Ринолалия - грек тілінен аударғанда мұрын, тіл - немесе маңқа сөйлеу аппаратының анатомиялық - физиологиялық ақаулығының бұзылыстары болып табылады
Ринолалиясы бар балалармен жүргізілетін жұмысқа кіріспе
Ринолалия (грек тілінен: «мұрын» және «сөйлеу») — сөйлеу аппаратының анатомиялық-физиологиялық ақаулары салдарынан пайда болатын сөйлеу бұзылысы. Бұл жағдайда артикуляция, фонация және дауыс механизмдерінде елеулі өзгерістер байқалып, дауыс әуезділігі мен дыбыстардың айтылуы бұзылады.
Жіктелуі
Қызметтік ерекшелігі бойынша
- Ашық
- Жабық
- Аралас
Этиологиясы бойынша
- Органикалық
- Функционалдық
Ашық ринолалияның ерекшелігі
Ашық ринолалия кезінде сөйлеу дыбыстарын айтқанда ауа ағыны жұмсақ және қатты таңдайдағы жарықшақтың әсерінен тек ауыз қуысы арқылы ғана емес, мұрын қуысы арқылы да өтеді. Нәтижесінде дыбыстар бұрмаланып, сөйлеудің анықтығы төмендейді.
Функционалдық ашық ринолалия
Бұл түрінде негізгі себеп сөйлеу аппаратының қызметтік үйлесімінің бұзылуына байланысты болады. Белгілері анатомиялық ақаусыз да байқалуы мүмкін.
Органикалық ашық ринолалия
Бұл түрі анатомиялық ақаулардың немесе жарақаттың салдарынан пайда болады және туа біткен әрі жарақаттан кейінгі нұсқаларға бөлінеді.
Органикалық ашық ринолалияның себептері
Туа біткен
- Жұмсақ және/немесе қатты таңдайдың жарылуы (таңдай жарықшасы)
- Ерін жарықшасы мен таңдай жарықшасының үйлесуі
Жарақаттан кейінгі (сыртқы әсерлер)
- Ауыз және мұрын қуыстарының зақымдануы
- Жұмсақ таңдайдың жарақат салдарынан салдануы
Туа біткен ақаулардың пайда болуына әсер ететін факторлар
Туа біткен ерін және таңдай жарықшаларының қалыптасуына ұрық дамуының ерте кезеңінде әртүрлі факторлар ықпал етуі мүмкін. Олардың ішінде генетикалық және экзогендік ықпалдар ерекше орын алады.
Биологиялық факторлар
- Жүктілік кезіндегі қызамық
- Вирусты гепатит
- Грипптің ауыр (күрделі) түрлері
Химиялық факторлар
- Улы химикаттар мен қышқылдардың әсері
- Жүктілік кезінде қабылданған уытты заттар
- Кейбір дәрілік препараттардың ықпалы
Психогендік факторлар
- Қатты шошу
- Жүктілік кезіндегі ұзаққа созылған стресс
Ескерту: Ринолалияны түзету мен сүйемелдеу әдетте медициналық және логопедиялық көмекті кешенді ұйымдастыруды талап етеді. Жұмыс мазмұны баланың клиникалық көрінісіне және ринолалияның түріне қарай нақтыланады.