Ғарыш тобы
Әдебиеттік оқу
Сабақ жоспары: Сағи Жиенбаевтың «Ұшып келем» өлеңі
Тақырыбы
Сағи Жиенбаев. «Ұшып келем»
Көрнекілігі
Суреттер, слайд, бейнеүзінді, кесте
Негізгі бағыты
Туған жерді қадірлеу, кәсіби бағдар, шығармашылық
Мақсаты
- Оқушыны Сағи Жиенбаевтың «Ұшып келем» өлеңін мәнерлеп, түсініп оқуға үйрету.
- Өлеңнің өзекті ойын ашуға жағдай жасау.
- Кәсіби бағдар беру және оқушыны өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу.
- Байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын, қиялын дамыту; көркем сөзді құрметтеп, әсерді жеткізе білу қабілетін жетілдіру.
- Туған жерді қадірлеуге тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық
Ана тілің — арың бұл,
Ұятың боп тұр бетте.
Өзге тілдің бәрін біл,
Өз тіліңді құрметте!
Топтарға бөлу (жедел сұрақтар)
- Жерге ең жақын жұлдыз?
- Күн
- Жер серігі?
- Ай
- Жерді қоршаған бүкіл дүние?
- Ғарыш
Топ атаулары: Күн, Ай, Ғарыш.
II. Өткенді қайталау
«Қайталау — білім анасы» (ойын)
«Күн жүйесі» ойыны: әр топтан бір оқушы шығып, таңдаған түстегі жұлдызшаны алып, сұраққа жауап береді.
- Лирика дегеніміз не?
- Портрет дегеніміз не?
- Поэзия дегеніміз не?
- Сатира дегеніміз не?
- «Алматы — бас қалам, Жас қала — Астанам» өлеңінің авторы кім?
- Кейіптеу дегеніміз не?
Үй тапсырмасы
Жарасқан Әбдірашевтің «Алматы — бас қалам, Жас қала — Астанам» өлеңін жатқа айту.
Кластер құру
Алматы мен Астана — еліміздің маңызды қалалары. Ал өзіміз тұратын өңірдің орталығы — Жаңаөзен. Осы үш қала атауына кластер құрастырамыз:
- Күн тобы: Алматы
- Ай тобы: Астана
- Ғарыш тобы: Жаңаөзен
Тақырыпқа кіріспе (кәсіби бағдар)
Үлкен қалаларға әртүрлі көлікпен жетеміз. Ең жылдам көлік — ұшақ. Ұшақты ұшқыш басқарады. Бүгін ұшқыштың туған жерге деген сағынышы мен мақтанышын білдіретін Сағи Жиенбаевтың «Ұшып келем» өлеңімен танысамыз.
III. Жаңа сабақ
Автор туралы қысқаша мәлімет
Сағи Жиенбаев 1934 жылы 15 мамырда Ақтөбе облысы Байғанин ауданындағы Оймауыт ауылында дүниеге келген. 1955 жылы Қызылорда қаласындағы педагогикалық институтты бітіріп, Жезқазған руднигінде мұғалім болып қызмет атқарған.
Ақын әлем әдебиеті классиктерін қазақ тіліне аударған: Байрон, Пушкин, Лермонтов, Гамзатов және басқалар. «Қарлығаш», «Сыйлық», «Менің көршім» сияқты жыр жинақтары жарық көрген.
Бұрын танысқан шығармалар
Сағи Жиенбаевтың тақырып аясы кең. Біз танысқан өлеңдер: «Ботақан», «Қошақан», «Бұзауқан», «Әлия» және т.б.
Поэзия минуты
Күн тобы · Жыл мезгілі
Көктем еді бір жаңбыр құйып өткен,
Дария мұзын бір толқын тіліп өткен...
Жағалаудан шалғынның иісі аңқып,
Жарқыраған көктемнің күні көктен.
Ай тобы · Туған жер
Таң атса да қиырдан қылаң беріп,
Күн батса да қып-қызыл қыран болып,
Оймауытым, мөп-мөлдір аспан құсап,
Күндіз-түні мен сені тұрам көріп!
Ғарыш тобы · Соғыс батырлары
Әлия — даламыздың даңқысың,
Балауса гүл — балғын қыз.
Жанын қиып халқы үшін,
Жанып түскен ақ жұлдыз.
Мәңгі жасап жерде енді,
Биік бол деп таулардан,
Сенің балғын бейнеңді
Жасап қойдық мәрмәрдан.
Сағи Жиенбаев тірі болғанда, 80 жасқа келер еді. Ақынның өлмейтін өлеңдері жас ұрпақпен бірге ұзақ жасай береді.
IV. Жаңа білімді меңгерту
1) Оқулықпен жұмыс
- Мәнерлеп оқу
- Іштей оқу
- Тізбектеп оқу
- Ызыңдап оқу
- Түсініп оқу
Талқылау сұрақтары
- Өлеңде кім туралы айтылған?
- Ұшқыш көкте жүріп неге қызығады?
- Өлеңді қандай сезіммен оқыдың? (қуаныш, мақтаныш, шаттық, сүйіспеншілік, сағыныш, патриоттық)
2) Өлең құрылысы
- Өлең неше шумақтан және неше тармақтан тұрады?
- Бірінші шумақтағы сегіз тармақтың ұйқасу үлгісін көрсет. Қандай ерекшелік байқадың?
Проблемалық сұрақ
Ұшақ қалай пайда болды? Бұл туралы қандай дерек айта аласың?
Арман және мамандық
Көп бала «ұшқыш болсам» деп армандайды. Қазақтан шыққан ғарышкерлер: Тоқтар Әубәкіров, Талғат Мұсабаев. Нұрсұлтан Әбішұлы да бала кезінде ұшқыш болуды армандағаны айтылады.
Сабақта армандар мен болашақ мамандық туралы ойландыру үшін бейнеүзінді қарастыруға болады (мысалы, көркем туындыдан үзінді).
3) Сөздік жұмысы
- Өңір
- Атырап, аймақ, өлке.
- Асу (асу белдерім)
- Таудың қырқасы, аласа асуы.
- Ғалам
- Бүкіл жер жүзі, әлем.
- Жанар
- Көз, көздің нұры, қарашық.
Тақырыптық бөліммен байланыс
Біз жұмыс жасап отырған үлкен бөлім: «Туған елім — тұғырым».
- Өлеңнен туған жерге деген ыстық сезімді білдіретін шумақтарды тауып оқы.
- Туған жерге деген ықыласты бейнелейтін тіркестерді тап (мысалы: «асу-асу белдерім», «асқар-ала тауларым», «құдіретті күшімен»).
- Өлеңді өз сөзіңмен түсіндіріп бер.
4) Өлеңді қара сөзге айналдыру (топтық жұмыс)
Күн тобы
1-шумақ — мазмұнын қара сөзбен жеткізу.
Ай тобы
2-шумақ — мазмұнын қара сөзбен жеткізу.
Ғарыш тобы
3-шумақ — мазмұнын қара сөзбен жеткізу.
5) «Ғажайып әлем»: аспан, ғарыш және ғылым
Өлеңнің идеясы аспан әлеміне қызығушылықпен де астасады. Адамзат ерте кезден көкке көз тігіп, аспанды зерттеуге талпынған. Тек XX ғасырдың 60-жылдарында ғана ғарышқа жол ашылып, адамдар ғарышқа ұшты.
1961 жылдың 12 сәуірі — адамзаттың ғарыш кеңістігін игерудегі тарихи күні ретінде есте қалды.
Күн тобы
Әлемдегі атақты ғарыш айлағы қай елде орналасқан?
Ай тобы
Ғарышқа алғаш ұшқан адам кім?
Ғарыш тобы
Қазақ ғарышкерлерін ата. Әйел ғарышкер туралы не білесің?
6) Планеталармен танысу
Меркурий
Күнге ең жақын орналасқан планета.
Шолпан
Ең жарық көрінетін планеталардың бірі; жанартаулар белсенді болуы мүмкін деген деректер айтылады.
Марс
Күннен кейінгі төртінші планета; қызыл түсті жыныстарымен ерекшеленеді.
Жер
Күн жүйесіндегі су мен өмір бар жалғыз планета.
Юпитер
Күн жүйесіндегі ең үлкен планета (Жерден әлдеқайда ірі).
Сатурн
Жарқыраған сақиналарымен танымал; сақиналары мұз бен шаң-тозаңнан тұрады.
Уран
Сақина жүйесі бар; Күннен алыс болғандықтан суық.
Нептун
Көгілдір түсті; өте алыс, желдері қатты болуы мүмкін.
7) Тапқырлық тапсырмасы (сөз таптары)
Күн тобы
Атау септігіндегі зат есімдер
аспан, белдерім, тауларым, көлдерім, көз, жұлдыз, сәт, ғалам, адам, от
Ай тобы
Сын есімдер
мөлдір, асу-асу, асқар-ала, биік, құдіретті, аппақ-аппақ
Ғарыш тобы
Етістіктер
ұшып келем, жүріп, ұшқан, ұшсам, келе жатыр, ұшып, келемін, зымырап, жарқырайды, болып көрінемін, жанған, көрінеді
8) «Синквейн» және еркін жазу
Күн тобы
Ғарышкерлер туралы 5 жол өлең жазу.
Ай тобы
«Мен ғарышкер боламын» тақырыбында шағын әңгіме жазу.
Ғарыш тобы
«Ғарыш әлемі» тақырыбында шағын эссе жазу.
V. Қорытынды
Сабақтан қандай ой түйдік?
Өлең арқылы ұшқыштың туған жерге деген сағынышын, мақтанышын, биік арманын сезінеміз. Сонымен бірге, мамандық таңдауға ой саламыз.
«Пирамида» стратегиясы (қысқаша сипаттау үлгісі)
- 1. Кейіпкерлер (аты)
- 2. Сипаттау (екі сөз)
- 3. Оқиға орнын сипаттау (үш сөз)
- 4. Оқиғаға әкелетін проблема (төрт сөз)
- 5. Оқиға (бес сөз)
- 6. Оқиғаны шешу жолдары (алты сөз)
- 7. Проблеманың шешілуі
Үлгі жауап
- 1) Ұшқыш — ғарышкер
- 2) Ұшып келеді
- 3) Мөлдір аспан төріңді
- 4) Көкте жүріп қызығамын жердегі
- 5) Туған жердің құдіретті күшімен
- 6) Осы бір сәт жарқырайды жанар да
- 7) Жердегі алау от жұлдыз болып көрінеді
Туған жер туралы мақал-мәтелдер
- Туған жердің түтіні де тәтті.
- Өз еліңнің иті де қадірлі.
- Туған жерің түсіңе кіреді.
- Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық.
- Отан — оттан да ыстық.
VI. Үй тапсырмасы
- 1«Ұшып келем» өлеңін жаттау.
- 2Туған жер, туған өлке туралы 4–5 мақал жазып, жаттап келу.
VII. Бағалау
Оқушының сабаққа қатысуы, мәнерлеп оқуы, талдау қабілеті, топтық жұмысқа үлесі және шығармашылық тапсырмаларды орындауы бойынша бағаланады.
Мәлімет
- Мектеп
- №7 орта мектеп
- Өткізген
- Күншығарова Сәния
Құрылымдық белгілер (бетбелгі үшін)
Төмендегі идентификаторлар навигацияға арналған: #org, #review, #new, #practice, #final, #hw.
Ұйымдастыру
Психологиялық дайындық, топқа бөлу.
Қайталау
Ойын, сұрақтар, үй тапсырмасы.
Жаңа сабақ
Автор, поэзия минуты.
Меңгерту
Оқу түрлері, талдау, сөздік.
Қорытынды
Пирамида, мақал-мәтелдер.
Үй тапсырмасы
Өлең жаттау, мақал жинау.