Қазақша рефераттар

Тапсырма есептері

Математикалық сайыс: сабақтан тыс жұмысты жандандыру

Оңтүстік Қазақстан облысы, Ордабасы ауданы, Шұбар елді мекені, Шұбар жалпы орта мектебінің математика пәні мұғалімі: Бекпейсова А.С.

Балалардың математикалық ойлау қабілетін дамыту, алған білімін тереңдету және есептеу дағдыларын жетілдіру мақсатында сабақтан тыс уақытта «Математикалық сайыс» өткізу тиімді. Бұл формат оқушыны жылдам ойлауға, дәл жауап беруге және топпен жұмыс істеуге ынталандырады.

Негізгі мақсат

  • Математикалық ойлауды дамыту
  • Білімді тереңдету
  • Есептеу дағдыларын жетілдіру
  • Белсенділік пен командалық жұмысты арттыру

Сайыстың ерекшелігі

Жарыс топтар арасында бірден басталады. Оқушыларға уақыт шектеуі бар қызықты сұрақтар мен тапсырмалар ұсынылады. Жеңу үшін оқушылар сұрақтарға өзгелерден бұрын ойланып, нақты жауап беріп, тапсырмаларды дұрыс орындауы қажет.

Бағалау: әр дұрыс жауап үшін топқа ұпай беріледі. (Сұрақ-жауап бөлімінде әр дұрыс жауап — 1 ұпай.)

Сайыс жоспары

  1. 1. Таныстыру
  2. 2. Сұрақ-жауап
  3. 3. Тапсырма есептері (топаралық)
  4. 4. «Санап көріңдер» және формулалар жарысы
  5. 5. Қорытынды

Қатысушыларға үндеу

Балалар, бүгін сендер қызықты математиканың жұмбақты да тартымды әлемімен танысасыңдар. Бұл әлемнің қаншалықты қызықты әрі сан қырлы екеніне көз жеткізесіңдер. Әр тапсырмада жылдамдық пен дәлдік маңызды.

I бөлім: Таныстыру (топтарға бөлу)

Үш сынып (немесе үш топ) үшбұрыш түрлері бойынша бөлінеді. Әр топ өз үшбұрышының анықтамасын, ережелері мен қасиеттерін қысқаша таныстырады.

1-топ: Тікбұрышты үшбұрыш

Негізгі қасиеттері, катет пен гипотенуза туралы тұжырымдар.

2-топ: Теңқабырғалы үшбұрыш

Барлық қабырғалары тең, бұрыштарының теңдігі туралы.

3-топ: Теңбүйірлі үшбұрыш

Екі қабырғасы тең, табан бұрыштарының теңдігі туралы.

II бөлім: Сұрақ-жауап (уақыт шектеуімен)

Әр дұрыс жауап үшін 1 ұпай беріледі. Уақыт шектеулі болғандықтан, ойды нақты жеткізу маңызды.

1-топ: Тікбұрышты үшбұрыш

  1. Жай сандар дегеніміз не?
  2. Параллель түзулер дегеніміз не?
  3. Жазыңқы бұрыштың шамасы неше градусқа тең?
  4. Екі өрнектің айырымының квадраты формуласы.
  5. Төртбұрыштың бір бұрышын кесіп тастаса, неше бұрыш қалады?
  6. Теңқабырғалы үшбұрыш туралы қысқаша анықтама бер.
  7. Планиметриядағы ең негізгі фигура қандай?
  8. Төрт қойдың неше аяғы бар?
  9. Жарты түзу дегеніміз не?
  10. 10 санына кері сан қандай?

2-топ: Теңқабырғалы үшбұрыш

  1. Құрама сандар дегеніміз не?
  2. Перпендикуляр түзулер дегеніміз не?
  3. Доғал бұрыштың градустық шамасы қандай аралықта жатады?
  4. Екі өрнектің квадраттарының айырымы формуласы.
  5. Бұрыс бөлшек дегеніміз не? Оны аралас бөлшекке қалай айналдырамыз?
  6. Күн көзі жылына неше рет шығады?
  7. 0 саны оң сан ба, теріс сан ба?
  8. Шаршы дегеніміз не? Ауданын қалай табамыз?
  9. 6 мысық пен 3 тауықтың аяғы нешеу? (30)
  10. Қараңғы бөлмеде майшам мен керосин шамы бар. Бірінші нені жағасыз? (Жауап: шырпы)

3-топ: Теңбүйірлі үшбұрыш

  1. Қарама-қарсы сандардың қосындысы нешеге тең?
  2. Қиылысқан түзулер дегеніміз не?
  3. Сүйір бұрыштың градустық шамасы қандай аралықта жатады?
  4. Екі өрнектің қосындысының квадраты формуласы.
  5. Аралас бөлшек дегеніміз не? Оны бұрыс бөлшекке қалай айналдырамыз?
  6. Үшбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы неше градус?
  7. Егер тырна бір аяғымен тұрса 3 кг болса, екі аяғымен тұрса қанша болады?
  8. Екі теріс санды көбейткенде қандай сан шығады?
  9. 216 қай санның кубы?
  10. Ең кіші екі таңбалы сан қандай?

III бөлім: Интерактивті тапсырмалар (тақтамен жұмыс)

Интерактивті тақта арқылы әр топқа тапсырмалар ұсынылады (немесе таңдатылып алынады). Қай топ тапсырманы жылдам әрі дұрыс орындаса, сол топ жоғары ұпайға ие болады.

IV бөлім: «Формулалар жарысы»

Бұл бөлімде топтар осы уақытқа дейінгі алған білімдерін шыңдайды: кім көбірек және дұрыс формула айтады — сол топ алға шығады.

Есептер мен логикалық тапсырмалар

1) 1-ден 100-ге дейінгі сандарда 7 саны неше рет кездеседі?

Санақ дәлдігі мен жүйелі ойлауды тексеретін тапсырма.

2) 1 жылда неше секунд бар?

Уақыт өлшем бірліктерін түрлендіру дағдысын дамытады.

3) 1-ден 9-ға дейінгі сандарға + амалын қойып, мәні 99 болсын

Сандардың орнын ауыстырмай, тек қосу амалын қою керек. Қажет болса, екі таңбалы сандар құрастыруға болады.

12+3+4+56+7+8+9=99

1+23+45+6+7+8+9=99

1+2+3+4+5+67+8+9=99

4) 30 теңге «қайда кетті?» (логикалық жаңылыс)

Үш адам ортадан 30 теңге шығарып, нан алдырмақ болады. Әрқайсысы 10 теңгеден береді. Бала нанды 25 теңгеге сатып алып, 5 теңге қайтарады: 2 теңгені өзіне қалдырып, 3 теңгені үш адамға 1 теңгеден береді. Сонда әр адам 9 теңгеден бергендей болып көрінеді: 9×3=27, үстіне баланың 2 теңгесін қосса 29 шығады. «1 теңге қайда кетті?» деген сұрақ туындайды.

Бұл — қосындыларды қате салыстырудан туған жаңылыс: 27 теңгенің ішінде баланың 2 теңгесі бар (ол да сол 27-нің құрамында). Дұрыс тексеру: 25 (нан) + 2 (бала) + 3 (қайтарылған) = 30.

5) Асық туралы есеп

Атасы немерелеріне асық бермек: жетеуден берсе — 2 асық артық қалады; сегізден берсе — 1 асық жетпей қалады. Атаның неше немересі бар, асығы нешеу?

6) Қарындаш пен дәптер (жүйе құру)

4 қарындаш пен 3 жалпы дәптер 54 тг, ал 2 қарындаш пен 2 жалпы дәптер 34 тг тұрады. 8 қарындаш пен 7 дәптер қанша тұрады?

4қ + 3жд = 54

2қ + 2жд = 34

Жүйені шешкенде: 1 қарындаш = 3 тг, 1 дәптер = 14 тг. Сондықтан 8қ = 24 тг, 7жд = 98 тг, барлығы 122 тг.

7) «Тесік қайдан шықты?» (геометриялық иллюзия)

«Бөлшектер де сол, фигура да сол. Ал тесік қайдан шықты?» деген классикалық сұрақ — құрастырудағы жасырын айырмашылыққа негізделеді. Шын мәнінде үлкен фигураның «гипотенузасы» түзу сызық емес: ол 180°-қа өте жақын, бірақ дәл 180° емес сынық сызық (сынған бұрыш). Ішкі үшбұрыштардың гипотенузадағы бұрыштары әр түрлі болғандықтан, оларды бір сызыққа дәл келтіру мүмкін емес. Бұрыштардағы аз ғана айырмашылық жалпы ауданда байқалатын айырмашылықты тудырады.

8) 4 шақаны салыстыру (рычагты таразы)

Салмақтары әртүрлі 4 шақаны салмақтарының өсу (немесе кему) ретімен қою үшін, кір тасы жоқ рычагты таразыда ең азы неше рет тарту керек?

Ең азы 3, кей жағдайларда 5 өлшеуге дейін қажет болуы мүмкін (таңдалған салыстыруларға және нәтижелердің «сәтті» келуіне қарай).

9) Кестедегі сандар қосындысы

Төмендегі кестедегі барлық сандардың қосындысын табыңдар (яғни 7+3+4+… түрінде).

Сандар кестесі

7346289128643755827319915546826491
8273199155468264917346289128643755
2864375582731973462891915546826491
6491734637558273289128641991554682
9128643755827319915546826491734628
5564375582731991468264917346289128

Қорытынды

«Математикалық сайыс» оқушының логикалық ойлауын, жылдам есептеуін, формулаларды еркін қолдануын және топпен өзара әрекеттесуін дамытады. Ең маңыздысы — әр тапсырма арқылы математикаға деген қызығушылық артып, білім тәжірибеге айналады.