Аралас орман
Нулы орман
Нулы орман — өлкеміздің көркі. Біздің өңірде орман алқабы жер аумағының 11,9%-ын алып жатыр. Мұнда негізінен жасыл қылқанды ормандар таралған, ал төменгі белдеуде жапырақты және аралас орман белдеулері кездеседі.
Жануарлар дүниесі
Орманымыздың негізгі бөлігі қарағайлы болғандықтан, мұнда осы ортаға тән жануарлар мекендейді: сүйкімді де ширақ тиін, аю, қасқыр, елік, марал, борсық, сілеусін, сондай-ақ құр, қарақұтан, көкек, бұлбұл және басқа да шамамен 60-қа жуық аң-құс.
Орманды орта шөптесін өсімдіктерге де бай: аққұлақ, қою көк құртқашаш, жалындай қызғылт сары лалагүл, көкгүл, алқызыл ірі гүлді таушымылдық және басқа да өсімдіктер еркін өседі.
Орманның адамға пайдасы
Орман — адамзаттың баға жетпес байлығы әрі табиғи қамқоршысы. Бір ағаштың өзі тәулігіне бір адамға жететін оттегін бөле алады.
Кейбір ағаштардың оттегі бөлуі мен өмір сүру ұзақтығы
Шырша
тәулігіне 970 кг оттегі
шамамен 500 жыл өмір сүреді
Балқарағай
тәулігіне 940 кг оттегі
шамамен 850 жыл өмір сүреді
Қайың
тәулігіне 540 кг оттегі
шамамен 150 жыл өмір сүреді
Көк терек
тәулігіне 680 кг оттегі
шамамен 100 жыл өмір сүреді
Ескерту: көрсеткіштер мәтіндегі деректер бойынша берілді.
Орман түрлері
Шыршалы орман
Шыршалы орманның іші көбіне қаракөлеңке болады. Айналаға кілемдей төгілген қылқан жапырақтар төселіп жатады. Мұнда шөп-шалаң мен бұта аз кездеседі.
Оқта-текте шымшықтардың шықылықтағаны, тоқылдақтардың ағашты соққылағаны естіледі. Кейде жаңғақ іздеп ағаштан ағашқа секірген тиіннің көлеңкесі жылт етіп көрінеді. Тиіндер мен тоқылдақтар қатты жаңғақтарды оп-оңай шағып жейді; олар үшін шырша дәнінен дәмді тағам жоқ.
Қарағайлы орман
Елімізде аумағы ең кең тараған орман — қарағайлы орман. Оның іші жарық әрі құрғақ келеді. Табан асты көбіне қалың мүкпен көмкеріледі.
Мұндай орманда жеміс-жидек те мол: қарамық пен итбүлдірген сыңсып өседі. Жидек өскен жерде құр мен меңіреу құр да кездеседі.
Аралас орман
Аралас орманда қайың мен қарағай, шырша мен қарағай, шырша мен бозтерек қатар өсіп тұра береді. Мұнда жөке ағашы, емен, үйеңкі сияқты ағаштар да ұшырасады.
Алуан түрлі бұталар, шөптер мен гүлдер мол болады. Сан алуан құстардың қосылып салған әні құлақ құрышыңды қандырады. Ағаш түрі көп болған сайын, орман да соншалықты алуан қырлы келеді.
Түйін
Орман — тіршілік тынысы. Оны қорғау, күтіп-баптау және ұқыпты пайдалану — бәрімізге ортақ міндет.