Қазақша рефераттар

ХҮІІІ ғасырдағы сауданың дамуы

Сабақ тақырыбы

§13. Қазақстанның XVIII ғасырдағы ғылымы мен білімі және мәдениеті.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

XVIII ғасырдағы Қазақстандағы ғылымның, ағарту ісінің және мәдениеттің даму ерекшеліктері туралы түсінік қалыптастыру. Орыс және шетел ғалымдарының зерттеулері негізінде білім мен мәдениеттің адам өміріндегі рөлін көрсету.

Дамытушылық

Танымдық және шығармашылық көзқарасты дамыту; жауапкершілікке, шешім қабылдауға үйрету. Анализ, синтез жасап, баға беруге дағдыландыру және пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Білімді үздіксіз жетілдіруге, мақсат қойып, оған жетуге ұмтылуға тәрбиелеу. Еліне, жеріне, өнеріне, мәдениетіне, халқына және салт-дәстүріне құрмет сезімін қалыптастыру.

Сабақтың форматы мен әдістері

Сабақтың формасы

Проблемалық оқытуға негізделген ізденіс сабағы.

Сабақ әдістері

  • Баяндау, сұрақ-жауап, ойын элементтері
  • Кітаппен жұмыс, талдау, жартылай іздену
  • Картамен жұмыс және қорытындылау

Сабақ тәсілдері

СТО технологиясы стратегиялары, көрнекілік арқылы анализ және синтез.

Ұйымдастыру және көрнекілік

Жұмысты ұйымдастыру

Ұжымдық, топтық, жұптық және жеке жұмыс түрлері.

Сабақ түрі

Аралас сабақ: үй тапсырмасын тексеру және жаңа материалды меңгеру.

Көрнекіліктер

  • Кітап көрмесі, суреттер, дидактикалық материалдар
  • Ұлттық аспаптар, кітаптар
  • Презентация, слайд-шоу

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, танысу.
  • Үй тапсырмасын нақтылау: §12 — XVIII ғасырдағы сауданың дамуы.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Топ жетекшілері анықталып, эксперттер тағайындалады. Бағалау парақтары таратылады.

1) Жалпылама ауызша сұрақтар

XVIII ғасырда қазақтар қай елдермен және қандай бағытта байланыс жасады?

  • Қазақ–жоңғар саудасы
  • Қазақ–орыс саудасы
  • Қазақ–қытай саудасы
  • Қазақстанның Орта Азия мемлекеттерімен саудасы

2) Картамен жұмыс

Қазақ хандығы қай көрші мемлекеттермен сауда байланысын жасады?

  • Жоңғар хандығы
  • Ресей империясы
  • Қытай
  • Орта Азия мемлекеттері

3) Топтық жұмыс (ойын түрінде)

1-топ: Терминологиялық анықтама

«Өндіруші», «тұтынушы», «ақша айналымы», «жәрмеңке», «тауар» ұғымдарына түсінік беріңдер.

2-топ: Жетпей тұрған сөзді тап

Орынбор қазақ–орыс саудасының аса маңызды орталығына айналды. 1743 жылы Жайықтың сол жақ жағалауында, Орынбор маңында қазақтармен және Орта Азия көпестерімен сауда жасау үшін арнайы __________ салынды. Жергілікті қазақтар оны __________ деп атаған.

3-топ: «Сен білесің бе?»

  • XVIII ғасырда қазақтар арасында құл саудасы неге кең таралмады?
  • Ірбіт жәрмеңкесі: негізі 1643 жылы қаланған; 1880 жылы сауда айналымы шамамен 70 млн сомға жеткен.

4) Жұптық жұмыс

«Мен сені – сен мені тексер»: үйге берілген кесте бойынша өзара тексеру.

Үй жұмысына қорытынды

Қазақтардың көрші елдермен сауда байланысы қандай әсер етті және нені дамытуға ықпал жасады? Осы сұрақ арқылы жаңа тақырыпқа өтеміз.

III. Жаңа сабақ: §13

Сабақ басталар алдында мақсат пен міндеттерді нақтылап аламыз: «Не білгіміз келеді?» деген сұраққа сүйене отырып, тақтаға ұсыныстар жазылады.

Сабақ міндеттері

  1. 1Қазақстан аумағындағы ғылыми зерттеулер
  2. 2Орыс зерттеушілерінің Қазақстан туралы еңбектері
  3. 3Қазақстанды зерттеген шетелдік зерттеушілер
  4. 4Қазақ әдебиеті
  5. 5Музыкалық өнер және айтыс
  6. 6XVIII ғасырда мектептердің ашылуы

Кіріспе ой

XVIII ғасырда патша үкіметі Қазақстанның тарихын және этнографиясын белсенді түрде зерттей бастады. Бұл үдеріс Кіші жүз бен Орта жүз қазақтарының едәуір бөлігі Ресей бодандығын қабылдаған 1730–1740 жылдардан кейін күшейді.

Қазақ қоғамы өзіне тән мәдени төлтумалығын сақтап қалды: ақындар, жыраулар, билер шығармашылығы айрықша орын алды. Ғасыр соңында Ресеймен шекаралас өңірлерде алғашқы мектептер ашыла бастады.

1-этап: Топтық жұмыс (кітаппен)

Ассоциация құру арқылы негізгі ұғымдарды жинақтау:

1-топ

Қазақстан аумағын ғылыми зерттеулер

2-топ

Орыс зерттеушілері мен саяхатшылары

3-топ

Шетелдік зерттеушілер

2-этап: «Ойлан, тап» сұрағы

Неліктен Қазақстанды зерттеуге қызығушылық артты? Зерттеу мақсаты қандай болды?

3-этап: Бірлесу стратегиясы

XVIII ғасырдағы қазақ әдебиеті бойынша ассоциация және кластер құру.

Ақтамберді Сарыұлы Бұқар жырау Қалқаманұлы Тәтіқара Үмбетей Төлеуұлы

Зерттеу сұрағы

«Тарихи әңгімелер» деген не? Оны кімдер айтқан және қандай түрлерін білесің?

Бұл — халық ауыз әдебиетінің жақсы дамыған жанры. Оны көбіне атақты билер мен шешендер айтқан. Түрлері: ертегі, әңгіме, нақыл сөздер.

Терминологиялық анықтама

Шежіре — «есте сақтау» мағынасын білдіреді.

  • Көшпелі қоғамды басқаруда ел билеушілеріне тірек болды.
  • Тарихты кезең-кезеңімен есте сақтауға мүмкіндік берді.
  • Қоғамдағы әлеуметтік қатынастарды реттеуге қызмет етті.

Блиц-сұрақтар: музыка және мектеп

Музыкалық өнер

  • Негізгі түрлері: ән, күй, айтыс.
  • Қазақтардың саз аспаптары: 20-дан астам.
  • Аспаптар: домбыра, қобыз, шертер, жетіген, сазсырнай, шаңқобыз, даңғыра, асатаяқ, сыбызғы, дауылпаз және т.б.

Мектептердің ашылуы

XVIII ғасырда мектептер ашылған өңірлерді картадан көрсету және түсіндіру.

Жаңа сабақты бекіту

XVIII ғасырда Қазақстан аумағын ғылыми зерттеудің рөлі мен маңызы қандай болды?

Қорытынды және бағалау

Қорытынды сөз және бағалау эксперттерге беріледі.

Үй тапсырмасы

  1. 1 Өз отбасыңның шежіресін жазып кел.
  2. 2 Шежіреде белгілі билер, батырлар, музыканттар немесе емшілер бар ма? Қысқаша хабарлама дайында.