Қазақша рефераттар

Өсімдік топтарын анықта

Дүниетану • 3-сынып • Таным сабағы

Өсімдіктер дүниесі адам қамқорлығына мұқтаж

Бұл сабақ өсімдік әлемін қорғаудың маңызын түсіндіруге, табиғатқа жауапкершілікпен қарауға және оқушылардың тіл байлығы мен ой-өрісін шығармашылық тапсырмалар арқылы дамытуға бағытталған.

Сабақтың мақсаты

Өсімдіктерге қамқорлық жасау және оларды қорғау туралы түсінікті кеңейту.

Міндеттері

  • Білімді тереңдету, нығайту және қорытынды жасай білуге үйрету.
  • Пәнге қызығушылықты арттыру, тіл байлығын және шығармашылық ойлауды дамыту.
  • Табиғатты құрметтеуге, аялауға тәрбиелеу; еңбекке және адамгершілікке баулу.

Ұйымдастыру

Көрнекіліктер
Қазақстан картасы, «Қызыл кітап», плакаттар, семантикалық карта, слайдтар, гүлдер, карточкалар.
Пәнаралық байланыс
Өзін-өзі тану.

I. Психологиялық дайындық

Оқушыларға тыныштық сыйлайтын шағын жаттығу жасалады: терең дем алып, жарықты елестету арқылы жүректе тыныштық пен сүйіспеншілік сезімі оянады. Елестетуде жүректе әдемі гүл ашылады: түрлі-түсті күлтелер — жақын жандар (ата-әже, әке-ана), ал гүлдің ортасы — оқушының өзі. Бұл — табиғаттың бір бөлігі саналатын «сүйіспеншілік гүлі».

Сыныптың ортақ таңдауы — жасыл түс: мақсат — өсімдік әлемін қорғау және адам денсаулығын нығайту.

Ел тәуелсіздігінің 21 жылдығына орай көгалдандыру идеясын қолдап, «Жасыл ел» бастамасын жалғастыруға үндеу жасалады. Оқушылардың өсімдіктер туралы білімін өткен тақырыпты қайталау арқылы тексеруге кіріседі.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Сынып үш топқа бөлініп, тапсырмаларды орындайды. Жұмыс барысында ұқсастық пен айырмашылықты табу, дәлелдеу және мысал келтіру дағдылары дамытылады.

I топ

  • Өсімдік топтарын анықтау: ағаштар, бұталар, шөптер, су өсімдіктері.
  • Ұқсастық пен айырмашылық: сабағы (жуан/жіңішке, қатты/жұмсақ, бір/көп), жапырағы (жалпақ/қылқанды), гүлі (түрлі түсті).
  • Өсуге қажет жағдайлар: ауа, жылу, жарық, қорек.

II топ

  • Семантикалық картамен жұмыс: өсімдік түрлерін белгілеу, өсу ортасын салыстыру.
  • Жабайы және мәдени өсімдіктер: жабайысы өздігінен өседі, мәдени өсімдікті адам егістікте, бау-бақшада өсіреді.

III топ

  • Өмір сүру ұзақтығы: біржылдық, екіжылдық, көпжылдық өсімдіктер.
  • Тіршілік ортасы: дала, тау, шалғын, су.

Ой қозғау: өсімдіктің маңызы

таза ауа баспана қорек тағам жиһаз дәрі-дәрмек демалыс орны

Әр топ жауап берген сайын картадан қалаларға гүл жапсыру арқылы сынып «қалаларды гүлдендіру» идеясын ойын түрінде жүзеге асырады.

Сергіту сәті (қимылмен)

Тербеледі ағаштар,
Алдымнан жел еседі.
Қызыл-жасыл гүлдері,
Көздің жауын алады.
Үзіп-жұлмай бекерге,
Аялайық біз оны!

III. Жаңа сабақ

Жаңа тақырып өсімдікті қорғаудың не үшін маңызды екенін ғылыми деректермен және өмірлік мысалдармен түсіндіреді.

Мұғалімнің түсіндірмесі

Өсімдік — тіршіліктің тірегі. Өсімдіктер жыл сайын атмосфераға шамамен 400 млн тонна оттегі бөліп шығарады.

Бір адамның жылына тыныс алу үшін орта есеппен 173 мың литр оттегін пайдаланатыны анықталған.

Өсімдіктер ауадағы ауру тудыратын бактерияларды жоятын ерекше заттар бөледі; жануарларға — қорек пен баспана, ал адамға — тағам, құрылыс материалы, жиһаз және емдік шикізат береді.

Адам әрекетінің әсері

  • Тікелей әсер: орманды кесу.
  • Кешенді әсер: зиянкестермен күрес кезінде егістік пен бау-бақшаға зиян келтіру.
  • Ойланбай жасалатын әрекеттер: демалыс кезінде отты дұрыс пайдаланбаудан өрт шығуы.

Соңғы жылдары республика орман қорында 2257 орман өрті тіркелген. Өрттердің 70%-ы отты дұрыс пайдаланбаудан болған.

Сонымен қатар Арал теңізі мәселесі және Қазақстанның «Қызыл кітабына» енген өсімдіктерді сақтау туралы түсіндіріледі.

Тізбектей оқу

Мәтінді кезектесіп оқу арқылы негізгі ойды табу, деректерді есте сақтау және дұрыс, мәнерлеп оқу дағдылары бекітіледі.

Топтық тапсырма 1

Өсімдіктердің адам мен жануарларға қандай қажеттілігі бар? Мысал келтіріп, дәлелде.

Топтық тапсырма 2

Адам өз әрекетімен өсімдік әлеміне қалай әсер етеді?

Топтық тапсырма 3

Өсімдікті қорғау үшін қандай шаралар қолдануға болады?

Бекіту жұмыстары

I топ: «Табиғатты аялайық»

Шығармашылық жұмыс: табиғатты қорғау туралы ой-толғау, қысқа мәтін немесе үндеу құрастыру.

II топ: «Жасыл ел»

Сурет салу және жұмысты қорғау. Негізгі ой: көгалдандыру — ортақ іс.

Тыйым салынады!

  • Ағашты кесуге, сындыруға болмайды.
  • Отты көрсең, сөндір.
  • Қалдық заттарды тастама.
  • Ластауға болмайды.
  • Табиғатты тиімді пайдалану керек.
  • Бір тал ексең, он тал ек.

III топ: «Таза болса табиғат…»

Тақырып: пайдалы және улы өсімдіктер, олардың маңызы. Ізденіс жұмыстары бойынша әңгімелеу.

Ізденіс нәтижелері: дерек пен мысал

Қазақ жерінің кең даласы мен орман-тоғайында 6 мыңнан астам өсімдік түрі бар.

Өсімдіктер пайдалы және улы болып бөлінеді. Улы өсімдіктерді абайлап қолдану қажет.

Шырғанақ

Суық тию кезінде емдік мақсатта қолданылады.

Шетен

Жемісі бауыр мен бүйрекке пайдалы, іш жүргізуге қолданылған.

Арша

Қуық қабынуына қарсы пайдаланылған; аршамен тіс тазалау пайдалы.

Ащы мия

Асқазан ауруы мен жараға қолданылған; улы болғандықтан сақтық қажет.

Өсімдік әлемін сақта • Тиімді пайдалан • Улы өсімдіктен сақтан

Қорытындылау

Ойын: «Табиғаттан нені үйрендім?» Оқушылар тақтаға символдық сурет салып, қысқа ой айтады.

Үлгі жауаптар

  • Мен күннен мейірімділікті үйрендім.
  • Мен судан тазалықты үйрендім.
  • Мен гүлдерден нәзіктікті үйрендім.
  • Мен ағаштан мықтылық пен төзімділікті үйрендім.
  • Мен табиғаттан қайырымдылықты үйрендім.
  • Мен табиғатты қорғауды үйрендім.

Бағалау және нәтиже

Оқушылардың жауаптарына қарай «картаны гүлдендіру» ойыны қорытындыланады: ең белсенді топ аталып, еңбегі бағаланады.

Үй тапсырмасы

128–129-беттерді әңгімелеу, тақырып бойынша сурет салу.