Қазақша рефераттар

Қазақтардың Жоңғариямен саудасы

§12. XVIII ғасырдағы сауданың дамуы

Бұл сабақ XVIII ғасырдағы сауда үдерісінің ерекшеліктерін түсінуге бағытталған. Сауданың мемлекеттер арасындағы дипломатиялық, экономикалық және мәдени байланыстардың кеңеюімен тығыз сабақтас екенін, сондай-ақ отаршылдық сипаттың көріністерін, базардағы тауар сапасы мәселесін және ірі сауда орталықтарының қалыптасуын талдаймыз.

Сабақтың мақсаттары

  • XVIII ғасырдағы сауданың даму ерекшеліктерін меңгерту; сауданың халықаралық байланыстардың (дипломатиялық, экономикалық, мәдени) дамуымен байланысын түсіндіру.
  • Логикалық ойлау дағдысын дамыту; танымдық және шығармашылық қабілеттерін жетілдіру; жауапкершілік пен шешім қабылдау мәдениетін қалыптастыру.
  • Өзара түсіністікке, ынтымақтастыққа және жауапкершілікке тәрбиелеу.

Негізгі түсініктер

Коммерция Тауар-ақша қатынастары Айырбас Сауда Сауданың отаршылдық сипаты Жәрмеңке Өсімқор Пайда

Түсініктерді меңгеру үшін сабақ барысында мысалдармен нақтылап, сауда қатынастарының тетіктерін талдаймыз.

Сабақ форматы: «Сабақ–жәрмеңке»

Тақырып оқушыларға таныс болғандықтан, сабақты еркін әрі интерактивті тәсілмен өткізген тиімді. Мақсат — танымдық қызығушылықты арттыру, шығармашылықты дамыту, ұжыммен жұмыс істеу, өз көзқарасын дәлелдеу және көпшілік алдында сауатты сөйлеу дағдыларын қалыптастыру.

Оқу әрекеттері
Талқылау • топтық жұмыс • кесте толтыру • сұрақ-жауап

Жаңа тақырыпты оқытудың үлгі жоспары

  1. 1 Қазақтардың Жоңғариямен саудасы
  2. 2 Қазақ–орыс саудасы
  3. 3 Ірі сауда орталықтары
  4. 4 Орта жүз қазақтарының Ресеймен саудасы
  5. 5 Қазақ–қытай саудасы
  6. 6 Қазақтардың Орта Азия мемлекеттерімен саудасы

Практикалық жұмыс: терминдерді түсіндіру

Төмендегі ұғымдардың мәнін анықтап, мысал келтіріңдер:

Тұтынушыға арналған тауарлар
Күнделікті тұтынуға бағытталған өнімдер мен бұйымдар.
Айырбас сауда
Ақша қолданбай, тауарды тауарға алмастыру.
Ақша (монета) сарайы
Монета соғылатын орын, ақша айналымының негізі.
Өсімқор
Пайызбен қарыз беріп, табыс табатын адам.
Тұтынушы
Тауар мен қызметті пайдаланушы тұлға.
Ақша айналымы
Ақшаның сатып алу және төлем құралы ретінде қозғалысы.
Пайда
Түсім мен шығынның айырмасы ретінде алынатын кіріс.
Көпестік гильдия
Саудагерлердің кәсіби бірлестігі, құқықтары мен міндеттері бар ұйым.
Өндіруші
Тауарды өндіретін, дайындайтын тарап.
Тауар-ақша қатынасы
Тауар айырбасының ақша арқылы жүзеге асуы.
Жәрмеңке
Белгілі мерзімде өтетін ірі сауда орны, аймақаралық байланыс арнасы.
Тауар
Сату, айырбастау үшін өндірілген өнім немесе бұйым.

Кестелік тапсырма: сауда қатынастарының сипаты

Оқушылардың жауаптарына сүйене отырып, төмендегі бағыттар бойынша талқылап, кестені толтырыңдар:

Сұрақ Жауап (толтырылады)
1) Қазақтар тауар ретінде нені сатты? ...
2) Қайда және кіммен сауда жасады? ...
3) Нені сатып алды (қандай тауарларға сұраныс болды)? ...

Оқулық мәтінін пайдаланып, қазақтардың көпестерден сатып алған тауарлары бойынша төмендегі бағыттарды салыстырып жазыңдар:

Жоңғар хандығы Ресей империясы Қытай Орта Азия мемлекеттері

Сабақты бекітуге арналған сұрақтар

  1. 1 Қазақ–орыс айырбас саудасының ерекшеліктері неде?
  2. 2 Негізгі сауда орталықтарын атап, картадан көрсетіңдер.
  3. 3 Абылай хан Орта жүз қазақтарының Ресеймен саудасын дамытуда қандай рөл атқарды?
  4. 4 Қазақ–қытай саудасы қандай оқиғаларға байланысты дамыды?