Қазақша рефераттар

Батырлар жыры туралы түсінік беру

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Атырау қаласы, Томарлы селосы, Қ. Смағұлов атындағы орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі Көптілеуова Гүлнар Дүйсенқызы ұсынған «Әдебиеттік оқу» (4-сынып) сабағы — халық ауыз әдебиетінің маңызды саласы батырлар жырын оқушыларға түсіндіруге бағытталған жаңа сабақ.

Сабақтың тақырыбы

Жекпе-жек (Ер Тарғын жырынан үзінді)

Сабақтың мақсаты мен күтілетін нәтижелер

Білімділік

  • Халық ауыз әдебиеті туралы түсінік қалыптастыру.
  • Халық ауыз әдебиетіне жататын шығармалар түрлерін ажырату.
  • Батырлар жырының ерекшеліктерін түсіндіру, батырға тән қасиеттерді сипаттау.
  • «Жекпе-жек» үзіндісін мәнерлеп оқып, мазмұнын ашу.

Дамытушылық

  • Мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту.
  • Ойды жүйелі жеткізу, әңгімелеу қабілетін арттыру.
  • Бір-біріне сұрақ қоя білу және жауапты дәлелмен айтуға үйрету.

Тәрбиелік

  • Елін, жерін қорғайтын, елдің қамын ойлайтын ержүрек болуға тәрбиелеу.
  • Намыс, жауапкершілік, отансүйгіштік құндылықтарын бекіту.

Ресурстар мен ұйымдастыру

  • Көрнекілік: интерактивті тақта, батырлар суреттері, сызбалар.
  • Сабақ түрі: жаңа сабақ.
  • Әдіс-тәсілдер: салыстыру, сұрақ-жауап, зерттеушілік, топтық жұмыс.

Негізгі ұғым: халық ауыз әдебиеті

Анықтама

Халық арасында ауызша шығарылып, ұрпақтан-ұрпаққа жеткен шығармалар халық ауыз әдебиеті деп аталады.

Оған қандай шығармалар жатады?

Ертегілер Аңыздар Айтыстар Жаңылтпаштар Батырлар жыры Жұмбақтар

Ой қозғау сұрағы

Егер ел қорғайтын батырлар болмаса, елдің жағдайы қандай болар еді?

Бұл сұрақ оқушылардың азаматтық жауапкершілік, қауіпсіздік, бірлік және елдік ұғымдары туралы ойлануына жол ашады.

Сабақтың құрылымы: кезең-кезеңімен

  1. 1) Ұйымдастыру

    Оқушылардың назарын сабаққа шоғырландыру, жұмыс ырғағын қалыптастыру.

  2. 2) Үй тапсырмасын тексеру

    • Айтысты рөлге бөліп айту.
    • Қойылған сұрақтарға жауап беру.

  3. 3) Жаңа сабаққа кіріспе

    Оқушылар «Ер Тарғын» жырынан алынған үзінді арқылы ауыз әдебиетінің бір үлгісі — батырлар жырымен танысады.

    Нені білгім келеді?

    • Жыр неліктен «Ер Тарғын» деп аталады?
    • Жырдағы басты кейіпкер кім?
    • Жырда оқиға немен аяқталады?

  4. 4) Тыңдау және визуалды жұмыс

    • 1-слайд: жырды тыңдау.
    • 2-слайд: суретпен жұмыс.

  5. 5) Топтық жұмыс

    Оқушылар «бағдаршам» түстері арқылы топтарға бөлінеді. Бұл тәсіл сынып ішіндегі сергектікті арттырып, тапсырмаларды тең бөлуге көмектеседі.

  6. 6) Жырды іштей оқу және талдау сұрақтары

    1-топ

    • Жыр неліктен «Ер Тарғын» деп аталады?
    • Тарғынның ержүрек батыр екені қалай берілген? Өлеңнің алғашқы 12 жолын оқып, түсіндір.
    • Тарғынмен соғысуға келе жатқан кім?

    2-топ

    • «Сонда Тарғын сөйлейді…» жолдарын ары қарай жалғастыр. Тарғынның сөзінен нені байқадың?
    • Жыр ортасындағы «Қорамсаққа қол салды…» деп басталатын қайталанған шумақты тап.
    • Қайталанған шумақта қандай өзгешелік бар? Қандай оқиғалар баяндалады?

    3-топ

    • Домбауылдың атқан оғы Тарғынға тиді ме? Жырдан тауып оқы.
    • Оқиға немен аяқталады?
    • Жырдың ерекше ұнаған тұсын айтып бер.

  7. 7) Сергіту сәті

    Қысқа қимыл-қозғалыс арқылы назарды қайта жинақтау.

  8. 8) Постер қорғау

    • 1-топ: жыр мазмұны бойынша сурет салып, қорғау.
    • 2-топ: батырлар туралы эссе жазу.
    • 3-топ: Ер Тарғынға сипаттама беру.

  9. 9) Сөздік жұмысы

    Мәтіндегі күрделі сөздер мен тұрақты тіркестерді түсіндіру арқылы түсініп оқуға жағдай жасау.

  10. 10) Түйінді ой

    Оқушылар жырдан түйген ойларын айтады: ерлік, намыс, халық мүддесі, бірлік және тәуелсіздік идеясы.

  11. 11) Қорытынды

    Тарғын — елі үшін, халық кегі үшін күрескен кейіпкер. Ол бір ауылдың не бір рудың намысы үшін ғана емес, бүкіл ноғайлы жұртының намысы үшін сыртқы жаулармен қанды шайқасқа түседі. Ол елінің тәуелсіздігін, бостандығын, намысын қорғауды өзінің азаматтық парызы деп біледі.

    Тарғынға тән қасиеттер

    • Ержүрек
    • Үлкенді сыйлайтын
    • Ел қамын ойлайтын
    • Шыдамды
    • Адамгершілігі жоғары, жүрегі кең

  12. 12) Рефлексия

    «Бүгінгі тақырып ұнады ма?» сұрағына жауап ретінде оқушылар ойларын стикерге жазып, «мәуелі ағаш» макетіне іледі.

  13. 13) Үй тапсырмасы

    «Ер Тарғын» жырын оқып, мазмұнын түсініп келу.

  14. 14) Бағалау

    Қызыл, сары, жасыл смайликтер тарату арқылы қалыптастырушы бағалау жүргізіледі.