Оқушыларды марапаттау

Александрия шамшырағы (Фарос маягы) Египеттің эллиндік орталығы Александрия қаласының маңында, Фарос аралының шығыс бөлігінде орналасқан. Ол біздің заманымыздың III ғасырында салынған. Тұтастай мәрмәр тастан қашалып, аса шеберлікпен қаланған маяктың биіктігі шамамен 150 метр болған — сол дәуірде бұдан биік құрылыс болмаған.

Құрылыстың авторы Книдтен шыққан Сострат деп айтылады. Ол маяктың бір қабырғасына теңізшілерді құтқарушы құдайларға арнау сөзін ойып жазған. Кейінірек сылақ қабаты түсіп, автордың есімі айқын көрінген деген дерек бар.

120 метрлік үш қабатты мұнараның төменгі бөлігі төрт қырлы, екінші қабаты сегіз қырлы болып жасалып, жел бағытына бейімделген. Үшінші қабатта Посейдон мүсіні мен шырақ орналасып, металл айналардың жүйесі жарықты күшейтіп, теңіз кеңістігін бақылауға мүмкіндік берген.

Артемида ғибадатханасы аңшылық құдайы Артемида құрметіне б.з.д. VII–VI ғасырларда Эфес жерінде салынған. Сәулетші Херсифрон оны ионика ордері стилімен тұрғызған. Ғибадатхананың ықпалы соншалық, Грекияның әр өңірінде осы стильге ұқсас құрылыстар салынды.

Алайда б.з.д. 356 жылдың 21 шілдесінде атаққа құмар Герострат түн ішінде өрт қойып, ғибадатхананы жойған. Аңыз бойынша, дәл сол түні Ескендір Зұлқарнайын дүниеге келген.

25 жылдан кейін Ескендір ғибадатхананы қайта тұрғызуға бұйрық береді. Дейнократ басқарған жаңа құрылыс бұрынғы жобаны сақтағанымен, сәл биіктеу болған: ауданы 110×55 м, бағандары (барлығы 127) 18 м. 263 жылы гот тайпалары ғибадатхананы қиратып кеткен. 1869 жылы археолог Дж. Т. Вуд қазба жұмыстарында бірқатар қалдықтарды тапқан.

Месопотамияның қос өзен аңғары — Тигр мен Евфрат бойы — талай ғажайыптың куәсі. Сол кереметтердің бірі ретінде Вавилон патшасы Навуходоносор (б.з.д. 605–562) сүйікті жары Шамурматқа (грекше Семирамида) арнап салдырған аспалы бақ аталады.

Аңызға сай, мидиялық ханша жат елдің аптап ыстығына үйренісе алмай, туған өлкесінің көк шалғыны мен хош иісін сағынады. Патша соны жұбату үшін сарай ауласында террасалар жасатып, үстіне құнарлы топырақ төктіріп, сан алуан өсімдік отырғызады. Мыңдаған құл күн сайын суды жоғары айдап, бақты суландырып отырған.

Кіші Азиядағы Галикарнас қаласының әкімі, Кария патшасы Мавсол б.з.д. 351 жылы қайтыс болған соң, оның мұрагерлері әйгілі шеберлерді жинап, патшаға арнап кесене тұрғызады. Құрылыста шығыстық көпқырлы пирамида элементтері мен гректің ионикалық стилі үйлестірілген.

Кесене екі қабатты, биіктігі шамамен 40–45 м. Ол тек көлемімен емес, Скопас, Леохар, Бриансид, Тимофей секілді мүсіншілер жасаған туындыларымен де танылған. Мавзолей шамамен 1800 жыл сақталып, XV ғасырда крестшілер оны бұзып, құрылыс материалдарын Бодрумдағы Әулие Петр қамалын салуға пайдаланған. Мавсол мен Артемисияға қатысты көптеген жәдігер бүгін Лондондағы Британ мұражайы мен Ыстамбұлдағы археологиялық мұражайда сақтаулы.

Әлемнің жеті кереметінің бірі — Олимпия қаласының орталығындағы Зевс ғибадатханасында тұрған Зевс мүсіні. Оны әйгілі мүсінші Фидий піл сүйегі мен алтынды ұштастыра отырып жасаған. Мүсіннің биіктігі 17 м.

Бір қолында жеңіс құдайы Никаның шағын мүсіні, екінші қолында қасиетті қыран бейнеленген ұзын балдақ болған. Тақтың әшекейлері піл сүйегінен ойылып, алтынмен безендірілген. Піл сүйегін құрғап кетуден сақтау үшін зәйтүн майы құйылған арнайы су алабы жасалған. Кей деректерге қарағанда, мүсін IV ғасыр шамасында Константинопольге көшіріліп, ірі өрт кезінде жойылған.

Жеті кереметтің ең көне әрі бүгінге жеткен жалғыз нұсқасы — Мысыр пирамидалары. Олар Нілдің солтүстік-батыс жағалауындағы «өлілер қаласы» аймағына салынған. Ең көнесі — шамамен 5000 жыл бұрын тұрғызылған Джосер пирамидасы. Оның сәулетшісі — Имхотеп.

Джосер пирамидасы — көп сатылы құрылыс. Идеясы — перғауын билігінің асқақтығын көрсету. Кейін бұл дәстүр Хеопс, Хефрен, Микрен пирамидаларымен жалғасты. Ең ірісі — Хеопс пирамидасы: биіктігі 147 м, әр қыры 232 м. Құрылыста салмағы 2,5–3 тонна болатын 2 300 000 тас блок қолданылғаны айтылады.