Есептер шығару дағдысын қалыптастыру, теориялық білімін практикада ұштастыра білуге машықтандыру

Сабақтың мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Оқушылардың өткен тараудан алған білімдерін жинақтау, бекіту, тексеру, бағалау және қорытындылау. Есептер шығару дағдысын қалыптастыру, теориялық білімді практикамен ұштастыра білуге машықтандыру.

Міндеттері

1 Білім беру: өткен тарауды пысықтау, бағалау, қорытындылау; есептер шығару дағдысын нығайту; практикалық жұмысқа икемділік қалыптастыру; қауіпсіздік техникасы ережелерін қатаң сақтауға үйрету.
2 Дамыту: білімді өмірмен байланыстыру; пәнаралық байланысты қалыптастыру; теория мен практиканы ұштастыру арқылы ой-өрісті кеңейту; логикалық ойлауды дамыту.
3 Тәрбиелік: қауіпсіздік ережелерін сақтау арқылы ұқыптылық пен жинақылыққа тәрбиелеу; топтық жұмыс арқылы бәсекелестік пен өзара жарыса оқуды қалыптастыру; қалыптан тыс сайыс сабақтары арқылы пәнге қызығушылықты арттыру.

Сабақ сипаттамасы

Сабақтың түрі: Қалыптан тыс — жарыс сабағы.
Сабақтың типі: Қайталау сабағы.
Әдіс-тәсілдер: Сөздік, көрнекілік, сұрақ-жауап, сайыс, есептер шығару, практикалық жұмыс.
Көрнекіліктер: Оксидтер, негіздер, қышқылдар, тұздар үлгілері; индикаторлар; интерактивті тақта; слайдтар және т.б.

Сабақтың құрылымы

I

Ұйымдастыру бөлімі

Сәлемдесу, қатысымды тексеру, сыныптың дайындығын бақылау, топқа бөлу және жетекші сайлау.
II
Негізгі бөлім
- • Теориялық кезең: «Білімді мыңды жығар».
- • Практикалық кезең: «Біліміңді іс жүзінде сынап көр».
- • Есептер шығару: деңгейлік тапсырмалар.
- • Сергіту сәті: жұмбақтар, қызықты тапсырмалар.
III

Қорытынды бөлім

Тест, бағалау, белсенді оқушыларды мадақтау.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

•Оқушылармен сәлемдесу, сабаққа қатысымды тексеру.
•Сыныптың сабаққа дайындығына назар аудару.
•Оқушыларды төрт топқа бөлу, топ жетекшісін сайлау.
•Сабақтың мақсатымен және кезеңдерімен таныстыру.

Кіріспе шумақ

Химиясыз өмір, сірә, мәнді ме?
Химияны қолданады бар жерде.
Қышқыл, тұздар, оксидтерді қайталап,
Қасиетін айтып, бір-бірлеп санап.

II. Негізгі бөлім

1) Теориялық кезең — «Білімді мыңды жығар»

Әр топтан оқушылар интерактивті тақтадағы тапсырмалар бойынша ұяшық таңдап, сұрақтарға жауап береді. Оқушы алған ұпайды топ жетекшісі бағалау парағына белгілеп отырады. Бұл кезеңге әр топтан үш оқушы, барлығы 12 оқушы қатысады.

2) Практикалық кезең — «Біліміңді іс жүзінде сынап көр»

Әр топтың жетекшілері индикаторлар көмегімен берілген заттарды анықтап, анықтау жолын түсіндіреді. Нәтиже бойынша баға қойылып, бағалау парағына енгізіледі. Бұл кезеңге 4 оқушы қатысады.

3) Есептер шығару — деңгейлік тапсырмалар

Әр оқушы тапсырмаларды жеке орындайды. Уақыт — 10 минут. Уақыт аяқталған соң жауаптар интерактивті тақтада көрсетіледі: оқушылар дәптерлерін алмастырып, бір-бірінің жұмысын тексереді. Орындаған тапсырмалар санына қарай баға қойылады.

4) Сергіту сәті — жұмбақтар және қызықты тапсырмалар

• Әр топ қағаздан бір жұмбақ таңдап, шешуін айтады.
• Интерактивті тақтадағы «Өз үйіңді тап» және «Өз жұбыңды тап» тапсырмаларын әр топтан бір оқушы кезектесіп орындайды.

III. Қорытынды бөлім — тест және бағалау

Өткен тарау бойынша интерактивті тақтада тест тапсырмалары беріледі. Әр оқушы жеке қашықтан басқару құрылғысы арқылы жауап береді. Барлығы жауап беріп болғаннан кейін, жүйе автоматты түрде әр оқушының жинаған ұпайын көрсетеді. Сабақ соңында топтардың нәтижесі жинақталып, белсенді қатысқан оқушылар мадақталады және бағалары қойылады.

«Білімді мыңды жығар» сайысына арналған жауаптар

Оксидтер

•20: Al₂O₃
•40: Оксидтер — екі элементтен тұратын, оның бірі міндетті түрде оттек болатын күрделі заттар. Мысалы: CaO, Na₂O.
•60: Mn₂O₇, Mn — VII.

Негіздер

•20: Ca(OH)₂
•40: Негіздер — құрамында бір немесе бірнеше гидроксо-топпен қатар металл атомы болатын күрделі заттар. Мысалы: Ca(OH)₂, NaOH.
•60: Суда ерімейтін негіздер қыздыруға төзімсіз: оксид пен суға айырылады. Мысалы: Cu(OH)₂ → CuO + H₂O.

Қышқылдар

•20: HNO₃
•40: Қышқылдар — бір немесе бірнеше сутек атомынан және қышқыл қалдығынан тұратын қосылыстар. Мысалы: H₂SO₄, HCl.

Тұздар

•20: Fe₂(SO₄)₃
•40: Тұздар — молекуласында металл атомы және қышқыл қалдығы болатын күрделі заттар. Мысалы: Na₂SO₄, K₃PO₄.
•60: NaHSO₄, S — V.

Қызықты тапсырмалар

A) «Өз үйіңді тап»

Қышқылдар

H₂SO₄, H₃PO₄, HNO₃

Негіздер

Ca(OH)₂, Al(OH)₃, KOH

Тұздар

Na₂SO₄, NaHSO₄, Ca₃(PO₄)₂

Оксидтер

Fe₂O₃, MgO, P₂O₅

Ә) «Өз жұбыңды тап»

Атауы	Формуласы
Дитемір триоксиді	Fe₂O₃
Натрий гидрокарбонаты	NaHCO₃
Кремний қышқылы	H₂SiO₃
Фосфор қышқылы	H₃PO₄
Магний гидроксиді	Mg(OH)₂
Темір(II) гидроксиді	Fe(OH)₂
Кальций нитраты	Ca(NO₃)₂
Марганец(VII) оксиді	Mn₂O₇

Ескерту: бастапқы мәтінде «Сутек фосфаты – H₃PO₄» деп берілген, химияда H₃PO₄ — фосфор қышқылы. Мәтін мағынасына сай атауы түзетілді.

Анаграмма сұрақтары (жауаптарымен)

Сұрақтар

1. Қышқылдық та, негіздік те қасиет көрсететін оксидтер қалай аталады?

Жауабы: амфотерлі.
2. Молекуласында металл атомы және бір немесе бірнеше OH тобы болатын күрделі қосылыс қалай аталады?

Жауабы: негіз.
3. Қышқылдар мен сілті ерітінділерінде түсін өзгертетін қосылыстар қалай аталады?

Жауабы: индикатор.
4. Негіз молекуласында металмен байланысатын топ қалай аталады?

Жауабы: гидроксо-топ (OH).
5. Қышқыл молекуласында қышқыл қалдығымен байланысатын не?

Жауабы: сутек.

Жалғасы

6. Суда еритін негіздер қалай аталады?

Жауабы: сілті.
7. Тұз молекуласында қышқыл қалдығымен байланысатын не?

Жауабы: металл.
8. Қышқылда қызғылт, сілтіде сары түске ауысатын индикатор қалай аталады?

Жауабы: метилоранж.
9. Құрылымдық формула жазғанда атомдарды жалғайтын сызық саны нені негізге алады?

Жауабы: валенттілік.

Жұмбақтар

1–2 жұмбақ

Суды микробтан тазартам,
Мақтаны қардай ғып ағартам.
Жап-жасыл газ боп алынам,
Адамға мен бағынam.

Жауабы: хлор.

Бір нәрсе жер мен көктің арасында,
Көрінбейді өзі түгіл қарасы да.
Білінбей жер астында жүрсе-дағы,
Пайдалы адамзат баласына.

Жауабы: ауа.

3–4 жұмбақ

Бірінші буыным — «көп» сөзінің антонимі,
Екінші буыным — тілсіз жау,
Бірақ мен химиялық элементпін.

Жауабы: азот.

Қышқылға құлап қызардың,
Раушан гүлдей шырайлы.
Секірдің де сілтіге —
Сарғалдақтай сарғайдың.
Тек тұрсаң да әдемісің,
Қызғыш-сары сәбіздей.
Айтшы өзің, кім едің?

Жауабы: метилоранж.