Емтиханға дайындалу жөніндегі тағы бірнеше кеңес
Егер емтихан алдындағы түнде барлық билетті түгел оқып шығу қолыңыздан келмесе, бұл мәтін сізге арналған. Мұнда біз артық күш жұмсамай-ақ материалды есте сақтауға және емтиханды жоғары бағаға тапсыруға көмектесетін тәсілдерді жинақтадық.
Өз оқу стиліңізді анықтап алыңыз
Әркімнің ақпаратты қабылдау ерекшелігі әртүрлі, сондықтан дайындалу стратегиясы да өзгеше болады. Ең алдымен өзіңізге қай әдіс тиімді екенін анықтаңыз.
- Аудиал болсаңыз — оқулық пен конспектіні дауыстап оқыңыз.
- Кинестетик болсаңыз — қысқа шпаргалка жазып, жауап беру жоспарын құрастырыңыз.
- Ой картасы — ақпаратты құрылымдауға, ұзақ уақыттан кейін де еске түсіруге және тақырыптың мәніне терең үңілуге көмектесетін өте ұтымды тәсіл.
Алдымен қандай сұрақтарға дайындалған жөн?
Егер пәнді оқу барысында материалды жақсы түсініп жүрген болсаңыз, алдымен өзіңіз сенімді сұрақтардан бастаңыз — бұл қарқын береді.
Ал егер тақырыптар бір-біріне қатты тәуелді болса:
Келесі блокты түсіну үшін алдыңғысын білу міндетті болса, онда бір ғана жол бар: материалды басынан аяғына дейін ретімен оқу.
Қиын сұрақтарға да жеткілікті уақыт бөліп, шаршап үлгермей тұрғанда кіріскен дұрыс. Ал жеңіл сұрақтарды кейінге қалдыруға болады.
Ең маңыздысы — жүйелілік. Емтихан жақындағанда үрей күшейсе де, таңдаған стратегиядан ауытқымаңыз.
Жаттап алуға емес, түсініп алуға ұмтылыңыз
Билеттің мәніне үңіліңіз, құр жаттауға сүйенбеңіз. Құр жаттау көп уақыт алады және көбіне сенімді нәтиже бермейді.
- Сұрақтардың логикалық байланысын табыңыз.
- Ассоциациялар құрыңыз — есте сақтауды жеңілдетеді.
- Даталар, формулалар, анықтамалар сияқты жатқа білу керек бөліктердің логикасын түсінсеңіз, олар да оңай сақталады.
Емтиханда жауабыңыз толық шығуы үшін материалды өз сөзіңізбен айтып, өз ойыңызбен толықтырыңыз.
Қысқа мерзімге арналған дайындық тәсілдері
«3–4–5» әдістемесі
Уақытыңыз өте аз болса, үш күнге арналған осы тәсіл көмектеседі. Жұмыс көлемі үлкен, бірақ құрылымы түсінікті: күн сайын материалдың бәрін қайталап шығасыз, тек әр күннің тереңдігі әртүрлі болады.
1-күн
Конспектіні немесе әдістемелік құралды оқып, жалпы картинаны жинақтайсыз. Шартты түрде «3-ке тапсырып шығатындай» деңгей.
2-күн
Дәл сол сұрақтарды оқулықпен тереңдетіп, нақтылайсыз. Тиянақты дайындалсаңыз, «4-ке» жақындайсыз.
3-күн
Қайталау, түсініксіз жерлерді пысықтау, есте сақтау. Осы күннен кейін үздік бағаға дайын боласыз.
Екі күн оқу, бір күн қайталау
Өте қарапайым жүйе: материалды тең екі бөлікке бөліп, екі күнде оқып шығасыз. Үшінші күн — толық қайталауға арналады.
Дайындық уақытын шектеңіз
Әр тақырыптың ұсақ-түйегіне дейін кіре берсеңіз, шегі болмайды. Сондықтан негізгі түйіндерді ұғынып алыңыз: көлемі ықшам әрі құрылымдалған материал әлдеқайда тез меңгеріледі.
Практикалық нұсқа:
Барлық билетті топ ішінде бөлісіп алып, әркім өзіне түскен сұрақ бойынша қысқаша конспект жасай алады. Ал ондай мүмкіндік болмаса, жоғары курс студенттерінен материалдары мен шпаргалкаларын сұрап алыңыз.
Бір орында тұрып қалмаңыз
Бір сұраққа көп уақыт кетіп бара жатса, келесісіне өтіңіз. Дайындық кезіндегі ең жақсы мотиватор — таймер.
- Бір билетке, мысалы, 30 минут белгілеңіз.
- Уақыт біткен соң — келесі билетке көшіңіз.
- Қалып қойған сұрақтарға емтихан алдында бірнеше сағат бөліп, үстінен бір қарап шығыңыз.
Жауап беру жоспарын құрастырыңыз
Кез келген, тіпті күрделі мәселені де бірнеше тезиспен сипаттауға болады. Ең бастысы — тезистер бір-бірімен логикалық байланысып тұрсын.
«Үш сөйлем» әдісі
Әр сұрақ бойынша: проблемасын, ең басты ойын және шешімін/қорытындысын үш сөйлеммен жазып қойыңыз. Емтихан алдында жылдам шолуға өте ыңғайлы.
Қалай оқу керегі пәнге де байланысты
Ерекшелік тек адамда ғана емес, пәннің өзінде де бар. Мысалы, нақты ғылымдар (математика, физика) міндетті түрде практиканы талап етеді. Ал гуманитарлық пәндерде ақпараттың үлкен көлемін өңдеу, даталар мен есімдерді, анықтамаларды есте сақтау маңыздырақ.
Дегенмен, кез келген пәнде негізгі қағида өзгермейді: түсінуге ұмтылып оқыңыз.
Ауызша емтихан
Жауаптарыңызды дауыстап айтыңыз. Үйдегілерге түсіндіріп беріңіз немесе айна алдында өзіңізге айтып көріңіз. Тыңдап отырған адам сұрақ қойса — тіпті жақсы.
Тест
Көп үлгілік тест шешіңіз, қателерді жазып алыңыз, әлсіз тақырыптарды қайталап, қайтадан тапсырып көріңіз.
Жазбаша емтихан
Жауаптың құрылымын алдын ала ойластырыңыз: кіріспе, негізгі бөлім, қысқа қорытынды.
Екі-үш адам болып дайындалыңыз
Ең қиын тақырыптарды бірге талқылаңыз: ұжымдық ойлау көптеген нәрсені тезірек түсінуге көмектеседі. Ең дұрысы — оқуға ынтасы бар адамдармен бірігу.
Бірақ дайындық «әзіл-қалжыңы көп отырысқа» айналып кетпесін. Демалуға болады, тек кездесудің негізгі мақсатын ұмытпаңыз.
Емтиханға дайындалуға арналған қосымша кеңестер
- Үзіліс жасап тұрыңыз — бұл сергіп, жаңа ақпаратты жақсырақ қабылдауға көмектеседі.
- Телефонды өшіріңіз, әлеуметтік желілерге кірмеңіз, теледидарды қоспаңыз.
- Ұйқыңызды қандырыңыз.
- Тамақты ұмытпаңыз: ағзаға күш береді. Бірақ артық жемеуге тырысыңыз — тойып алған соң ұйқы қысып, оқу қиындайды.
- Күйзеліс тудыратын жағдайлардан және негатив адамдардан аулақ болыңыз. Дайындық кезіндегі ортаңыз барынша жайлы болғаны дұрыс.
- Шпаргалка мен көшіріп алуға тым сенбеңіз. Егер көшіріп алуды шебер меңгермесеңіз, ондай тәуекелге бармаған жөн.
- Дайындық орнын реттеңіз: жарық, ыңғайлы, керек материалдардың бәрі қолжетімді болсын. Төсекте оқу — ең тиімді әдіс емес: ұйықтап қалу ықтималдығы жоғары.
- Маркермен белгіленген қысқа тізімдер жасаңыз — есте сақтауға жеңіл.
- Ұзақ отырыстан шаршаған бұлшықеттерге қозғалыс қажет: спорт, жүгіру, велосипед тебу сияқты белсенділік қан айналымын жақсартады. Сонымен қатар, серуендеп жүріп күрделі сұрақтарды ой елегінен өткізуге болады.
- Оқуға зауқыңыз соқпаса, сізге ең қызық көрінетін тақырыптан бастаңыз — мотивация оянады.
- Кешке серуендеңіз: дайындық кезінде жүйке тез тозады, сондықтан уақытылы демалу маңызды.
- Нақты дайындық жоспарын құрып алыңыз.
Есте сақтаңыз:
Дұрыс стратегия, уақытты шектеу және түсініп оқу — емтиханға дайындықты жеңілдететін ең мықты үш тірек.