Жобаның барысы
Бұл сабақ — «Гидросфера» тарауы бойынша білімді жинақтап, бекітуге арналған ойын-форматтағы қорытынды жұмыс. Сабақ құрылымы оқушылардың жылдам ойлауын, өз бетімен әрекет етуін және табиғатты, әсіресе суды қорғау құндылықтарын күшейтуге бағытталған.
Сабақтың мақсаты
-
Білімділік
«Гидросфера» тарауы бойынша алған білімдерін жүйелеу және қорыту.
-
Дамытушылық
Ойлау қабілетін арттыру, шапшаң шешім қабылдауын және өз бетімен жұмыс жасау дағдыларын дамыту.
-
Тәрбиелілік
Суды қорғауға және табиғатты аялауға тәрбиелеу.
Әдіс-тәсілдер
Модульдік технология элементтері, ойын әдістері, топтық және жеке жұмыс.
Пәнаралық байланыс
Әдебиет, бейнелеу өнері.
Көрнекіліктер мен ресурстар
Слайдтар, жарты шарлар картасы, атластар, кескін карталар, оқулық, дәптер, суреттер, кестелер.
Кіріспе ой: «Су — тіршілік бастауы»
Қазақ халқы суды қадірлеп, оны тіршілік нәрі деп түсінген. «Ағып жатқан суды тегін деме, судың да сұрауы бар» деген нақыл сөз — судың құндылығын ұмытпауға шақырады. Ерте дәуірден-ақ адамзат суға ерекше мән беріп, оны өмірдің негізі ретінде таныған.
Осы сабақта «Гидросфера» тарауы бойынша негізгі ұғымдарды қайталап, білімімізді ойын арқылы бекітеміз.
Сабақ барысы: ойындар мен тапсырмалар
1) Ұйымдастыру кезеңі
Ойын сабағының ережелері түсіндіріліп, сынып жұмыс форматына бейімделеді.
2) «Сиқырлы сандықша»
Сұрақ-жауап • ұпайменСандықшада 1, 2, 3 сандарымен белгіленген сұрақтар болады. Әр оқушы кезегімен сұрақ алып, дауыстап оқып, жауап береді.
1 ұпай
- Су дегеніміз не?
- Табиғатта су қандай күйде кездеседі?
2 ұпай
- Қандай жағдайда су бір күйден екінші күйге ауысады?
- Жер бетіндегі тіршілік үшін судың маңызы қандай?
3 ұпай
- Неліктен өзендер суы таусылып қалмайды?
- Неліктен көптеген өзендер көлдер мен теңіздерге құяды?
3) «Кім жылдам?»
Кесте толтыруОқушылар мұхиттар туралы кестені мүмкіндігінше тез әрі дәл толтырады.
| Мұхиттың аты | Бөліктері | Ең терең жері (м) |
|---|---|---|
4) Семинарлық ойын
Топтық таныстырылымЕкі топ сабаққа дейін қосымша материал дайындайды. Сабақта жинаған деректерін қысқаша әрі дәл жеткізіп, талқылайды.
1-топ
Мұхит суының температурасы
2-топ
Мұхит суының тұздылығы
5) «Қазымыр оқушы»
Сұрақ құрастыру«Мұхит суының қозғалысы» тақырыбы бойынша оқушылар өздері сұрақ құрастырады. Кім көп әрі мазмұнды сұрақ құрастырса, сол жеңімпаз атанады.
Мысал сұрақтар
- Толқындардың пайда болу себептері қандай?
- Цунами толқындары қалай пайда болады?
- Жер шарының қай аймақтарында цунами жиі қайталанады және неліктен?
6) «Бір-бірін тексеру»
Жеке жұмыс + өзара бағалау«Мұхит суының ағыстары» тақырыбы бойынша кескін картада ағыстарды белгілеу. Барлық оқушы жеке орындайды, кейін жұптасып тексереді.
Ағыстар тізімі
- Гольфстрим ағысы
- Солтүстік Атлант ағысы
- Куросио ағысы
- Лабрадор ағысы
- Солтүстік Тынық мұхит ағысы
- Перу ағысы
- Бразилия ағысы
- Солтүстік пассат ағысы
- Оңтүстік пассат ағысы
- Шығыс Аустралия ағысы
Нәтиже
Оқушылар картада бағыттарды дәл көрсетуді, географиялық нысандарды атаумен байланыстыруды және өзара кері байланыс беруді үйренеді.
7) «Суретші»
Сызба + картаДәптерге өзен жүйесінің сызбасын салып, бөліктерін нөмірмен белгілеңдер:
- 1 — бастауы
- 2 — құяр сағасы
- 3 — оң жақ саласы
- 4 — сол жақ саласы
Кескін карта тапсырмасы
Есіл, Ертіс, Амазонка, Конго, Ніл өзендерін картаға түсіріңдер.
8) «Көркем әдебиетші»
Әдеби талдауҚазақ халқының суды қадірлеуі ауыз әдебиеті мен ақын-жазушылар шығармаларында айқын көрінеді. Махамбет Өтемісұлының үзіндісі бойынша өлеңнің мәнін түсіндіріңдер.
Өлеңнен үзінді
Шырылдап ұшқан қасқалдақ,
Көлінде жатып көркеймес,
Ортайса көлдің қоғасы.
Суда жүзген нән балық
Шағала құсқа жем болар,
Үзілсе көлдің сағасы.
Талқылау: табиғи тепе-теңдік бұзылса, су айдындарының тіршілігі қалай өзгеретінін мысалмен дәлелдеңдер.
Карта тапсырмасы
Кескін картаға көлдерді түсіріңдер: Байқал, Арал, Каспий, Балқаш, Ыстықкөл.
9) «Жоба жасау»
Топтық жобаҚазақ халқында суды қорламауға үндейтін нақыл сөздер көп: «Суды сабама», «Бұлақты лайлама», «Суға түкірме», «Қоқыс-күлді судың басынан аулақ төк». Осы ойды негізге алып, «Суды қорғау — әр адамның міндеті» тақырыбында жоба құрастырыңдар.
Жобаның құрылымы
- Мақсат
- Әрекет
- Құрал
- Уақыт
- Нәтиже
Орындау тәртібі
Оқушылар екі топқа бөлінеді. Ватманға жобаны рәсімдеп, әр топ өз жұмысын қорғап шығады.
10) «Номенклатура»
Картадан көрсетуГеографиялық нысандарды картадан дәл көрсетіңдер. Тапсырма екі топқа бөлініп орындалады.
I топ
- Қара теңіз
- Жерорта теңізі
- Бискай шығанағы
- Гибралтар бұғазы
- Магеллан бұғазы
- Арабия түбегі
- Лабрадор ағысы
- Волга өзені
- Ніл өзені
- Байкал көлі
II топ
- Балтық теңізі
- Қызыл теңіз
- Мексика шығанағы
- Беринг бұғазы
- Дрейк бұғазы
- Лабрадор түбегі
- Гольфстрим ағысы
- Енисей өзені
- Амазонка өзені
- Каспий көлі
11) Дәптермен жұмыс
Қысқа жауапСұрақтар
- Мұздық дегеніміз не?
- Мұздықтардың қандай түрлері бар?
- Мұздықтардың маңызы қандай?
12) Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге тапсырма
- Тақырыптарды қайталау.
- «Су — тіршілік көзі» тақырыбында эссе жазу.
Бағалау
Оқушылардың белсенділігі, жауаптарының дәлдігі, карта және жоба тапсырмаларын орындау сапасы бойынша бағаланады.