Орман аңдарын көрсету
Таным: Қоршаған ортамен таныстыру оқу іс-әрекеті
Бұл материал қыс мезгіліндегі орман жануарларының тіршілігі туралы түсінікті кеңейтуге бағытталған: олардың түрлерін тану, төлдерінің атауларын білу, немен қоректенетіні мен қайда мекендейтіні туралы білім қалыптастыру.
Тақырыбы
Орман жан-жануарларының қысқы тіршілігі
Мақсаты
- Орман жануарларын, олардың төлдерінің атауларын және түрлерін ажырата білу.
- Қоректенуі мен мекені туралы түсінік беру.
Түзету-дамыту міндеттері
- Сөздік қорын молайту.
- Ойлау және есте сақтау қабілеттерін дамыту.
- Қамқорлық сезімдерін тәрбиелеу.
Қажетті құралдар мен көрнекілік
- Мультимедиялық проектор.
- Жануарлардың суреттері, орман бейнесі.
- Себетке салынған саңырауқұлақ астындағы «сыйлықтар».
- Үй жануарларының, орман және үйдің суреттері.
Жылулық шеңбері
Армысың – аспан ата,
Армысың – арайлы күн.
Армысың – жер ана.
Армысыздар, қадірменді қонақтар!
Сұрақ
Қазір жылдың қай мезгілі?
Талқылау
Қыс мезгілінің ерекшеліктері: күн суық, аяз болады, қар жауады, қалың киінеміз. Шанамен ойнаймыз, аққала жасаймыз.
Қыста орманда жануарлар қалай тіршілік етеді?
Қыс кезінде орман аңдары әртүрлі жолмен өмір сүреді: бірі інге тығылады, бірі ағаш қуысын паналайды, енді бірі апанда қыстайды. Енді оларды ретімен қарап, төлдерінің атауын да жаттап алайық.
Қоян
Қыста үйілген бұталардың арасында және ағаш қуыстарында паналайды. Қорегі — құрғақ шөп пен ағаш қабығы.
Түлкі
Иіс сезуі өте жақсы дамыған. Қар астындағы тышқандарды аулап жейді, құстар мен олардың жұмыртқасына да қызығады. Мекені — ін.
Тиін
Інін ағаш қуысына салады. Қорегі — жаңғақ (сонымен бірге дән мен бүршіктерді де теріп жейді).
Аю
Аю — ірі, ақылды аң. Әдетте өз бетінше ешкімге тиіспейді. Қыста апанда жатады, көбіне ұйқыға кетеді. Қорегі — бал, жеміс-жидек.
Қасқыр
Қыста құстармен, дала жануарларымен, қоянмен қоректенеді; кейде үй жануарларына да шабуы мүмкін. Мекені — апан.
Төлі
бөлтірік
Салыстыру тапсырмасы
«Қай аң қайда жүреді?» тапсырмасы арқылы жабайы және үй жануарларын ажыратып көрейік.
Орман
Орман аңдары: қоян, түлкі, тиін, аю, қасқыр.
Үй
Үй жануарлары: қой, сиыр, жылқы, ешкі және т.б.
Сергіту сәті
Тауға шықсаң — қалың қар,
Сайға түссең — қалың қар.
Байқаңдар, қар астында
Ұйықтап жатқан аю бар.
Ертегі: «Айлакер қоян»
Ертегі кейіпкерлері
- Аю — Жанатбек
- Қояндар — Әннұр, Лира, Алтынбек
Орман көрінісі
Орман іші тып-тыныш. Жерді қалың қар басқан. Қар үстінде орман аңдарының іздері көрінеді. Түлкі інінде жатыр, тышқан да інінде. Үлкен үңгірдегі апанда аю ұйықтап жатыр, қасқыр да апанын паналаған. Ал ағаш басында, ағаш қуысында тиін отыр.
Сыйлықтар туралы ой
Тиін басқа аңдарға да «сыйлық» әзірлепті: әр аңның жейтін тамағын саңырауқұлақтың астына тығып қойған екен. Енді тапсырма — сол тағамдарды тиісті аңдарға апарып беру.
Тапсырма: «Қай аң немен қоректенеді?»
Балалар сыйлықтың сыртындағы аңның суретін атайды да, ішіндегі тағамды дұрыс аңға апарып береді.
Қасқырға
- Қоян
- Құс
- Қой (үй жануары)
Түлкіге
- Балық
- Тышқан
Қоянға
- Шөп
- Сәбіз
Аюға
- Бал
- Жидек
Соңында дұрыс апарылған «сыйлықтар» тексеріліп, балалардың жауаптары толықтырылады.
Қорытынды сұрақтар
Түсінікті бекіту
- Бұл аңдарды неге жабайы жануарлар дейміз?
- Қай аң қыста ұйықтап жатады?
- Олардың төлдерін қалай атаймыз?
Мекенін анықтау
- Қай аң апанда тұрады? (аю, қасқыр)
- Қай аң інде тұрады? (түлкі, тышқан)
Сабақ соңында балалардың белсенділігі атап өтіліп, жауаптары үшін мақталып, мадақталады.