Ұлттық бірыңғай тестілеу - жоғары оқу орындарына оқуға түсуге арналған іріктеу емтихандарының бір түрі
Мектептік білім беруді жаңарту: мақсат, тәсіл және бағалау форматы
Қазақстанның әлемдік білім кеңістігіне кірігуі отандық білімнің бәсекеге қабілеттілігін арттыруды талап етеді. Осы міндет аясында мектептік білім беруді түбегейлі жаңарту өзектілігі артып отыр: өмір бойы білім алу тұжырымдамасын формалды ұстанудан гөрі, өмір бойы оқудың қажеттілігін саналы түрде түсінуге көшу маңызды.
Білім мазмұнын жаңарту нені білдіреді?
- оқыту әдістерін қайта қарау;
- оқу бағдарламасының мазмұны мен құрылымын жаңарту;
- тұлғаның дамуына қолайлы білім беру ортасын құру.
Мұндай жаңарту тек білім сапасын арттырумен шектелмейді. Ол елдің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін күшейтіп, Қазақстанның әлемдегі неғұрлым бәсекеге қабілетті 30 елдің қатарына қосылуына бағытталған ұлттық мақсаттармен де сабақтас.
Жаңа стандарттың өзегі: құзыреттілік тәсіл
Жаңа стандарт дәстүрлі мектептегі «міндетті меңгерілетін материал көлеміне» емес, күтілетін нәтижеге сүйенеді. Бұл оқушының білімді қабылдауын да, оқу үдерісінің логикасын да өзгертеді.
Ең маңызды өзгерістердің бірі — қазіргі мектептерде әлі де басым кездесетін авторитарлық оқытудан ынтымақтастыққа негізделген оқытуға көшу. Оқыту мақсаты оқушы мен мұғалім үшін ортақ, түсінікті және қолжетімді болуы тиіс.
Қорытынды аттестаттау форматы қалай өзгереді?
Білім мазмұнын жаңарту аясында қорытынды аттестаттау форматы да жаңғырады. Мектепті аяқтау және жоғары оқу орнына түсу кезеңдерінде бағалау екі түрлі рәсім арқылы жүзеге асады.
Мемлекеттік бітіру емтиханы
Орта білім курсын аяқтауды растайтын мемлекеттік үлгідегі құжатты алу шарты болып табылатын қорытынды аттестаттаудың бір түрі. Емтихан мектептерде өткізіледі.
Ұлттық бірыңғай тестілеу (ҰБТ)
Жоғары оқу орындарына оқуға түсуге арналған іріктеу емтихандарының бір түрі. Тестілеу жоғары оқу орындарының базасында өткізіледі.
Емтихан материалдары қандай негізге сүйенеді?
Емтихан материалдары қоғамдық-гуманитарлық және жаратылыстану-математикалық бағыттағы 10–11 сыныптардың қолданыстағы оқу бағдарламаларына негізделеді. Бұл бағдарламалар Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірдегі №115 бұйрығына енгізілген 2015 жылғы 18 мамырдағы №393 бұйрығымен бекітілген өзгерістер мен толықтыруларды қамтиды.
Бітіру емтиханы мен ҰБТ тапсырмаларының базасын қалыптастыру 2016 жылғы нормативтік құжаттармен бекітілген оқулық материалдары бойынша іске асырылады (2016 жылғы 8 қаңтардағы №13 және 2016 жылғы 6 сәуірдегі №251 бұйрықтар).
Қорытындысында, білім мазмұнын жаңарту — оқушының дербестігін күшейтетін, оқу мақсаттарын айқындайтын және бағалау жүйесін заманауи талаптарға бейімдейтін кешенді өзгеріс. Бұл өзгеріс білім беру сапасын арттырумен қатар, елдің ұзақ мерзімді даму басымдықтарымен де тікелей байланысты.
Бағдар
Өмір бойы оқуды саналы қажеттілік ретінде қалыптастыру.
Тәсіл
Құзыреттілікке және күтілетін нәтижеге негізделген оқу.
Бағалау
Бітіру емтиханы (мектепте) және ҰБТ (ЖОО базасында).