Компьютер миі
Сабақ туралы жалпы мәлімет
Сабақтың тақырыбы
Информатика пәнінің тапқырлары
Сыныптар
6 «А», 6 «Ә», 6 «Б»
Сабақтың түрі
Сайыс сабақ
Сабақтың типі
Сыныптан тыс
Әдістер
Сұрақ–жауап, практикум, көрсете баяндау, топтық және жеке жұмыс.
Көрнекілік
Интерактивті тақта (ойын-презентацияны көрсету).
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушылардың информатика пәнінен алған білімдерін жинақтау, білім деңгейін бақылау және бағалау.
Дамытушылық
Оқушылардың ойлау қабілетін, компьютерлік сауаттылығы мен практикалық іскерлігін, танымдық және логикалық дағдыларын дамыту; пәнге қызығушылығы мен белсенділігін арттыру.
Тәрбиелік
Білімге, пәнге және шығармашылыққа құрметпен қарауға; өз ойын еркін жеткізуге; топпен бірлесе жұмыс істеуге; тәртіптілікке, сабырлылыққа, еңбекқорлық пен ұқыптылыққа тәрбиелеу. Ұшқыр ойлы, шығармашылық қабілеті жоғары тұлға қалыптастыру.
Сайыстың құрылымы
Сайыс 6-сынып оқушыларының жыл басынан бері өткен тақырыптарын ойын элементтері арқылы қайталап, тексеруге арналған. Әр топта 5 оқушы болады, олардың біреуі топ капитаны ретінде сайланады. Тапсырмалар бірлесіп талқыланып орындалады, ал әр бөлімнің соңында әділқазылар ұпай қорытындысын хабарлап отырады.
Бөлімдер тізімі
- Таныстыру
- Құпия алаң
- Шешімін тап
- Бәйге
- Сөз тапқанға қолқа жоқ
- Кім епті, еркін ойлы?
- Мақал – сөз мәйегі
- Полиглот
- Байқағыштығыңды байқат
- Логикалық тапсырмалар
Әділқазылар
Әділқазылар алқасының төрайымы және мүшелері (1, 2, 3) сайыс барысын бағалап, әр кезеңнің қорытындысын шығарады.
1-бөлім: Таныстыру
Бұл бөлімде әр топтың капитаны өз командасын таныстырады. Бұл кезеңге ұпай берілмейді.
1-топ: «Компьютер»
«Білімді ұрпақ – еліміздің тірегі! Бар нәрсеге біліммен қол жеткіземіз…»
Девиз
«Тапқырлық таныту мақсатымыз, біліммен шықсын тек жақсы атымыз»
2-топ: «Ақпарат»
«Сәлемдесу – игі дәстүр киелі…»
Девиз
«Асау тұлпар желдей ескен арынды, оқу менен еңбекке сал барыңды»
3-топ: «Интернет»
«Жарыс заңы ежелден – жеңімпазды анықтау…»
Девиз
«Болашақтың ұрпағымыз білімді, көрсетпекпіз мектепте алған білімді»
2-бөлім: Құпия алаң
Тақтада 1-ден 15-ке дейін сандар беріледі. Әр топ кезекпен сан таңдап, сұраққа жауап береді. Дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі.
Сұрақтар мен жауаптар
Төменде үлгі ретінде берілген негізгі сұрақтар тізімі.
- Компьютердің «миы» — жүйелік блок.
- Интернетке қосатын құрылғы — модем.
- Мәлімет енгізу құрылғысы — пернетақта.
- Ақпаратты шығару құрылғысы — принтер.
- Графикалық редактор — Paint.
- Қарапайым есептеулер бағдарламасы — Калькулятор.
- Дауыс жазуға арналған құрылғы — микрофон.
- Суретті компьютерге енгізетін құрылғы — сканер.
- Мәтіндік редактор — Word.
- «Ақпарат» сөзі шыққан тіл — латын.
- Қатқыл диск орналасуы — жүйелік блок ішінде.
- Жыпылықтап тұратын тік сызықша — меңзер.
- Адам мен компьютер қатынасы — интерфейс.
- Ақпараттық процестерді зерттейтін ғылым — информатика.
- Ақпараттық процестер — өңдеу, сақтау, түрлендіру.
3-бөлім: Шешімін тап!
Ұпайы жоғары топтың капитаны ойынды бастайды. Капитандар жасырылған жұмбақ пен логикалық есептің шешімін табады және жауапқа қатысты ұғымның қызметін қысқаша түсіндіреді. Әр дұрыс жауап — 10 ұпай.
1-топ
- «Батырманы басасың, қажетіңді ашасың» — Enter.
- Ұшақтың баруы 1 сағ 20 мин, қайтуы 80 мин — екеуі бірдей уақыт.
2-топ
- «Компьютерден енеді, қағазға басып береді» — принтер.
- 4 дәрі, әр 30 минут сайын — 1,5 сағат.
3-топ
- «Ақпаратты сақтап, таратқан…» — тасымалдаушы дискілер.
- Екі шаштараздың таңдауы — шашы нашар қырқылған шеберге (себебі екіншісін сол қырған).
4-бөлім: Бәйге
Топтар түсті конверт таңдап, ішіндегі сұрақтарға жауап береді. Әр дұрыс жауап — 10 ұпай.
Сары конверт
- Баспа құрылғысы — принтер
- Компьютер «теледидары» — монитор
- Үлкен темір қорап — жүйелік блок
- Функционалдық пернелер — F1–F12
- Зиянкес бағдарлама — вирус
- Файлдар жиыны — бума
- Таңбалар мен сигналдар жиыны — ақпарат
- Ақпараттық процесті зерттейтін ғылым — информатика
- Оң жақтағы символды өшіреді — Delete
- Сурет салу бағдарламасы — Paint
Қызыл конверт
- Адам–компьютер байланысы — интерфейс (немесе ОЖ)
- Негізгі құрылғы — жүйелік блок
- Көшіру құрылғысы — ксерокөшірме (ксерокс)
- Кішкентай құрылғы — тышқан
- Мәтіндік редактор — Word
- Дыбыс шығаратын қорап — колонка
- Мәлімет енгізу құрылғысы — пернетақта
- Компьютер маманы — программист
- Бүкіләлемдік желі — интернет
- Вирустан қорғайтын бағдарлама — антивирус
Жасыл конверт
- Көп батырмалы құрылғы — пернетақта
- Pascal — программалау тілі
- Компьютер сымдары — кабель
- Алгоритм — мақсатқа жету жолы
- Презентация бағдарламасы — PowerPoint
- Корзинаның қызметі — жойылған файлдарды уақытша сақтау
- Ең ұзын перне — бос орын (Space)
- Ақпарат енгізу құрылғысы — пернетақта
- Информатика 5-сыныптан оқытылады
- Екілік жүйе — 0 және 1
5-бөлім: Сөз тапқанға қолқа жоқ
Әр топ өз атауының алғашқы әрпіне байланысты сөздер жазады. Уақыт — 2 минут. Талап: 5 сөзден артық.
6-бөлім: Кім епті, еркін ойлы?
Берілген сөздерді ым-ишарамен түсіндіру керек. Әр дұрыс табылған сөз — 1 ұпай.
I топ
- модем
- веб-камера
- тышқан
- процессор
- Enter
II топ
- кактус
- сканер
- диск
- компьютер
- электрондық пошта
III топ
- себет
- Пуск
- MS Word
- колонка
- Paint
7-бөлім: Мақал – сөз мәйегі
Топтарға информатикаға бейімделген мақал-мәтелдер беріледі. Міндет — оның бастапқы дұрыс нұсқасын табу. Дұрыс жауап — 10 ұпай.
Үлгілер
- «Жігітті компьютеріне қарап бағала» → «Жігітті досына қарап бағала»
- «Байт биттен құралады» → «Теңге тиыннан құралады»
- «Вирустан қорыққан интернетке шықпас» → «Шегірткеден қорыққан егін екпес»
- «Компьютердің жұмысы иесіне мәлім» → «Аттың сыры иесіне мәлім»
- «Веб-дизайнердің өз еркі, сайтты қалай жасаса» → «Қазаншының өз еркі, құлағын қайдан шығарса»
- «Білмесең, анықтамадан сұра» → «Білмесең, білгеннен сұра»
- «Бір ядролы процессор жақсы, екі ядролы одан да жақсы» → «Бір ақылдан екі ақыл артық»
- «Антивирусы күштіні вирус ала алмайды» → «Досы күштіні жау алмайды»
- «Күлсең, ескірген компьютерге күл» → «Күлсең, кәріге күл»
- «Компьютерде бес колонка, дауысы жер жарады» → «Айдағаны бес ешкі, ысқырығы жер жарады»
8-бөлім: Полиглот
Топтар сұрақтарға жауап беріп, терминдерді үш тілде айтады. Бағалау: 3 тіл — 15 ұпай, 2 тіл — 10 ұпай, 1 тіл — 5 ұпай.
Сұрақтар (үлгі)
- Таңбалар мен сигналдар түрінде берілетін мәліметтер тобы — ақпарат / информация / information
- Сақталған құжатты ашу командасы — Файл–ашу / Файл–открыть / File–Open
- Windows дегеніміз — ОЖ / операционная система / operating system
- Қажет емес символды алып тастау пернесі — өшіру / удалить / delete
- Өшірілгенді жинап, уақытша сақтайтын орын — себет / корзина / recycle bin
- Экрандағы төртбұрышты аймақ — терезе / окно / window
- Өте шағын мәтіндік редактор — блокнот / блокнот / Notepad
- Информатикада ақпарат өлшем бірлігі — бит / бит / bit
- 1 байтта — 8 бит
- ЭЕМ дамуының буын саны — 5
9-бөлім: Байқағыштығыңды байқат!
Берілген екі суреттен 10 айырмашылықты 3 минут ішінде табу қажет. Қазылар алқасы орындалуына қарай баға береді. Ең жоғары баға — 10 ұпай.
10-бөлім: Логикалық тапсырмалар
Бұл кезеңде кроссворд шешу және логикалық сұрақтарға жауап беру қарастырылған.
Кроссворд жауаптары
- Клавиатура
- Компьютер
- Монитор
- Дискета
- Модем
- Тышқан
- Процессор
- Сканер
- Кабель
Логикалық сұрақтар
- 1 жұмыртқа 3 минут қайнаса, 4 жұмыртқа да 3 минут қайнайды.
- Үш страус «ұшып келе жатты» — страустар ұшпайды.
- 1,5 сағат пен 90 минут — бірдей уақыт.
- 3 стақан шие тұр; 1 стақанның шиесін жесе де 3 стақан қалады.
- Бөлменің әр бұрышында бір мысық отырса — барлығы 4 мысық.
Көрермендермен ойын
Әділқазылар қорытынды ұпайды есептеп жатқанда, көрермендерге арналған қысқа ойын ұйымдастырылады.
1-ойын
«С» әрпінен басталатын информатикалық сөздерді атау.
2-ойын: «Сөз тапқанға қолқа жоқ»
Шарты: сұрақтарға тек алдын ала берілген әріптерден басталатын сөздермен жауап беру.
- Атың кім?
- Жасың нешеде?
- Ең жақсы көретін тағамың?
- Мектебің қалай аталады?
- Таңертең не жедің?
- Фамилияң қалай?
- Нешеінші сыныпта оқисың?
- Мектепке немен келесің?
- Түнде аспанда не болады?
- Қандай пәнді ұнатасың?
Қорытынды және марапаттау
Сайыс соңында әділқазылар алқасы ұпайларды есептеп, жеңімпаз топты анықтайды. Жеңімпаздар марапатталады, қатысушыларға алғыс білдіріледі. Бұл сайыс оқушылардың білімін бекітіп қана қоймай, тапқырлықты, шапшаңдықты және командамен жұмыс істеу мәдениетін нығайтады.
Түйін
«Жетпесіңе жеткізген, қызықты уақыт өткізген… Информатикаға мың алғыс!»