Досың неше жаста
Сабақтың барысы
- I Ұйымдастыру кезеңі
- II Үй тапсырмасын сұрау
- III Жаңа сабақ
Ассоциациялық әдіс
Оқушылардың тақырыпқа қатысты ойларын жинақтау арқылы жаңа сабақты ашу.
Сөздікпен жұмыс
Негізгі сөздер мен тіркестердің мағынасын нақтылау, мәтінді түсінуді жеңілдету.
Сөздік
| Қазақша | Орысша |
|---|---|
| Түйедей құрдас | ровесники |
| Жұбын жазбау | не расставаться |
| Қабақ шытыспау | не обижаться |
| Қадір тұту | ценить |
| Мойындау | сознаться |
Мәтін 1: Назым мен Бейсенгүл
Қазақша мәтін
Назым мен Бейсенгүл — түйедей құрдас, тату дос. Қашан көрсең де, жұбын жазбайды. Ойынды да бірге ойнайды, сыныпта да бір партада отырады. Екеуі қабақ шытысып көрген емес. Сабақты да жақсы оқиды. Оларды мұғалімдер де, балалар да сыйлайды, қадірлейді. Әрі кішіпейіл, әрі достықты қадір тұтатын екеуінің мінезі мен ісі басқаларға ұнайды. Тентек Мәліктің өзі де: «Назым мен Бейсенгүл — жақсы жолдасымыз», — деп мойындайды. Оқушылар жиынында бұл екеуін оқушылар кеңесінің мүшелігіне басқалардан бұрын ұсынған да осы Мәлік.
Орысша аударма (өңделген)
Назым и Бейсенгүл — ровесницы и лучшие подруги. Куда бы ни пришли, они всегда вместе: вместе играют, в классе сидят за одной партой и никогда не ссорятся. Они хорошо учатся, и их уважают и учителя, и одноклассники. Скромность и умение ценить дружбу делают их поступки и характер примером для других. Даже озорной Малик признаётся: «Назым и Бейсенгүл — наши хорошие друзья». На школьном собрании именно Малик предложил их в члены ученического совета.
Назар аудару
Мәтінді оқығанда достық, сыйластық және кішіпейілділік ұғымдарын ерекше атап өтіңіз.
Тапсырма 4: Көп нүктенің орнын толтыр
Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді қойып, мәтінді көшіріп жазыңыз.
Мәтін
Назым мен Бейсенгүл — ... құрдас.
Қашан көрсең де, ... жазбайды.
Ойынды да бірге ойнайды, ... да бір партада отырады.
Әрі кішіпейіл, әрі достықты ... тұтатын екеуінің мінезі мен ісі басқаларға ұнайды.
Оларды мұғалімдер де, балалар да ..., қадірлейді.
Керекті сөздер
Сөз тіркесін дұрыс құрастыр
Берілген сөздерді мағыналы сөз тіркестеріне келтіріңіз.
Нұсқа
Түйедей — құрдас
Нұсқа
Оқушылар — кеңесі
Нұсқа
Қабақ — шытысып көрген емес
Нұсқа
Достықты — бағалайды
Нұсқа
Басқалардан — бұрын
Нұсқа
Бірге — ойнайды
Нұсқа
Бір партада — отырады
Назар
Оқушы өз нұсқаларын да ұсына алады.
Фонетикалық талдау
Төмендегі сөздерге дыбыстық талдау жасаңыз: «Мұғалім», «Балалар».
«Мұғалім»
- М — үнді
- Ұ — дауысты, еріндік, қысаң, жуан
- Ғ — ұяң
- А — дауысты, езулік, ашық, жуан
- Л — үнді
- І — дауысты, езулік, қысаң, жіңішке
- М — үнді
«Балалар»
- Б — ұяң
- А — дауысты, езулік, ашық, жуан
- Л — үнді
- А — дауысты, езулік, ашық, жуан
- Л — үнді
- А — дауысты, езулік, ашық, жуан
- Р — үнді
Мәтін 2: «Екі дос»
Мәтінді мәнерлеп оқып, мазмұнын түсіндіріңіз. Қиын сөздер мен тіркестерге түсініктеме беріңіз.
Әңгіме
Ертеде, ел арасында жаугершілік жиі болған кезде, қазақтың екі жауынгері төс қағысып дос болады. Бірде әскерлер өзен бойына шатыр тігіп, дамылдапты. Тұтқиылдан жаудың қалың қолы шабуыл жасап, мал-мүлікті айдап әкетіпті, қолға түскен азаматтарды тұтқынға алып кетіпті.
Әлгі екі достың біреуі жау қолына түседі. Досының тұтқынға түскенін естіген екінші батыр күздің қара суығына қарамастан өзенді малтып өтіп, жау жатқан жағаға келеді. Анталаған жау әскерлері оны тарпа бас салады. Жауынгер өзін қолбасыларына апаруды өтінеді.
Қолбасына жеткізген соң ол: «Мен қолдарыңа түскен бір жауынгерге құн төлеп, сатып алуға келдім. Айырбасқа беретін малым да, мүлкім де жоқ. Бір-ақ нәрсе беремін — өз өмірім. Досымды босатыңдар, ол үшін өмірімді қияр едім», — дейді.
Қолбасы ойланып тұрып: «Жарайды, сені қыршыннан қимай-ақ қояйын. Маған өміріңнің бір бөлшегін ғана берсең болады», — дейді. «Ол не?» — дейді досын құтқаруға асыққан жігіт. «Маған сенің көздерің керек. Екі көзіңді ойып аламын», — дейді қолбасы. «Ол да болсын. Көзімді тезірек ал да, досымды босат», — дейді жігіт.
Жігіт бұл сыннан толқусыз өтеді. Әлгі жауынгер тұтқыннан босаған досының иығына қолын қойып, зағип күйі қуанып, күлімдеп келеді. Мұны көрген жаудың қолбасы: «Мынадай ерлері бар халықты тұтқиылдан келіп, қапыда бас салған жағдайда болмаса, бетпе-бет ұрыста жеңу қиын», — деп түйеді. Сөйтіп, өз әскеріне шегінуге бұйрық береді.
Негізгі ой
Адал достық — құр сөз емес, қажет кезде құрбандыққа дайын болу.
Талқылау
«Дос үшін қандай әрекет шынайы ерлік болып саналады?»
Құндылық
Адамгершілік, ерлік, бауырмалдық.
Жазылым: «Менің досым»
«Менің досым» тақырыбына шағын эссе жазыңыз. Дос туралы мақал-мәтел айтыңыз.
Ауызша жауап беруге арналған сұрақтар
- 1.Сенің досың бар ма?
- 2.Оның аты кім?
- 3.Досың неше жаста?
- 4.Нешінші сыныпта оқиды?
- 5.Ол қалай оқиды?
- 6.Оның мінезі қандай?
- 7.Ол немен шұғылданады?
- 8.Ол қандай дос?
Қорытынды бөлім
Бекіту
- Сөзжұмбақ шешу
- Сұрақ-жауап арқылы сабақты бекіту
Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау: оқушылардың оқу, жазу, аудару және талдау жұмыстары бойынша.
Үйге тапсырма: «Екі дос» тақырыбына байланысты диалог құрастыру.