Қожа Ахмет Йассауи кесенесі және Даналық кітабы туралы бейнефильм
Сабақ туралы мәлімет
Пәні: Қазақ әдебиеті • Тақырыбы: Ахмет Йассауи — «Даналық кітабы» • Сынып: 8 • Мұғалім: Оспанова Ғ. С.
Оқу мақсаттары
- 8.ТЖ4: Көркем шығармадан алынған үзінділерді өз көзқарасын дәлелдеу үшін орынды қолдану.
- 8.БС2: Шығармадағы материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыдан салыстырып, жаңашылдығына баға беру.
Алдыңғы оқу
Оқушылар Ахмет Йассауидің өмірі туралы бастапқы ақпаратты біледі.
Тілдік мақсат
Оқушы өз көзқарасын дәлелдейді; Йассауи кесенесінің тарихын зерделейді; сопылық ілімнің философиялық мәні туралы баяндайды; негізгі ұғымдарды анықтайды; ақпаратты қысқаша жазып, жүйелейді.
Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер
Сабақ мақсаттары
Барлық оқушылар
- Шығарманың мазмұнын түсініп, идеясын ашады.
- Қажетті үзінділерді тауып оқиды, сол арқылы өз көзқарасын дәлелдейді.
- Шығарманы басқа шығармамен салыстырады.
Оқушылардың көпшілігі
- Йассауидің ғибратты, насихат сөздеріне түсінік береді.
- Н. Ә. Назарбаевтың даналық сөзі негізінде өз пікірін білдіреді.
Кейбір оқушылар
- Өз ойын жүйелеп, ойтолғау жазады.
- Материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыдан салыстырып, жаңаша бағалайды.
Сабақ құрылымы: кезеңдер мен тапсырмалар
Сабақтың басы (2 минут)
- Психологиялық ахуал қалыптастыру: жылы лебіздер.
- Топқа бөлу: «Инфографика» әдісі (А. Йассауи, кесене, «Хикмет» жинағы суреттері).
Сабақтың ортасы (негізгі бөлім)
Ой қозғау (4 минут)
Қожа Ахмет Йассауи кесенесі және «Даналық кітабы» туралы бейнефильм көру.
АКТ: https://www.youtube.com/watch?v=IToQUkXmQ9Q
1-тапсырма (3 минут)
«Хикмет» сөзіне ассоциация құру: «Білетініңіздің барлығы» әдісі (сыныптық жұмыс).
ҚБ: «Сұрақ ілмегі» әдісі (өзара бағалау).
2-тапсырма (12 минут)
Көркем шығарманы басқа шығармамен салыстыру; рухани құндылықтарды заманауи тұрғыдан талдай отырып, насихат сөздерге түсінік беру (топтық жұмыс).
1-топ: Абай мен Йассауиді салыстыру
Тақырып: «Бес нәрседен қашық болу».
| Абай: «Бес дұшпан» | Йассауи: сақтандырған «бес нәрсе» |
|---|---|
| Өсек | Ақиқатты мойындамаудан қашық бол |
| Өтірік | Менмендік пен тәкаппарлықтан сақтан |
| Мақтаншақ | Дүние-мүлік үшін арыңды сатпа |
| Еріншек | Арамдықтан аулақ бол |
| Бекер мал шашпақ | Еріншектікке жол берме |
В деңгейі: Абайдың «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінен «5 нәрседен қашық болу» және «5 нәрсеге асық болу» жолдарын табу.
К деңгейі: «нәпсі, тамұқ, қарыш, мінәжат, зікір, хақ, сақи» сөздерінің мағынасын түсіндірме сөздіктен анықтау.
К деңгейі: Шығармадан Йассауи сақтандырған бес нәрсені атау.
2-топ: Екі түрлі түсініктеме кестесі
Қанатты, ғибратты, діни өсиет-нақылға толы сөздерді талдап, өз пікірін жазу.
| Мәтіндегі үзінді | Үзінді туралы пікір |
|---|---|
| Кітапты аш та мәнін ұқ | Білім — адамды түзейтін және тереңдететін күш. |
| Қиын болса да, түзу жолмен жүр | Қиындық — таңдаудың өлшемі; адалдық — бағыт. |
| Арыңды сақта, малға кедей болсаң да | Ар — материалдық игіліктен жоғары құндылық. |
| Кісі ақысын жеме | Әділет — қоғамның тірегі, сенімнің негізі. |
| Халқыңа қызмет ет, ізгілерге ізет ет, жаны жақсы жайсаңдарға қызмет ет | Қызмет пен құрмет — азаматтық жауапкершілік. |
| Кердеңдік — пиғылы бұзылған пасықтың ісі | Тәкаппарлық — рухани құлдыраудың белгісі. |
3-топ: FILA кестесі
Ахмет Йассауидің «Сондықтан 63-те кірдім жерге» деуінің себебін талдау.
F — Фактілер
Мәтіндегі нақты мәліметтерді іріктеу.
I — Идеялар
Өз пікірін білдіру, болжам жасау.
L — Сұрақтар
Зерттеуді қажет ететін сұрақтар құрастыру.
A — Іс-әрекет
Жоспар құру, шешім қабылдау.
ҚБ: «Қиын. Құнды. Қызық» әдісі (топтық бағалау).
3-тапсырма (10 минут)
Ойтолғау: «Имандылық — адам бойындағы ең үлкен қасиет» тақырыбында «Жазу семинары» әдісімен мәтін жазу (жеке жұмыс).
ҚБ: «Не жақсы?» әдісі (өзара бағалау).
Сабақтың соңы (3 минут)
Кері байланыс: «3-2-1» әдісі.
- 3 факт
- 2 көзқарас
- 1 тұжырым
Бағалау критерийлері мен дескрипторлар
Қолдану
Көркем шығармадан алған үзінділерді өз көзқарасын дәлелдеу үшін орынды қолданады.
- Тақырып бойынша дәлел келтіреді.
- Негізгі идеяны анықтайды.
- Көтерілген мәселені анықтайды.
- Мәселенің шешу жолын ұсынады.
Бағалау
Шығармадағы материалдық және рухани құндылықтарды заманауи тұрғыдан салыстырып, жаңашылдығына баға береді.
- Рухани құндылықтарды заманауи тұрғыдан салыстырып, өз пікірін жазады.
- Жоспар құрып, шешім қабылдайды.
Ресурстар
- Энциклопедия, оқулық, хрестоматия
- Абайдың өлеңдер жинағы, «Ғылым таппай мақтанба» өлеңінен үзінді
- Салыстыру кестесі, түсіндірме сөздік
- «Екі түрлі түсініктеме» кестесі, FILA кестесі
- Н. Ә. Назарбаевтың даналық сөздері (пікір айтуға арналған тірек)
Саралау, бағалау және пәнаралық байланыс
Саралау
Төмен деңгей
- Қарапайым сұрақ үлгілерін ұсыну.
- «Екі түрлі түсініктеме» және FILA кестесін құру жолын түсіндіру.
Орта деңгей
- Түсіндірме сөздікпен жұмыс ұсыну.
- Н. Ә. Назарбаевтың даналық сөзін тірек ретінде беру.
Жоғары деңгей
- «Хикмет» жинағымен жұмыс ұсыну.
- Зерттеуді қажет ететін сұрақтар мен жоспар үлгілерін беру.
- Ойтолғау жазуға арналған талаптар мен критерийлерді нақтылау.
Бағалау тәсілдері
- «Сұрақ ілмегі» (өзара бағалау): жетекші сұрақтар арқылы білімді тексеру.
- «Қиын. Құнды. Қызық» (топтық бағалау): оқу барысында маңызды тұстарды белгілеп, қорытынды жасау.
- «Не жақсы?» (өзара бағалау): жұмыстың өнімді жақтарын атау.
Пәнаралық байланыс және құндылықтар
- Қазақстан тарихы: Йассауи, кесене, шығармалары туралы мәліметті түсіну.
- АКТ: бейнематериал арқылы ақпаратты талдау.
- Құндылықтар: «Мәңгілік Ел» идеясы негізінде тарих, мәдениет пен тіл біртұтастығын тану; патриоттық сезімді нығайту.
- Өзін-өзі тану: мәтіннен даналық қасиеттерді анықтап, құндылық ретінде қабылдау.
Рефлексия және қорытынды бағалау
Рефлексия сұрақтары
- Сабақтың мақсаты мен оқу міндеттері орындалды ма?
- Оқушылар бүгін нені үйренді?
- Сабақ қалай өтті, қандай деңгейде өтті?
- Жоспарланған саралау тиімді болды ма (тапсырмалар сәйкес келді ме)?
- Уақытты қалай пайдаландым?
- Жоспарыма қандай өзгеріс енгіздім және неге?
Қорытынды бағалау
Ең жақсы өткен 2 нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)
Сабақты одан әрі жақсартатын 2 ұсыныс
Келесі сабаққа қажет болуы мүмкін ақпарат