Ұлттық ойын түрлері салынған сурет, ұлттық ойынға байланысты буклет, музыкалық аспапСабақтың жүру барысы
Кіріспе
Халқымыздың тарихи-мәдени мұралары сан алуан. Сол мұралардың әрқайсысы адам игілігіне қызмет етуге бағытталған. Осындай аса құнды мәдени қазынаның бірі — ұлттық ойындар.
Бүгінде ойын адамзат жасаған «жеті кереметтің» қатарына «сегізінші керемет» ретінде аталып жүруі де жайдан-жай емес. Ертеректе ел қорғаған батырлар мен жауынгерлер, халық қайраткерлері ойын үстінде шынығып, бойындағы табиғи дарынын шыңдай түскен.
Негізгі ой
Ұлттық ойындар атадан балаға, үлкеннен кішіге мұра болып жалғасып келеді — ол тек ермек емес, тәрбиенің де қуатты құралы.
Ойын адамның дене күш-қуатын арттырып қана қоймай, шапшаңдыққа, дәлдікке, төзімділікке тәрбиелейді. Сонымен бірге ақыл-ойдың толысуына, есейіп өсуіне де ықпал етеді.
«Балалармен ойнайды, ойнап жүріп ол бала кеудеге ақыл ойлайды».
Бұдан ойынның көңіл көтеру үшін ғана емес, жазу-сызу әлі дамымаған, оқу орны кең таралмаған кезеңдерде ұрпақты өмірге дайындаудың маңызды тәсілі болғанын көреміз.
Ұйымдастыру және сұрақ-жауап
Ұйымдастыру бөлімі
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
Балалар білетін ұлттық ойындар
- Көкпар
- Күрес
- Теңге алу
- Жамбы ату
- Аударыспақ
Бұл ойындар қандай қасиеттерді қажет етеді?
- Өжеттілік
- Батылдық
- Шапшаңдық
- Табандылық
- Тапқырлық
Өлең жолдары
Әзір титтей бойымыз, Әзір балғын ойымыз. Тек қуады ойын біз — Ұзарады бойымыз. Толысады ойымыз, Өйткені біз күн санап Өсіп келе жатырмыз, Онға толған батырмыз.
Кел, қанекей, келіңдер, Тамашаны көріңдер! Бізде қызық ойын бар, Барлығың ден қойыңдар.
Жарыс түрінде көрсетілетін ұлттық ойындар
Көкпар
Ойын шарты түсіндіріліп, ер балалар көкпар ойынын ойнайды.
Атты баптап, Түсеміз біз көкпарға. Күш болмаса өзіңде, Қаларсың аунап көк шаңға.
Бәйге
Ойын шарты түсіндіріліп, оқушылар бәйгеге қатысады.
Бәйге міне басталды, Қосылдым мен де шетінен. Озып шықсам егер де, Әжем сүйер бетімнен.
Теңге алу
Екі топ теңге алу ойынын көрсетеді.
Ала алмасаң теңгені, Мазақ қылар көпшілік. Ілу үшін теңгені, Керек екен ептілік.
Жамбы ату
Екі топ жамбы атудан жарысқа түседі.
Кімнің көзі қырағы, Жамбы атуға шығады. Кім тигізсе жамбыға, Сол — елінің ұланы.
Күрес
Ойын шарты түсіндіріліп, ойыншылар күреске шығады.
Палуан болу оңай ма, Қажет оған көп айла. Сол үшін біз аянбай, Көп күрестік көгалда.
Ортақ қорытынды
Біз шынығып, шымыр боламыз. Бірақ ойын тек ептілік емес, бірлік пен ұйымшылдықты да қажет ететінін түсінеміз.
Біздер шымыр, жүйрік те, Ойынменен шынықтық. Еп қана емес, бірлікте Керек екенін соны ұқтық.
Ой-өрісті кеңейтетін бөлім: жұмбақ айту
Қазақтың ұлттық ойындары көп. Олар бос уақытты көңілді өткізуге ғана емес, денсаулықты нығайтуға, әдет-ғұрып пен салт-сананы тануға, тілді дамытуға да көмектеседі.
Солардың бірі — жұмбақ айту. Бұл ойынды қол бос кездің бәрінде ойнауға болады. Жұмбақ ой-өрісті кеңейтеді, сөздік қорды молайтады: бала шешуін іздейді, сұрайды, ойланады. Бұл — әрі ойын, әрі шағын сабақ.
Жұмбақтар
-
Жылға дер ем — ақпайды, жылан дер ем — шақпайды.
Жауабы: арқан
-
Алты аяқты, төрт көзді, екі ауызды, бір сөзді, ынтымақты ел кезді.
Жауабы: ат мінген адам
-
Көліксіз өмір сүрмейді, ғұмыры жаяу жүрмейді.
Жауабы: ер-тоқым
Қорытынды
Ұлттық ойындар — ата-бабамыздан жеткен, өткен мен бүгінді жалғайтын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз. Сондықтан оны үйрену мен күнделікті өмірде қолданудың маңызы зор.
Ойын адамның бойындағы шығармашылық қабілетті оятып, өмір тәжірибесімен ұштастырады. Ойынсыз ақыл-ойдың қалыпты дамуы да жоқ, болуы да мүмкін емес.
Ойын — дүниеге ашылған үлкен жарық терезе: бала қоршаған ортаны танып, түсінігін кеңейтеді; қиялына қанат бітіп, ойдан-ойға жетелейді.
Бұл — ақыл-ойдың жетекшісі, денсаулықтың кепілі, өмірдің тынысы.