Мазасыз балапан

Сабақтың тақырыбы

Мейірімділік — асыл қасиет

Сабақтың мақсаты

Мейірімділік туралы түсінік беру.
Күнделікті өмірде осы қасиетті қолдануға үйрету.
Балалардың бойындағы адамгершілік қасиеттерді дамыту.

Сабақтың әдістері

Әңгімелесу, түсіндіру
Оқулық және дәптермен жұмыс
Ойын, сұрақ-жауап
Интерактивті әдістер

Құрал-жабдықтар

Оқулық
Дәптер
Түрлі түсті суреттер

Сабақтың барысы

1) Шаттық шеңбері

Балалар, сіздерді сағынғандықтан бүгінгі кездесуімізге асықтым. Қане, тезірек шаттық шеңберіне тұрып, бір-бірімізді жылы жүзбен қарсы алайық.

Өлең жолдары

Шақырып біз шеңберге,

Дейміз: «Айтып, балалар!»

Жан жетпейді сендерге,

Сәлем жарқын, балалар!

2) Тыныштық сәті

Күй сазының әуенімен мейірімділік туралы шағын әңгіме тыңдаймыз.

«Мазасыз балапан»

Бір мазасыз балапан өмір сүріпті. Бір күні ол анасынан: «Мейірімділік деген не?» — деп сұрайды.

Анасы: «Сен әлі кішкентайсың, өскен соң түсінесің», — дейді. Бірақ балапан шыдамсыз еді. Ол жауабын тезірек білгісі келіп, жолға шығады.

Жолда жылап жүрген ешкіні кездестіреді. Ешкі жоғалып кеткен лағын тауып беруге көмектесуін сұрайды. Балапан: «Менің уақытым жоқ, мен мейірімділіктің не екенін білуім керек», — деп әрі қарай жүріп кетеді.

Аздан соң бір қыз баланы көреді: шарын ағаштан ала алмай жүр екен. Қыз: «Балапан, шарымды алып берші», — дейді.

Балапан тағы да: «Уақытым жоқ, мейірімділіктің не екенін білгім келеді», — деп жауап береді. Қыз: «Ал мен білемін. Анам үнемі қайырымды адамдар туралы айтады. Бірақ алдымен шарымды алып бер», — дейді.

Балапан ұшып барып шарды алып береді. Қыз: «Міне, сен қайырымды іс жасадың. Мейірімділік деген — осы», — дейді.

«Сонда мейірімділік осылай оңай ма?» — деп таң қалады балапан.

3) Талдау және әңгімелесу

А) Мейірімділік деген не?

Басқалардың игілігіне жанашыр болып, қамқорлық жасау.

Ә) Неге мейірімді болу керек?

Қоғамда жылылық пен сыйластық орнайды, адамдар бір-біріне сүйеніш болады.

Б) Қалай мейірімді болуға болады?

Көмектесу, жылы сөз айту, табиғатты және жануарларды қорғау арқылы.

Мейірімділік — өзгеге жақсылық тілеп, айналадағының бәріне қамқор болу. Ол адамдармен, табиғатпен, жан-жануарлармен қарым-қатынаста көрінеді. Мейірімді болу — өзгеге өзіңе жасағандай (тіпті одан кем емес) қамқорлық көрсету.

4) Оқулықпен жұмыс: «Мейірімді бала» (Ы. Алтынсарин)

Қытай жұртында ескі заң болған: біреуді алдағанын мойнына алған кісінің қолын кесетін. Бір төре осындай ісімен кінәлі болып, сол жазаға тартылмақ болады.

Сонда кінәлі төренің жас қызы: «Әкем үшін жауап беремін», — деп жүгіріп келеді. Қыз патшаның алдына келіп: «Тақсыр, әкем жазаға лайық екені рас. Бірақ әкемнің қолын кессеңіз, ол бала-шағасын асырай алмай қалады. Менің қолымды кесіңіз де, әкемнің еңбек ететін қолын өзіне қалдырыңыз», — дейді.

Патша қыздың әкесіне деген мейірімі мен жанашырлығына риза болып, төренің күнәсін кешіреді.

Талдау сұрағы

Бұл баланы қандай бала деп атауға болады? Неліктен?

5) Сергіту сәті: «Балапан» әні

Ән мәтіні

Қанаттарың қатайып, аяқтарың бекініп,

Менің балапандарым, өстіңдер ме жетіліп?

Ұзап кетпей алысқа, жүріңдерші жанымда,

Жоғалтып ап сендерді, қалмайыншы өкініп.

Аппақ-аппақ балапан,

Сары қанат балапан,

Ақ қанатты балапан,

Қоңыр қанат балапан.

Шақырғанда жаныма,

Келіңдерші, балапан.

Қалып қоймай соңымнан,

Еріңдерші, балапан!

6) Ойын: «Қуаныш» тренингі

Топ мүшелері жұптасып тұрады. Бір-біріне қуаныш сәтін қимыл арқылы көрсетіп, «сыйлайды». Мейірімді қуаныш — барлығын ортақ қуанышқа бөлейтін жылы сезім.

7) Дәптермен жұмыс: ой-толғау және дәйексөздер

Негізгі ой

Сөз жүзінде ғана емес, шын мәнінде мейірімді болыңдар.

Жамандық та, жақсылық та — өз ісіңнен басталады.

«Не дер екен мейірімі мол кісі,
Мейірбандық — кісіліктің үлгісі». — Ж. Баласағұн

Жылы сөз жүректен шығады.

Жақсы сөз — жанның жарығы.

1-тапсырма

Мақал-мәтелдер мен дәйексөздерді мұқият оқыңыз. Олар қандай ой салады? Осы тақырып бойынша өзіңіз білетін басқа мақалдарды да жазыңыз.

8) Тексеру тесті: «Жетістікке жету қадамдары»

Төмендегі жағдайларды оқып, мұндай адамды мейірімді деуге бола ма — «Иә» немесе «Жоқ» деп белгілеңіз.

Қыста құстарға ұя жасап берсе.
Әрқашан кімге көмек керек екенін сезініп жүрсе.
Құстарды резеңкемен атпаса.
Анасына кішкентай сіңлісін қарауға көмектессе.
Қиын сәтте жанашыр болып, көмек берсе.
Күнде қарт әжесіне дүкеннен азық-түлік әкеліп берсе.

9) Жағдаяттарды талдау

А) Анаңа көмектесу

Анаң жұмыстан шаршап келді. Егер сен қайырымды болсаң, не істер едің?

Ә) Қанаты сынған құс

Далада қанаты сынған құсты көрдің. Егер мейірімді болсаң, қандай әрекет жасайсың?

Б) Қарт кісіге көмектесу

Көшеде өте қарт атай кездесіп, дәріханаға дейін шығарып салуды сұрады. Сен не істейсің?

10) Үй тапсырмасы

Р. «Кемпірқосақ» мәтінін мұқият оқу.
Ы. Алтынсариннің «Мейірімді бала» әңгімесін қайталап, түсініп оқу.

11) «Жүректен — жүрекке» шеңбері

Әр адамның сүйікті жануары болады, ал тума-туыстары — әрдайым ыстық. Олардың да біздің мейірімімізге, жүрек жылуымызға мұқтаж екенін ұмытпайық. Енді кішкентай жүректеріңізден шыққан мейірімді істеріңізді айтып беріңіздер.

Мысал

«Мен мейірімдімін. Мен адамдарға және жан-жануарларға қайырымдылық жасаймын. Қолымнан келгенше басқаларға көмектесемін».

12) Қорытынды

Сабақты бекіту үшін балалармен бірге «Мазасыз балапан» көрінісін дайындап, рөлдерге бөліп ойнаймыз. Негізгі ой: мейірімділік — үлкен сөз ғана емес, күнделікті жасалатын қарапайым қайырымды іс.