдырға құрмет сезімін қалыптастыру, отансүйгіштікке тәрбиелеу.
  • Дамытушылық: жылдам ойлау, есте сақтау, ойды нақты әрі мәдениетті жеткізу, қосымша ізденіске ынталандыру.

Әдісі мен құралдары

Әдісі
дәстүрлі емес, ойын технологиясы
Құралдар
интерактивті тақта, шарлар, ҚР картасы, безендіру материалдары
Қатысушы
9 «Б», 9 «В», 9 «Г» сынып оқушыларынан құралған екі топ

Іс-шараның құрылымы

Ойын бірнеше кезеңнен тұрады. Әр кезең қатысушылардың білімін, логикасын, тапқырлығын және командалық жұмысын әр қырынан бағалауға бағытталған.

Ұйымдастыру кезеңі

  • Мұғалім ойынның мақсаты мен жоспарын таныстырады.
  • Кезеңдер мен бағалау тәртібі түсіндіріледі (интерактивті тақтамен жұмыс).

Ойын кезеңдері

І кезең — «Қанат қақты»

Топ басшыларының сайысы: 2 минут ішінде 20 сұрақ.

ІІ кезең — «Самғау»

Ұпайы көп топ бастайды; 3 минутта 3 сұрақ, қажет болса қосымша көмек беріледі.

ІІІ кезең — «Шарықтау»

Жанкүйерлер сайысы: тарихи оқиғаларға қатысты сұрақтар.

IV кезең — «Шырқау»

10/20/30 баллдық сұрақтар: тақырыптық бөлімдер бойынша.

V кезең — «Жерұйық»

«Алтын қоржыннан» асық таңдап, түскен сұрақтарға жауап беру.

Қорытынды кезеңде әділқазылар ұпайды жариялап, ерекше көзге түскен қатысушылар аталады. Сонымен қатар М. Шахановтың «Төрт ана» өлеңі оқылады.

Жүргізушінің кіріспе сөзі

Армысыздар, қадірменді оқушылар! Армысыздар, ізгі ниетпен келген құрметті қонақтар!

Отан, туған жер, атамекен, елім, ауылым — жүрек тебірентіп, шаттық сезімді оятатын қасиетті ұғымдар. Туған жердің тарихын, шежіресін білу — әрбір ұрпақтың азаматтық борышы.

Осы орайда «Тәуелсіз елдің білімді ұрпақтары» тақырыбы аясындағы «Атажұрт» интеллектуалдық тарихи-танымдық ойынын бастауға рұқсат етіңіздер.

Қатысушы командалар

І топ — «Бәйтерек»
Топ басшысы: Сапарова Таңшолпан
ІІ топ — «Дарын»
Топ басшысы: Жайлауқызы Айгерім

Әділқазылар алқасы

Әділ бағасын беретін әділқазылар алқасы ойын барысында жауаптардың дәлдігін, толықтығын және жылдамдығын бағалайды.

Құрамы: 1) ______ 2) ______ 3) ______

Сұрақтар банкі (іріктелген мазмұн)

Төмендегі сұрақтар ойынның мазмұндық өзегін құрайды. Қажет болған жағдайда оларды сынып деңгейіне қарай қысқартуға немесе күрделендіруге болады.

І кезең — «Қанат қақты» (топ басшылары)

І топ: «Бәйтерек»

  1. Ең қадірлі адам: ана.
  2. А. Байтұрсынұлының өмір сүрген жылдары: 1873–1938.
  3. А. Құнанбаевтың шын аты: Ибраһим.
  4. «Қазақ» апталық газетінің редакторы: А. Байтұрсынұлы.
  5. Тұңғыш Президент: Н. Ә. Назарбаев.
  6. Бүркітті баптайтын адам: құсбегі (бүркітші).
  7. Соғыста ерлік көрсеткен адам: батыр.
  8. Қазақстан жер көлемі бойынша: 9-орын.
  9. Қазақстанның БҰҰ-ға мүше болған жылы: 1992.
  10. Қазақ хандығын құрғандар: Керей мен Жәнібек.

ІІ топ: «Дарын»

  1. 1 жылдағы күн саны: 365.
  2. Теңге айналымға енген күн: 1993 ж. 15 қараша.
  3. Тәуелсіздік күні: 1991 ж. 16 желтоқсан.
  4. Парламенттің төменгі палатасы: Мәжіліс.
  5. Мемлекеттік рәміздер қабылданған уақыт: 1992 ж. маусым.
  6. Қазақ хандығының XVIII ғ. астанасы: Түркістан.
  7. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі орналасқан жер: Түркістан.
  8. Қазақстандағы облыстар саны (дәстүрлі дерек): 14.
  9. Рәміздер: Ту, Елтаңба, Әнұран.
  10. Абылай ханның лақап аты: Сабалақ.

Ескерту: кейбір анықтамалар мен әкімшілік деректер уақыт өте өзгеруі мүмкін; мектеп бағдарламасы мен жаңартылған дереккөздерге сай нақтылап алу ұсынылады.

ІІ кезең — «Самғау» (тарихи тұлғалар мен құжаттар)

«Бәйтерек» тобына

  • Ә. Бөкейхан — Алаш партиясының негізін қалаушы, Алашорда үкіметінің басшысы.
  • «Бесеудің хаты» (1932) — Ф. Голощекинге жолданған; авторлары: Ғ. Мүсірепов, М. Ғатауллин, М. Дәулетқалиев, Е. Қуанышев, Қ. Алтынбеков.
  • Ш. Уәлиханов — қазақтан шыққан тұңғыш зерттеуші-саяхатшылардың бірі; Ыстықкөлді зерттеп, топографиялық түсірілім жасаған.

«Дарын» тобына

  • М. Шоқай — Түркістан автономиясының саяси қайраткері, эмиграциядағы публицист.
  • И. В. Сталин — 1937–1938 жж. жаппай қуғын-сүргін кезеңімен байланысты тарихи тұлға.
  • Қ. И. Сәтбаев — Қазақ КСР Ғылым академиясының тұңғыш президенті, ғылымды ұйымдастырушы ғалым.

ІІІ кезең — «Шарықтау» (жанкүйерлерге)

Кенесары Қасымұлы көтерілісі

Ресейдің отарлау саясатына қарсы қозғалыс. Көтеріліс жылдары: 1837–1847. Басшысы: К. Қасымұлы.

1979 жылғы Целиноград оқиғасы

Оқиға өткен қала: Целиноград. Себебі: неміс автономиясын құру туралы бастамаға қарсылық.

IV кезең — «Шырқау» (10/20/30 балл)

І бөлім: «Сандар сөйлейді»

  • 1916 ж.
  • 1937–1938 жж.
  • 1986 ж.

ІІ бөлім: «Адам аттары»

  • А. Байтұрсынұлы
  • Е. Бекмаханов
  • Қ. Сәтбаев

ІІІ бөлім: «Жер-су аттары»

  • Шам
  • Оқыс
  • Жейхун
  • Фараб

IV бөлім: «Терминдермен жұмыс»

  • Революция
  • Азамат соғысы
  • Демография

V кезең — «Жерұйық» (алтын қоржын)

  1. Парсы патшасы Кирді жеңген сақ патшайымы: Томирис.
  2. К. Қасымұлы көтерілісін зерттегені үшін сотталған тарихшы: Е. Бекмаханов (25 жылға сотталған).
  3. «Алтау ала болса, ауыздағы кетеді; төртеу түгел болса, төбедегі келеді» — Төле би.
  4. Кіші жүздегі ең ірі ұлт-азаттық қозғалыстардың бірі: С. Датұлы көтерілісі.
  5. 1916 ж. «қан төкпеңіздер, қарсыласпаңыздар» деп үндеу жазғандар: Ә. Бөкейхан, А. Байтұрсынұлы, М. Дулатұлы.
  6. 1931–1933 жж. аштық шығыны және атауы: Ұлы жұт (деректер әр дереккөзде әртүрлі беріледі, оқу материалына сай нақтылау қажет).
  7. 1916 ж. ұлт-азаттық қозғалыстың басталуына түрткі: патшаның 1916 жылғы жарлығы.
  8. «Ленинградтық өренім!» өлеңінің авторы: Ж. Жабаев.
  9. М. Әуезовті әлемге танытқан шығарма: «Абай жолы» эпопеясы.

Қорытынды бөлім

Әділқазылар шешімі

Ойын соңында әділқазылар алқасы ұпайларды есептеп, жеңімпаз команданы анықтайды және ерекше жауап берген оқушыларды атап өтеді.

Әдеби сәт

М. Шахановтың «Төрт ана» өлеңін 9 «Б» сынып оқушысы Сейдалиева Маржан оқиды.

Мұғалімнің қорытынды сөзі

Қазақ елін әлем жұртшылығы тәуелсіздігін алғаннан кейін кеңірек танып-біле бастады. Тәуелсіздіктің берік тірегі — білім. Дана халқымыз: «Білегі мықты бірді жығады, білімі мықты мыңды жығады», — деп бекер айтпаған.

Қиялына қанат біткен, ойы ұшқыр, білімді жастар болатыныңызға сенемін. Өткенімізді ұлықтап, тарихымызды танып, Қазақстанның болашағы өз қолдарыңызда екенін әрдайым есте ұстаңыздар.

Қызылорда қаласы, №211 А. Байтұрсынұлы атындағы орта мектептің тарих пәні мұғалімі: Батракова Лаура Майдановна