Қазақша рефераттар

Әрбір оқушы бірінші деңгейлік тапсырмаларды орындауға міндетті және одан жоғары деңгейдегі тапсырмаларды орындауға құқылы

Математика сабағында деңгейлік оқытудың тиімділігі

Қазіргі заманда жастарға ақпараттық технологиялармен ұштасқан, әлемдік стандарттарға сай жаңа білім беру аса маңызды. Бұл бағытта білім беру жүйесі қоғамның әлеуметтік құрылымындағы негізгі элементтердің біріне айналып отыр. Дүниежүзінде білімнің рөлі артып, әр ел өз білім беру жүйесін қалыптастырғанымен, ол әлемдік тәжірибе мен үрдістермен үйлесуі қажет.

Қазақстан Республикасында жүріп жатқан ауқымды өзгерістердің білім беру саласында көрініс табуы — маңызды міндет. Осы тұрғыда білім беруді дамыту тұжырымдамасы еліміздің білім беру жүйесін ілгерілетудегі негізгі құжаттардың бірі екені анық.

Негізгі ұстаным

Білім беру жүйесінің басты міндеті — ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке тұлғаны қалыптастыру, дамыту және кәсіби шыңдауға жағдай жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу; білім беруді ақпараттандыру.

XXI ғасыр талабы және мұғалім миссиясы

Еліміздің экономикалық, саяси және мәдени дамуына үлес қосатын, әлемдік өркениет деңгейіне ұмтылатын білімді, мәдениетті, парасатты азамат тәрбиелеу — бүгінгі күннің басты талабы. XXI ғасырда жан-жақты зерделі, дарынды тұлға қалыптастыру білім берудің негізгі бағытына айналды. Бұл талапқа жетудің жолы — оқытудың тиімді тәсілдерін дұрыс таңдау.

Сол тәсілдердің бірі — деңгейлік оқыту. Бұл тәсілді меңгеру мұғалімнің өзін-өзі дамытуына, оқу-тәрбие үдерісін жүйелі әрі нәтижелі ұйымдастыруына көмектеседі. Оқытудың жаңа технологияларын алдымен терең түсініп, кейін оқу мазмұнына, оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктеріне сай таңдап қолдану ерекше маңызды.

Деңгейлік оқыту не береді?

  • Әр оқушының бойындағы дара қабілетті анықтауға және дамытуға мүмкіндік береді.

  • Оқушы тек жаңа білім алып қана қоймай, оны өз бетінше игеруге, ізденуге, пікір алмасуға дағдыланады.

  • Математикалық дайын ақпаратты пайдаланумен шектелмей, ғылым мен техниканың дамуына ықпал ететін жаңа идеяларға жол ашады.

  • Оқушылардың қызығушылығын арттырып, өздігінен ойлауын, жауапкершілігін және еңбексүйгіштігін қалыптастырады.

Қараевтың деңгейлеп-саралап оқыту технологиясы

Қазіргі педагогикадағы маңызды бағыттардың бірі — баланың тұлғалық дамуына бағдарланған оқыту технологияларын қолдану. Осындай технологиялардың тиімді үлгілерінің бірі — профессор Ж. А. Қараевтың деңгейлеп-саралап оқыту технологиясы.

Бұл технология оқушының туа біткен ақыл-ой қабілеттерінің жеке даму ерекшеліктеріне сүйене отырып, білім алуға қолайлы жағдай жасауды көздейді. Математика пәнінің мұғалімі ретінде менің мақсатым — оқушылардың білімге құштарлығын арттыру, өздігінен ойлау қабілетін жандандыру, жауапкершілігін қалыптастыру және шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу.

Педагогикалық тәсіл

Оқушылардың даму деңгейін өзгелермен салыстыру арқылы емес, әр оқушыны өзімен-өзі салыстыру арқылы анықтау — ізгілік педагогикасының нақты көрінісі.

Маңызды қағида

Талап деңгейі әртүрлі, мүмкіндік ортақ.

Деңгейлік тапсырмалар жүйесі

Деңгейлеп оқыту игерілетін ақпаратты қысқарту арқылы емес, оқушыларға қойылатын талаптардың әртүрлілігі арқылы жүзеге асады. Әр тарауға құрылған деңгейлік тапсырмалар дамыта оқыту идеясын іске асырып, ойлау, елестету, есте сақтау, белсенділік, дағды және білім сапасын арттыруға ықпал етеді.

1-деңгей — міндетті (оқушылық, репродуктивтік)

  • Анықтама, тұжырым, аксиома, теорема сияқты негізгі білімдерді меңгеру.

  • Өткен материалды өзгертпей қайталау және пысықтау.

  • Тапсырмалардың өмірмен байланыстылығы.

2-деңгей — алгоритмдік

  • Материалды реттеу, жүйелеу және білімді түрлендіріп қолдану.

  • Логикалық есептер мен стандартты алгоритмге сүйенетін тапсырмалар.

3-деңгей — эвристикалық (танымдық-ізденімпаз)

  • Анализ, синтез, салыстыру арқылы негізгі білімді анықтау және қорытындылау.

  • Бір есепті әртүрлі әдіспен шығару, өздігінен есеп құрастыру.

  • Ребус, сөзжұмбақ, диаграмма, өлшеу жұмыстары, проблемалық жағдаяттарды шешу.

4-деңгей — шығармашылық

  • Жаңаша өнім жасау: теореманы дәлелдеу, заңдылықты өз бетінше қорыту.

  • Олимпиадалық есептер, реферат, ғылыми жоба дайындау және қорғау.

Маңызды мақсат

Деңгейлеп-саралап оқытудың түпкі мақсаты — оқушыларды «қабілетті» және «қабілетсіз» деп жасанды түрде бөлуге жол бермеу. Әр оқушы жұмысты 1-деңгейден бастайды: бұл мемлекеттік стандарт талаптарының орындалуына кепілдік береді, ал жоғары деңгейлерге көтерілу — оқушының құқығы әрі ынтасына байланысты мүмкіндігі.

Бағалау: рейтинг–ұпай жинау тәсілі

Технологияның тағы бір артықшылығы — оқушыларды халықаралық білім кеңістігінде кең тараған рейтингтік (ұпай жинау) бағалау мәдениетіне баулу. Деңгейлік тапсырмалар ұпай арқылы бағаланып, оқушының біліктілігін, дағдысын және оқу барысындағы өсімін нақты бақылауға мүмкіндік береді.

5 балдық жүйеге сәйкестендіру

11–12 балл
«5»
9–10 балл
«4»
5–8 балл
«3»

Ұпай жинаудың үлгісі

1-деңгей: 5 сұрақ × 2 ұпай = 10 ұпай

2-деңгей: 4 сұрақ × 3 ұпай = 12 ұпай

3-деңгей: 3 сұрақ × 5 ұпай = 15 ұпай

4-деңгей: 1 тапсырма × 10 ұпай = 10 ұпай

Жиналған ұпайға қарай мониторинг жасалады: 8–10 ұпай — «3», 11–12 ұпай — «4», 23–33 ұпай — «5». Олимпиадалық деңгейдегі қосымша жұмыстар орындалуына қарай «4» немесе «5» қойылады.

Ашық журнал және өзін-өзі бағалау мәдениеті

Сабақ барысында әр деңгей тапсырмасының дұрыстығын тексергеннен кейін, тақтада ілініп тұратын «Ашық журналға» белгі қоюды оқушылардың өздеріне орындатамын. Бұл тәсіл оқушыларда оң бәсекелестік қалыптастырып, өз деңгейін әділ бағалауға ықпал етеді. Сонымен қатар, сабақ соңында жаңа тақырыптың меңгерілу деңгейін байқауға мүмкіндік береді.

Сыныптағы үлгермеген тапсырмалар үйде жалғастырылып орындалады, сондықтан үй жұмысы да төрт деңгейлік тапсырмаларды қамтиды. Мен өзіме қосымша жеке журнал жүргіземін: ол «Ашық журналдың» көшірмесі ретінде толтырылады және дер кезінде көмек қажет ететін оқушыларды анықтауға мүмкіндік береді. Оқушылар да өз жетістіктерін «Жеке журналға» және «Оқушының даму мониторингі» кестесіне белгілеп отырады.

Қол жеткізілген нәтижелер

Қорытындылай келе, деңгейлеп оқыту технологиясының тиімділігі сабақ тәжірибемде төмендегі нәтижелер арқылы айқындалды:

  • Оқушылардың жаңа материалды оқып-үйренуге қызығушылығы артты.

  • Тапсырмаларды оқушы қабілетін ұштайтындай, ойы мен қиялын дамытатындай етіп жоспарлау дағдым қалыптасты.

  • Күрделілік деңгейі әртүрлі тапсырмалар арқылы білімді саралау тиімді ұйымдастырылды; оқушы өзін жетістікке жеткендей сезіне алды.

  • Білім дайын күйінде берілмей, оқушының ой еңбегін талап ететін әрекеттер арқылы өз білімін жетілдіруіне жағдай жасалды.

  • Шығармашылық қабілеттерді дамытуға мүмкіндік кеңейді.

  • Нәтижені жүйелі талдау мен бағалау арқылы оқушының өзін-өзі бағалау дағдысы қалыптаса түсті.

Қорытынды

Бүгінгі ұстаздарға қоғамымыздың экономикалық, саяси, мәдени дамуына үлес қосатын, әлемдік талапқа сай білімді әрі мәдениетті азамат тәрбиелеу міндеті жүктеледі. Егемен Қазақстанның ертеңі — бүгінгі жас ұрпақтың қолында. Дүниежүзі деңгейінде ойлайтын, жан-жақты қалыптасқан тұлға — болашағымыздың жарқын кепілі.