Қызым - қызым бізге көмекке келші
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Білім беру саласы
Қатынас
Оқу іс-әрекет түрі
Көркем әдебиет
Тақырыбы
«Ертегілер еліндегі Шалқан» (орыс халық ертегісі)
Мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Балаларға көркем туындының мазмұнын түсіндіріп, мәтінін мәнерлеп қабылдауға және түсінуге бағыттау.
Білімділік
- Еңбек сүйгіштікке баулу.
- Мақал-мәтелдер жаттату, жұмбақ шешкізу.
- Ертегі кейіпкерлерін сахналау.
- Ертегі мазмұнын меңгерту.
Дамытушылық
- Сахналау арқылы тіл байлығын дамыту.
- Ойлау, зейін және сөздік қорын жетілдіру.
Тәрбиелік
- Достыққа, кішіпейілдікке тәрбиелеу.
- Ұқыптылық пен әдемілікке баулу.
- Еңбекқорлыққа үйрету.
Көрнекіліктер
«Шалқан» ертегісіне арналған макеттер: шалқан, ата, әже, қыз, ит, мысық, тышқан.
Сабақ барысы
«Жүрек жылуы» шеңбері
Күніміз жарық болсын,
Аспанымыз ашық болсын.
Деніміз сау болсын,
Елімізде тыныштық болсын.
Әңгімелесу: мезгілдер мен қыс ерекшелігі
Тәрбиеші: Балалар, бір жылда неше мезгіл бар?
Балалар: 4 мезгіл (көктем, жаз, күз, қыс).
Тәрбиеші: Қазір қандай мезгіл?
Балалар: Қыс мезгілі.
Тәрбиеші: Қыс мезгілінде неше ай бар?
Балалар: 3 ай (желтоқсан, қаңтар, ақпан).
Тәрбиеші: Қыс мезгілінде қандай ерекшеліктер болады?
Балалар: Күн суық, аяз болады. Бас киім, қолғап киеміз, аяғымызға етік киеміз.
Тәрбиеші: Балалар, сендер қандай ертегілерді білесіңдер?
Балалар: «Қызыл телпек», «Маша мен аю», «Мақта қыз бен мысық».
Тәрбиеші: Өте жақсы. Бүгін біз орыс халқының «Шалқан» ертегісін мұқият тыңдаймыз. Дайынсыңдар ма?
Балалар: Иә, апай, тыңдаймыз.
Ертегі: «Шалқан»
Ерте, ерте, ертеде ата мен әже тату-тәтті өмір сүріпті. Үй шаруасына ұқыпты болып, үй алдындағы бақшаға шалқан отырғызыпты. Уақыт өтіп, күзде өнім жинаған кезде, бақшадағы шалқанның өте үлкен болып өскенін көреді.
Ата: Ой, бәрекелді! Менің шалқаным қандай үлкен болып өсіпті. Бәрімізге жететін болды!
Ата шалқанды тартады, тартады — бірақ жұла алмайды. Содан көмекке әжені шақырады.
Ата: Әже, бері келші! Шалқанымыз өте үлкен болып өсіпті. Жалғыз өзім жұла алмай тұрмын, көмектесші.
Әже: Расымен де үлкен екен. Кәне, бірге тартайық.
Әже атаның артынан ұстап, бірге тартады. Бірақ шалқан орнынан қозғалмайды. Сонда әже немере қызын шақырады.
Әже: Қызым, бізге көмектесші! Атаң екеуміз шалқанды жұла алмай жатырмыз.
Қыз: Жарайды, әже, көмектесейін.
Қыз келіп, үшеуі рет-ретімен тартады. Әлі де күштері жетпейді. Енді қыз итін шақырады.
Қыз: Ақтөс, келші! Біз шалқанды жұла алмай жатырмыз, көмектес.
Ит: Аф-аф! Көмек керек болса, келдім.
Ит қыздың етегінен, қыз әжеден, әже атадан ұстап, бәрі бірге тартады. Бірақ шалқан шықпайды. Енді ит мысықты шақырады.
Ит: Мысық, көмектес! Біз шалқанды жұла алмай жатырмыз.
Мысық: Мяу-мяу, көмектесейін.
Мысық иттің құйрығынан, ит қыздан, қыз әжеден, әже атадан ұстап, барлығы әрі-бері жұлқиды. Бірақ шалқан әлі шықпайды. Сонда мысық тышқанды шақырады.
Мысық: Тышқан, бізге көмектесші!
Тышқан: Әрине, көмектесемін.
Тышқан келіп, мысықтың құйрығынан ұстайды. Мысық иттен, ит қыздан, қыз әжеден, әже атадан ұстайды. Бәрі жабылып тартады да, ақыры шалқанды жұлып алады!
Талқылау: ертегіден қандай ой түйдік?
Тәрбиеші: Балалар, тышқан бәрінен де мықты болды ма?
Балалар: Иә, апай. Тышқан қосылған соң шалқан шықты.
Тәрбиеші: Бұл ертегі бізге бірліктің күшін көрсетеді: кішкентайдың көмегі де маңызды.
Танымдық бөлік: кеміргіш туралы
Тышқан кеміргіштер тобына жатады. Олардың тістері өте өткір болады: ағашты да кеміре алады, ін қазып, өздеріне баспана жасап алады.
Жұмбақтар
Тікірейіп құлағы,
Менен бұрын тұрады.
Бойын жазып керіліп,
Бетін-қолын жуады.
Жауабы: мысық
Жылт-жылт еткен,
Жыралардан өткен.
Жауабы: су
Қонақтармен кездесу
Тәрбиеші: Балалар, есігімізді біреу қағып тұрған сияқты. Қане, тыңдайық.
Ата мен әже: Ой, балаларым, амансыңдар ма, шырақтарым?
Балалар: Сәлеметсіздер ме, ата мен әже!
Тәрбиеші: Қош келдіңіздер! Отырыңыздар. Бақшаны суарып шаршап келген боларсыздар.
Тәрбиеші: Біздің балабақша балалары еңбекқор. Жазда гүл егіп, су құйып, ауламызды әдемілейміз.
Балалар: Иә, ата, біз гүл егіп, суарып, айналамызды көркейтеміз.
Ата: Шынымен де еңбекқор балалар екенсіңдер.
Ата: Кім маған «Шалқан» ертегісін айтып береді?
Балалар: Апай, мен айтамын!
Айым ертегіні атаға айтып береді.
Сергіту сәті (саусақ жаттығуы)
Бас бармағым — атам менің,
Балан үйрек — әжем менің,
Ортан терек — әкем менің,
Шылдыр шүмек — анам менің,
Кішкентай бөбек — бұл мен.
Сахналау
Балалар рөлдерге бөлініп, «Шалқан» ертегісін сахналайды.
Шал
Анэль
Әже
Айым
Қыз
Дамира
Ит
Мейрлан
Мысық
Дильназ
Тышқан
Аяулым
Еңбек туралы мақал-мәтелдер
- Еңбек етсең — емерсің.
- Ерінбесең — жеңерсің.
- Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей.
Пеш түбінде мысық отыр,
Екі көзін қысып отыр.
Тышқан етін жегісі келіп,
Оның тісі қышып отыр.
Қорытынды сұрақ-жауап
Тәрбиеші: Бүгін қандай ертегімен таныстық?
Балалар: «Шалқан» ертегісімен.
Тәрбиеші: Ертегі кейіпкерлерін бақшадағы шалқанның қасына ретімен орналастырып көрейік.
Балалар кейіпкерлерді дұрыс ретпен орналастырады: ата → әже → қыз → ит → мысық → тышқан.
Тәрбиеші: Шалқанды еккен кезде ол қандай болды?
Балалар: Кішкентай болды.
Тәрбиеші: Шалқан қалай өсті?
Балалар: Күтім арқылы, күннің жылуы арқылы.
Тәрбиеші: Шалқанды кім екті?
Балалар: Ата.
Тәрбиеші: Шалқан қандай болып өсті?
Балалар: Үлкен болып өсті.
Тәрбиеші: Шалқанды жұлуға кімдер көмектесті?
Балалар: Ата, әже, қыз, ит, мысық, тышқан.
Тәрбиеші: Кеміргіштерге не жатады?
Балалар: Тышқан.
Тәрбиеші: Шалқанның түсі қандай?
Балалар: Сары.
Тәрбиеші: Оның пішіні қандай?
Балалар: Дөңгелек.
Қорытынды
Бәріміз де еңбекқор болып өсейік. Атамыздың бақшасындай берекелі бау-бақша болсын деп, балалар «Бау-бақша» әнін орындайды. Осылайша «Ертегілер еліндегі “Шалқан”» ашық сабағы аяқталды.
Сау болыңыздар!