Сабаққа қатысқандарыңа рахмет
Сыныптан тыс сабақ: оқушылардың өмірге бейімделу дағдыларын дамыту
Мақсаты
Оқушылардың бойында жағымды өмірлік мақсаттарды қалыптастыру және сол мақсаттарға жетуге ынталандыру.
Міндеттері
- Өмір құндылықтары туралы білімдерін тереңдету.
- Өмірге құштарлықтарын дамыту.
Әдіс-тәсілдері
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылар ортаға шақырылып, шеңбер бойымен тұрады. Сабақтың алғашқы сәті — жылы қарым-қатынас пен сенім атмосферасын құру.
Тренинг: «Жылуыңмен бөліс»
- 1 Оқушылар көздерін жұмады.
- 2 Екі алақанын біріктіріп, «қайықша» пішінін жасайды.
- 3 Мұғалім әр оқушының алақанына кішкентай шар қояды.
- 4 Оқушылар шарды алақандарымен жылытып, «үрлеп» елестетеді.
- 5 Көздерін ашып, қандай сезімде болғандарын бөліседі.
Топқа бөлу
II. Мұғалімнің кіріспе сөзі
Балалар, бүгін біз «Өзін-өзі тану» пәнінен сыныптан тыс сабақ өткіземіз. Сабақтың тақырыбы: «Ғашықпын әрқашанда, өмір, саған!»
Бұл сабақта өмірді сүю, өмірді жағымды құндылықтармен байланыстыру, алғыс айту және мақсат қою туралы ой қозғаймыз.
III. Негізгі бөлім
1) Сұрақ-жауап
- Қайсысы адам айналаны танып-біле алады?
- Қайсысы ойлана алады?
- Адамдар өмірде нені армандайды?
- Нені тілейді?
2) Мәтінмен жұмыс
Мәтін тақтада көрсетіледі және оқушыларға парақша түрінде таратылады.
Өмір — алғыс айтуға лайық. Адам деген қызық: өзіндегі барды бағаламай, жоқты ойлап, соған жетпедім деп үнемі мұңаяды. Бір күні сол «жоқ» деп жүргеніне қолы жетсе де, тәубесіне келмей, келесі арманның соңына түседі.
Кейде адамдар өмірді «әлі жете қоймаған болашақ» деп түсінгендей болады. Өмірді қол жетпейтін дүниедей көреді. Ал, ойланып көрейікші: біздің өміріміз алғыс айтуға лайық емес пе?
3) Пікірлесу
Екі түрлі адамды елестетейік: біреуі үнемі «менде жоқ, мен бақытсызбын» деп мұңаяды; екіншісі бүгінгі барымен өміріне риза болып, өмірге құштарлықпен қарайды.
- Қайсысының жанында өмір сүру жеңілірек?
- Қай адамның болашағы жарқын көрінеді?
Егер біз бүгінгі өмірімізге, осы шағымызға қанағат етпесек және барымызға алғыс айта алмасақ, онда болашағымызға да көңіліміздің толуы екіталай. Өмірге ғашық адам ғана өмірден көп нәрсе алады.
4) Шығармашылық жұмыс
Оқушыларға сұрақ қойылады: «Біз өз өмірімізге не үшін алғыс айтар едік?» Әуелі әрқайсысы ойларын қағазға жазады, кейін сынып болып талқылайды.
Үлгі жауаптар
- Өмірге келгенім үшін рахмет!
- Денсаулығым үшін рахмет!
- Туған жерім — Арасан ауылы үшін рахмет!
- Бақытты балалық шағым үшін рахмет!
- Ата-анам үшін рахмет!
Тағы да ойлануға болатын бағыттар
- Адал достарым мен сыныптастарым үшін рахмет!
- Махаббат пен мейірім үшін рахмет!
- Әлемді танып-білу мүмкіндігі үшін рахмет!
- Алдағы болашағым үшін рахмет!
- Ең жақын адамдарым бар болғаны үшін рахмет!
5) Сергіту сәті: «Сүйіспеншілік орындығы»
Бұл — жай орындық емес, «Сүйіспеншілік орындығы». Орындыққа отырған оқушыға сыныптастары өз ықыласын, жылы сезімін білдіреді: үш оқушы кезекпен келіп, басынан сипап, құшақтап, арқасынан қағып қолдау көрсетеді. Орындықтағы бала жағымды сөздер мен қолдауды қабылдап, өз сезімін айтады.
6) Өмірге құштар жандар туралы әңгіме
«Өмірге құштар жан» дегеніміз кім? Бұл сұраққа жауап іздей отырып, Нұртас Исабаевтың «Өмірге құштар жүрек» өлеңінен үзінді оқылады:
Өзіңсің — тілегім де, тірегім де,
Қаншама қимас жандар жүр елімде.
Ғашықпын әрқашанда, өмір, саған,
Өшпейді махаббатым жүрегімде.
Ақын тағдыры үлгі бола алады: ол Мәскеудегі Әдебиет институтын бітіргеннен кейін күтпеген ауыр жағдайға тап болып, ұзақ уақыт төсек тартып қалады. Сол сәттегі күйін өлеңмен жеткізеді:
Тұрып кеткім келеді — тұра алмаймын,
Жүріп кеткім келеді — жүре алмаймын.
Қасқайып тұрып-тұрып, қапылыста
Жай түсіп сұлап жатқан шынардаймын.
Дегенмен қайсарлығының арқасында ол өмірге бейімделіп, шығармашылықпен айналысып, ішкі күйзелісті жеңуге ұмтылды. Ақын бізге өмірдің тек қуаныштан тұрмайтынын, ақ пен қара, жақсы мен жаман, қуаныш пен қайғы қатар жүретінін түсіндіреді. Қиындықпен күресіп, әлсіздікке ерік бермей шыныққанда ғана адам биікке көтеріледі деген ой айтылады.
Талқылау үшін
Өмірге құштар жандарға тағы кімдерді мысал етуге болады? Оқушылар өз ойларын ортаға салады. Қосымша материал ретінде Семей полигонынан зардап шеккен Кәріпбек Күйіков туралы бейнематериал көрсетіліп, мүмкіндігі шектеулі жандардың өмірге құштарлығы талқыланады.
7) Ойын-жаттығу: «Сиқырлы айна»
Оқушылардың өмірлік мақсаттарын қалыптастыру үшін «Сиқырлы айна» ойыны өткізіледі. Әр топқа бір айна беріледі. Топ мүшелері кезекпен айнаға қарап, өз болашағын елестетеді: «Мен кім боламын? Қандай адам болғым келеді?» Кейін топ өз ойларын сыныпқа әңгімелеп береді.
8) Топтық тапсырмалар
Құрастырылған сөйлем
Интерактивті тақтада сөздер ретсіз беріліп, оқушылар сөйлемді дұрыс құрастырады: «Өмірге ғашық адам ғана өз мақсатына жетеді.»
Өмірлік ұран
Әр топ ақылдасып, өздерінің өмірлік ұранын ойластырады және таныстырады: 1-топ, 2-топ, 3-топ, 4-топ.
IV. Қорытынды бөлім
Рефлексия сұрақтары
- Бүгінгі сабақ не туралы болды?
- Сабақтан қандай ой түйдіңдер?
- Өмірлік ұрандарың сендерге қалай бағыт береді?
Қорытынды өлең
Өмір бірде мәз қылып күлдіреді,
Бірде өкінтіп көңіліңді бүлдіреді.
Өмір деген сонысымен қызықты,
Қуанышы мен қиындығы бірге жүреді.
Өмірімізде ешбір қайғы болмасын,
Қуаныштар таба берсін жалғасын.
Бақытты боп орындалсын армандар,
Бір Құдайым, бәрімізді қолдасын.
Өмір бізді сарсаңдарға салмасын,
Өмір гүлі ешқашанда солмасын.
Әрқашанда ашық болып жолдарың,
Қыран құстай қанаттарың талмасын.
Сабаққа қатысқандарыңа рахмет!