Қазақша рефераттар

Ғарыш әлемінде ойыны

Ұйымдастыру және психологиялық дайындық

Сабақты жылы атмосферамен бастап, оқушының назарын зерттеуге бағыттау.

Қысқа өлең жолдары

Білім сыры көп екен,
Осының бәрін үйретер,
Меңгеруді қалайды —
Дүниетану сабағы.

Сабақтың мақсаттары

Білімдік мақсат

«Ғарыш» және «ғарышты игеру» ұғымдарымен таныстыру; әлемдегі тұңғыш ғарышкер туралы және Қазақстанның тұңғыш ғарышкерлері туралы білім қалыптастыру; Жердің жасанды серігі туралы түсінік беру.

Дамытушылық мақсат

Оқушының қызығушылығын арттыру, дүниетанымын кеңейту, сөздік қорын дамыту.

Тәрбиелік мақсат

Ғарыш әлеміне қызығушылық ояту арқылы патриоттық тәрбие беру.

Үй тапсырмасын тексеру: Күн — жарық пен жылу көзі

Өткен тақырыпты қысқа сұрақ-жауап арқылы қайталау оқушылардың негізгі ұғымдарды нақтылауына көмектеседі.

Сұрақтар мен ықтимал жауаптар

  1. Күн дегеніміз не? Бізге ең жақын жұлдыз.
  2. Ғарыштық денелерге не жатады? Күн, Ай, Жер.
  3. Күннің Жердегі тіршілік үшін маңызы қандай? Жарық пен жылу береді.
  4. Адамдар күн қуатын қалай пайдаланады? Электр энергиясын өндіруге, кейбір ауруларды емдеуге, астық пен жеміс-жидектерді кептіруге және т.б.
  5. Бақбақты неге «күн гүлі» деп атайды? Аспанды бұлт торласа, бақбақ жабылып, көрінбей қалады.

Жаңа сабақ: ғарышқа ұшу және ғарышты игеру

Топтастыру: ғаламшарлар

Оқушылар білетін ғаламшарларды атау және жүйелеу:

  • Меркурий
  • Шолпан
  • Жер
  • Марс
  • Юпитер
  • Сатурн
  • Уран
  • Нептун

Ғарышқа алғашқы қадамдар

Ғарыш адамзаттың қызығушылығын ерте оятты. Ең алғаш рет ғарышқа Лайка атты ит ұшырылды. Адам ғарышқа ұшқанға дейін тәжірибе жасау мақсатында 9 ит ұшырылған.

Жердің алғашқы жасанды серігі

Жердің жасанды серігі алғаш рет 1957 жылы 4 қазанда ұшырылды. Бұл оқиға ғарыш дәуірінің басталуына жол ашты.

Тұңғыш ғарышкер және Ғарышкерлер күні

1961 жылы 12 сәуірде тұңғыш ғарышкер Юрий Алексеевич Гагарин ғарыш кемесімен Жерді айналып ұшты. Ол ғарыштан Жерді 108 минут бақылаған. Содан бері бұл күн тарихқа Ғарышкерлер күні болып енді.

Байқоңыр — тарихи ғарыш айлағы

Ғарышкерлер ұшатын әйгілі ғарыш айлағы — Байқоңыр — Қазақстан аумағында орналасқан.

Ғарыштағы өмір: салмақсыздық және скафандр

  • Ғарыш кеңістігінде салмақсыздық болады.
  • Ғарышкерлердің тамағы арнайы тюбиктерде сақталады.
  • Ғарышқа ұшуға арналған арнайы киім скафандр деп аталады.
  • Ю. А. Гагариннен кейін ғарышқа алғаш ұшқан әйел — Валентина Терешкова (1963 ж.).

Қазақстандық ғарышкерлер

  • 1991 жылы Қазақстанның тұңғыш ғарышкері Тоқтар Әубәкіров ғарышқа ұшты.
  • 1993 жылы Талғат Мұсабаев ғарышқа ұшты.

Ай және ғарыштық зерттеулер

Ай — Жердің табиғи серігі. Айға әртүрлі ғарыш аппараттары ұшырылып, ғылыми зерттеулер жүргізілді. Америкалық астронавтар Нил Армстронг пен Базз Олдрин Айға барып қонды. Ғалымдар әзірге тіршілік Жерде ғана бар деген болжам айтады.

Ойын: «Марсқа ұшу» және жұмбақтар

Тақырыпты бекіту үшін ойын элементтерін қосу оқушылардың белсенділігін арттырады.

Жұмбақтар

  1. Бір тілім болып туады,
    Күннен күнге толады,
    Дөп-дөңгелек болады.

    Жауабы

    Ай

  2. Көк жиекті көмкеріп,
    Шатыр жайдым кең керіп.

    Жауабы

    Аспан

  3. Басшысы жалғыз,
    Сақшысы сан жүз.

    Жауабы

    Ай мен жұлдыз

  4. Әдемі түнде мен жүрсем, жүреді бірге.

    Жауабы

    Ай

  5. Үй үстінде ұсақ тас.

    Жауабы

    Жұлдыз

  6. Қарындасы қонаққа,
    Ағасын іздеп келгенде,
    Ағасы қашып кетеді,
    Үйден шығып бір жерге.

    Жауабы

    Күн мен Ай

  7. Бір түкті кілем, бір түксіз кілем.

    Жауабы

    Аспан мен Жер

Дәптермен жұмыс

Шағын ойтолғау

«Мен ғарышкер болсам…» тақырыбында ойтолғау жазу және бірнеше оқушының жазғанын сынып алдында оқыту.

Бекіту: «Ғарыш әлемінде» сұрақтары

Сабақ соңында негізгі деректерді нақтылау үшін қысқа бақылау сұрақтары ұсынылады.

Сұрақтар

  1. Ғарышқа алғаш ұшқан кім? Ол қашан ұшты?
  2. Тұңғыш қазақ ғарышкері кім?
  3. Ғарыш айлағы қайда орналасқан?
  4. Жердің серігі не?
  5. Жердің алғашқы жасанды серігі қашан ұшырылды?

Қорытындылау және бағалау

Қорытынды

Оқушылар «ғарыш», «ғарышты игеру», «жасанды серік» ұғымдарын бекітіп, ғарышты зерттеудегі маңызды тарихи оқиғалармен танысады. Байқоңырдың Қазақстан аумағында орналасуы және отандық ғарышкерлердің жетістіктері арқылы патриоттық құндылықтарға назар аударылады.

Бағалау

Сабаққа белсенді қатысуы, сұрақтарға жауап беруі, ойын кезіндегі тапқырлығы және жазба жұмысының мазмұны бойынша оқушылардың жұмысы бағаланады.