Қазақша рефераттар

Т. Әубәкіров атындағы жалпы негізгі білім беретін мектебГеография пәні мұғалімі

Сабақ туралы мәлімет

Мектеп

Т. Әубәкіров атындағы жалпы негізгі білім беретін мектеп

Пән мұғалімі

Искаков Н. Н.

Тақырып

Жасанды су қоймалары, құрлық суының маңызы және оны қорғау

Сабақта су қоймалары мен құрлық суларының орналасу ерекшеліктері, шаруашылықтағы рөлі, сондай-ақ су ресурстарын қорғау жолдары қарастырылады.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушыларға су қоймалары мен құрлық сулары туралы толық мәлімет беру, олардың маңызын және орналасу жағдайларын түсіндіру, суды қорғау тәсілдерін меңгерту.

Дамытушылық

Пәнге қызығушылықты арттыру, өзіндік көзқарасты қалыптастыру, ойлау қабілетін дамыту және білімді тәжірибеде қолдануға бағыттау.

Тәрбиелік

Ынтымақтастыққа тәрбиелеу, ізденімпаздыққа баулу, суды қорғаудың қажеттілігін түсінуге және экологиялық жауапкершілікке үйрету.

Құрал-жабдықтар және сабақ форматы

Құрал-жабдықтар

  • Қазақстанның физикалық картасы
  • Дүние жүзінің физикалық картасы
  • Интерактивті тақта
  • Карточкалар

Сабақ түрі және әдіс-тәсілдер

Сабақ түрі

Жаңа сабақ

Әдіс-тәсілдер

  • Көрнекіліктер арқылы түсіндіру және баяндау
  • Картамен жұмыс
  • Сұрақ-жауап
  • Сөзжұмбақ

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Сәлемдесу.
  • Сыныптың тазалығын тексеру.
  • Оқушылардың сабаққа қатысуын және дайындығын анықтау.
  • Назарды сабаққа шоғырландыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Формат: сұрақ-жауап

1) Көлдер дегеніміз не? Қандай көлдерді білесіз?

Ойыста орналасқан су айдынын көл деп атайды. Көлдер қазаншұңқырының шығу тегі мен қалыптасуына байланысты тектоникалық, мұздық, мұздық-тектоникалық, қалдық (реликт), карсты, жанартаулық және т.б. болып бөлінеді. Жер шарындағы ең терең көл — Байкал; шығу тегі жағынан ол тектоникалық көлге жатады.

2) Жерасты сулары дегеніміз не? Олардың түрлері қандай?

Жерасты сулары деп жер қыртысында кездесетін барлық физикалық күйдегі суларды айтамыз. Олар қысымсыз грунт сулары және қысымды артезиан сулары болып бөлінеді. Минералдылығына қарай — ащы, минералды және тұщы су болып жіктеледі. Минералды және тұщы судың халық шаруашылығындағы маңызы ерекше.

Маңызды дерек

Дүние жүзіндегі қалалардың 70%-дан астамы сумен жерасты суы есебінен қамтамасыз етіледі. Азия мен Солтүстік Америкада, Африка мен Аустралияның шөлді аймақтарында жерасты суын көп пайдаланатын өңірлерде грунт суының деңгейі төмендеп, ластану қаупі байқалуда.

3) Мұздықтар дегеніміз не? Қандай мұздықтарды білесіз?

Мұздық — әдетте қатты күйде түсетін жауын-шашынның жинақталып, біртіндеп өзгеруі нәтижесінде құрлықта түзілетін көпжылдық мұз қабаты. Аляскадағы Хабборт мұздығының ұзындығы 145 км-ге жетеді.

4) Қазақстанның көлдері туралы не білесіз?

Қазақстан аумағында ірілі-ұсақты 48 мыңнан астам көл бар. Климат ерекшеліктеріне байланысты көлдердің басым бөлігі елдің солтүстігінде орналасқан. Ірі су айдындарына Каспий теңізі, Арал теңізі, Балқаш, Зайсан, Алакөл жатады. Көлдердің 94%-ы — ауданы 1 км²-ден кем шағын көлдер; олар республикадағы көлдердің жалпы ауданының шамамен 60%-ын қамтиды.

  • Солтүстік Қазақстанда — 21 580 көл (шамамен 45%).
  • Орталық және Оңтүстік Қазақстанда — 17 550 көл (шамамен 36%).

5) Қазақстанның мұздықтары туралы не білесіз?

Қазақстан мұздықтары, әдетте, шағын болады: ұзындығы көбіне 1–2 км-ден 3–4 км-ге дейін, аудандары да шамалас. Мұздықтардың көпшілігі Қазақстан табиғатын зерттеуге үлес қосқан ғалымдардың, әдебиет және мәдениет қайраткерлерінің есімдерімен аталған.

Үлгі

Қазақстандағы ең үлкен мұздық — Іле Алатауындағы Корженевский мұздығы: ұзындығы 14 км, ауданы 36 км², мұз қалыңдығы шамамен 300 м. Аңғарлық мұздықтардың қалыңдығы 50–100 м, ал тау беткейі мұздықтары 10–30 м болады.

III. Мақал-мәтел (су туралы)

Оқушылар су туралы мақал-мәтелдердің жалғасын табады (жұппен немесе топпен жұмыс жасауға болады).

1) Судың кепкені —

Жауабын толықтырыңыз.

2) Сулы жер —

Жауабын толықтырыңыз.

3) Су — тіршілік

Жауабын толықтырыңыз.

4) Сусыз өмір жоқ —

Жауабын толықтырыңыз.

5) Су — ырыстың көзі —

Жауабын толықтырыңыз.

6) Түнгі су —

Жауабын толықтырыңыз.

IV. Жаңа сабақты түсіндіру

Жаңа тақырып сұрақтар арқылы ашылады; оқушылар картамен және ұғымдармен жұмыс жасайды.

Сұрақ 1

Су қабығы қалай аталады?

Жауап: Гидросфера.

Сұрақ 2

Физикалық картадан гидросфераның қандай бөліктерін көруге болады?

Жауап: мұхит, өзен, теңіз, көл және мұздықтар.

Сұрақ 3

Судың негізгі қасиеттері қандай?

Талқылауға арналған сұрақ.

Сұрақ 4

Суды құрамына қарай нешеге бөлеміз?

Жауап: ащы және тұщы.