Мұның өзі мұғалім үшін өте қажетті жағдай
Математика сабағында ойын элементтерін пайдаланудың маңызы
Қазіргі білім берудегі өзекті міндеттердің бірі — әр оқушының жеке қабілетін, мінез-құлқын танып, оны дамытып, сол бағытта тұлға тәрбиелеу. Орта мектеп бағдарламасындағы негізгі пәндердің бірі — математика. Бұл пәнді оқытуда оқушылардың қызығушылығын арттыру, қойылған есептің шешімін өз бетінше табуға үйрету, ойлау деңгейі мен қабілетін шыңдау — мұғалімнің басты міндеті.
Математика сабағын тиімді ұйымдастыру үшін әртүрлі тәсілдерді орнымен қолдана білу қажет. Білім беруді ізгілендіру, оқыту әдістерін жетілдіру, дамыта оқытудың әдістері мен тәсілдерін нәтижелі пайдалану — уақыт талабы.
Тірек ой
Оқушыға берілетін білім оның жас және танымдық мүмкіндігіне сай, жүйелі әрі мақсатты ұйымдастырылса, математикаға деген қызығушылық тұрақтанып, нәтижелі меңгеріледі.
Бақылаудың орны және жүйелілік
Білімді меңгерту мен біліктілікті қалыптастыру үдерісінде бақылаудың орны ерекше. Бақылау — оқушының білімін, білігін айқындау, есепке алу, тексеру және бағалау. Егер берілетін білім мен оны меңгертудің тәсілдері арасында үйлесім болмаса, күтілетін нәтижеге жету қиын.
Білімнің тиянақтылығы оқушының шамасына лайықтылық пен жүйелілікке байланысты. Оқушының назарын шашыратпай, бір мәселені нақты әрі жоспарлы бағыттау математиканы игертуді едәуір тиімді етеді. Жүйелі әрекет нәтижеге жеткізіп қана қоймай, шәкірттің рухани қуатын арттырып, ақыл-ой еңбегінің дағдыларын қалыптастырады.
Ойын — қызығушылық пен ойлауды дамытудың құралы
Оқушыларды математикаға қызықтырып тарту үшін қолайлы жағдай туғызу қажет. Қызықтырудың маңызды тетіктерінің бірі — нәтижеге жетуге ынталандыру. Осы тұрғыдан алғанда математика сабақтарында дидактикалық ойын элементтерін қолдану өте пайдалы.
Неге ойын тиімді?
- Ой-өрісті кеңейтіп, танымдық белсенділікті арттырады.
- Теорияны практикамен ұштастыруға мүмкіндік береді.
- Жылдам ойлау, ауызша есептеу және логикалық пайымдауды дамытады.
- Ұжымдық өзара әрекетті күшейтіп, сенім мен түсіністікті қалыптастырады.
Ойын — дүниеге ашылған үлкен терезе іспетті: ол арқылы баланың рухани сезімі жасампаз әрекетпен ұштасып, қоршаған әлем туралы түсінігі тереңдейді. Математикалық ойын — ойдан ойға жетелейтін, қиялға қанат бітіретін, ақыл-ойды жаттықтыратын ерекше құрал.
Ойын қолданудағы педагогикалық өлшем
Ойын элементтерін оқу үдерісінде үнемі қолдануға немесе ұзақ уақытқа созуға болмайды. Ойын нақты уақыт аралығында ұйымдастырылып, сабақтың кезеңдерімен үйлесімді кірігуі тиіс.
Ойынға педагогикалық басшылық жасау — оқушыларды ұйымшылдыққа тәрбиелеу, шығармашылық дербестігін қолдау және ұжымдық қарым-қатынасты жетілдіру. Ойын барысындағы қарым-қатынаста мұғалім достыққа, жолдастыққа және өзара түсіністікке ерекше мән береді. Ұжымдық ойында оқушының рөлі күнделікті өмірден өзгеше болып, жауапкершілік пен белсенділікке жетелейді.
Мұғалімге арналған қысқа қағидалар
Сұрақтар нақты болсын
Тапсырма қысқа әрі түсінікті қойылғанда ойынның қарқыны сақталады.
Мағынасына терең үңілу
Әр ойынның оқу-танымдық және тәрбиелік мақсаты айқындалсын.
Түрлерін алмастырып отыру
Бірсарынды оқытуды болдырмай, ойын формаларын кезектестіру тиімді.
Саналы жарыс тудыру
Жарыс оқушыны ынталандырып, нәтижеге ұмтылдырады.
Сыныпқа арналған мысал: «Үлестірме жұптау» ойыны
Үлестірме қағаздар екі бөлікке бөлінеді: бірінде сұрақ, екіншісінде басқа сұрақтың жауабы жазылады. Оқушының міндеті — сұраққа сәйкес жауапты тауып, үлестірмелерді дұрыс құрастыру. Тапсырма толық орындалса, қағаздың екінші жағынан белгілі бір сурет немесе мақал-мәтел шығатындай етіп ұйымдастыруға болады. Бұл тәсіл зейінді шоғырландыруға, салыстыруға және дәлдікке үйретеді.
Көрнекті педагог В. Ф. Сухомлинский: «Егер мен тек сабақ беруші ғана болсам, педагогтік деңгейде көтеріле алмас едім; шәкіртімнің жүрегі мен үшін қақпасын мәңгі ашпас тас қамалдай болып қала берер еді», — деп атап көрсетеді.
Қорытынды
Көптеген оқушылар математикадан қиындық көреді, ал пән туралы әңгіме қозғалғанда қызығушылықтың төмендігі байқалып жатады. Математиканың күрделілігі болғанымен, кез келген пәнді нәтижелі меңгертудің негізгі шарты — оқушының қызығушылығын оята білу. Бұл — мұғалім шеберлігінің маңызды өлшемі.
Қорыта айтқанда, дидактикалық ойындардың математика сабақтарындағы рөлі ерекше. Олар оқушылардың қызығушылығын арттырып қана қоймай, белсенділікке, жылдам ойлауға, ауызша есептеуге және логикалық ойлау қабілетін дамытуға ықпал етеді. Сондықтан сабақта ойын элементтерін орынды әрі жиірек қолдану — сабақты тартымды, мазмұнды және нәтижелі өткізудің тиімді жолы.