Қазақша рефераттар

Компьютерде ақпаратты енгізу құрылғысы

Сабақ жоспары • Жарыс сабағы

Бұл материал — 9-сынып оқушылары арасында ойын және жарыс түрінде өтетін информатика сабағының сценариі. Негізгі идея: электронды қалашықты «ВИРУС» атты қатыгез жаудан құтқару.

Сабақтың тақырыбы

«Электронды қалашығымызды ВИРУС атты қатыгез жаудан құтқарайық»

Түрі

Жарыс сабағы

Көрнекілік

Карточкалар, ДЭЕМ, плакаттар және басқа материалдар

Сабақтың мақсаты

  • Оқушыларды компьютерлік вирус ұғымымен таныстыру.

  • Вирусқа қарсы шараларды қолдану жолдарын үйрету.

  • ДЭЕМ-нің жалпы құрылысын қайталау және талқылау.

  • Алгоритм және Pascal бойынша білімді ойын, жарыс түрінде тексеру.

  • Оқушыларды адамгершілікке, тазалыққа, ұқыптылыққа және сауаттылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың жүрісі

Екі сынып оқушылары екі топқа бөлініп, тапсырмаларды кезең-кезеңімен орындайды. Сценарий бойынша қатысушылар «Кибернетика елі» деп аталатын электронды қалаға сапар шегіп, қалаға енген «ВИРУС» қауіпін жоюға атсалысады.

Жүргізушінің кіріспесі

«Сіздер бүгін компьютер жайлаған елді мекенге келіп отырсыздар. Бұл қалада электронды үйлер мен микросхемамен жұмыс жасайтын адамдар тұрады. Бірақ қала бір түрлі қараңғы, көмескі күйге түскендей… Оның себебін бірге анықтайық.»

Роботтың хабарламасы

«Біздің электронды қалашығымызға ВИРУС атты қатыгез жау еніп алып, барлық құрылғыларымыз бен бағдарламаларымызды істен шығаруда. Бізге көмектесетін кім бар?»

Қысқаша ақпарат: компьютерлік вирустар тарихы

Компьютерлік вирус туралы түсінік шамамен 1983 жылы кеңінен айтыла бастады. Сол жылы калифорниялық студент Фред Коэн өздігінен көбейіп, желі арқылы тарай алатын бағдарламаларға қатысты тәжірибелер жүргізіп, «компьютерлік вирус» терминін енгізген автор ретінде аталды.

Дегенмен алғашқы кең тараған мысалдардың бірі Пәкістандағы Амджад есімді ағайынды кәсіпкерлердің BRAIN атты коды болды: олар өз бағдарламаларын заңсыз көшіруден қорғау үшін жасырын түрде шағын код қосқан. Кейін мұндай тәсіл вирустар эволюциясының бастауына айналды.

Жарыс кезеңдері: «Сарайға жол»

Сценарийде вирус «сарайға» бекініп алған. Оған жету үшін командалар бірнеше «көпірден» өтіп, кедергілерді еңсереді. Әр кезең — білім мен шапшаңдықты сынға салатын тапсырма.

1-кезең: «Таныстыру көпірі»

Екі команданың топ басшылары өз топтарын таныстырады және буклеттерін қорғайды.

Командалық таныстыру

2-кезең: «Ақпарат көпірі»

Тапсырма: әріптердің орнын ауыстырып, информатикаға қатысты сөздерді табу.

Анаграмма

1-топ

  • Зарядтар — __________
  • Реверс — __________
  • Свитерчен — __________
  • Граммпора — __________

2-топ

  • Лайботик — __________
  • Лайф — __________
  • Нимотор — __________
  • Пъюромтек — __________

Ескерту: нақты жауаптар сабақ барысында оқушылардың өздері арқылы табылып, талқыланады.

3-кезең: «Пароль» (9 әріптен тұратын сөз)

Сарай есігі парольмен жабылған. Сұрақтарға жауап беріп, жауаптардың бірінші әріптерін тізу арқылы пароль құрастырылады. Нәтижесінде «ПРОГРАММА» сөзі шығуы керек.

Логика + білім

Сұрақтар

  1. 1. Ақпаратты қағазға басып шығаратын құрылғы? (Принтер)

  2. 2. Pascal бағдарламасындағы Edit мәзірі мәтінге қандай қызмет атқарады? (Редакциялау)

  3. 3. Қандай санау жүйесін білесіңдер? (Ондық)

  4. 4. Ақпарат көлемінің өлшем бірлігі? (Гбайт)

  5. 5. Санның цифрларына бөлінетін позициясы? (Разряд)

  6. 6. Белгілі бір нәрсе туралы таңбалар мен сигналдар түрінде берілетін мәліметтер тобы? (Ақпарат)

  7. 7. Компьютерде ақпаратты енгізу құрылғысы? (Маус)

  8. 8. Word қандай редактор? (Мәтіндік)

  9. 9. Орындаушыға мақсатқа жетуге бағытталған әрекеттер тізбегін орындауға берілген түсінікті, нақты ұйғарым? (Алгоритм)

4-кезең: «Қараңғы өткел» (графикалық тапсырма)

Әр топтан бір оқушы шығады: көздері байланып, графикалық редакторда кисть құралын пайдаланып, өзі таңдаған түспен команда атауын дұрыс жазуға тырысады.

Практика

5-кезең: «Кедергі» (жұмбақтар мен сұрақтар)

Командаларға жұмбақтар және теориялық сұрақтар беріледі. Мақсат — дұрыс әрі жылдам жауап беру.

Қайталау

1-топ: жұмбақтар (жауаптарымен)

  1. 1) «Бір сарайда тұрады екен, бес атаның балалары… Ұзын саны жүз жеті» — пернетақта
  2. 2) «Пернетақта ауылында… 12 ағайынды… есімдері Ғ(эф) әрпінен басталады» — функционалдық пернелер
  3. 3) «Экранның бетінде оның тұрағы, қашан болсын жыпылықтап тұрады» — меңзер
  4. 4) «Төртбұрышты әйнек, тұнып тұрған әлек» — монитор
  5. 5) «Кемірушіге ұқсайды… құйрығы ұзын» — маус

1-топ: сұрақтар

  • Алгоритмнің қандай түрлері бар?
  • Бағдарлама дегеніміз не?
  • Компьютер құрылғылары нешеге бөлінеді? Атап шық.
  • Компьютердің ең басты бөлігі қайсы?
  • Принтердің түрлері қандай?

2-топ: жұмбақтар (жауаптарымен)

  1. 1) «Ұзынтұра Жалқаубек… қозғала қалса артынан ешбір белгі қалмайды» — пробел
  2. 2) «Бұтақ орнында мың бір инесі, компьютер жаны мекені» — кактус
  3. 3) «Ақпараттарды қағазға шығарады» — принтер
  4. 4) «Биологияда паразит… информатикада өлшем бірлік» — бит
  5. 5) «Ақпаратты қағаздан компьютерге енгізеді» — сканер

2-топ: сұрақтар

  • «Алгоритм» сөзі қай ғасырда, кімнің есіміне байланысты шыққан?
  • Команда дегеніміз не?
  • Бағдарламалау тілінде орындаушы кім?
  • Сканердің қызметі қандай?
  • Интернет дегеніміз не?

6-кезең: «Pascal» (есепті бағдарламаға айналдыру)

Соңғы сынақ: берілген есептердің блок-схемасын құрып, оларды Pascal тіліне аудару.

Қорытынды кезең

1-топ: есептер

  • 1) y = (3x − 7)(2x + 1)
  • 2) (қосымша есеп — мұғалім береді)
  • 3) (қосымша есеп — мұғалім береді)

2-топ: есептер

  • 1) A = (2B − 3U + C)2
  • 2) (қосымша есеп — мұғалім береді)
  • 3) (қосымша есеп — мұғалім береді)

Есептер орындалғаннан кейін сценарий бойынша: «Ура! Вирус жойылды!» — қала қайта жарыққа бөленеді.

Қорытынды бөлім

Әділқазылар шешімі

Қалашықты вирустан қорғауға ең көбірек әрі ең жылдам атсалысқан жеңімпаз топты әділқазылар анықтайды. Әр командаға жұмысының сапасына қарай баға беріледі және нәтижелер талқыланады.

Мәдени үзіліс

Сабақ соңында 7-сынып оқушысы домбырамен ән орындайды. Бұл бөлім жарыстың әсерін күшейтіп, қатысушыларға жағымды көңіл күй сыйлайды.

Жүргізушінің қорытынды сөзі

«Бүгінгі “Электронды қаламызды Вирус атты қатыгез жаудан құтқарайық” атты сайысымыз өз мәресіне жетті. Зейін қойып тыңдап, белсенді қатысқандарыңыз үшін алғысымыз шексіз!»

«Үйрендік білмегенді осы жолы, тағы да үйренеміз аман болсақ! Шыңымыз биік болар — білім қусақ. Өмір өнермен үйлеспей ме? Жадыратар жанымызды — ән тыңдасақ!»