Тұрақты мәндер

Сабақ туралы мәлімет

Пән: Информатика
Сынып: 8
Сабақ тақырыбы: §28. Формуланы енгізу және көшіру

Сабақтың түрі

Практикум элементтері бар көрсете түсіндіру сабағы.

Қолданылатын құрал-жабдықтар

ДК
Интерактивті тақта
Active Vote құрылғысы

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Microsoft Excel бағдарламасында формулаларды енгізуді, формулаларды көшіруді және ұяшықтағы мәліметтердің орнын ауыстыруды үйрету.

Дамытушылық

Excel-де жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру; есте сақтау мен зейінді дамыту; пәнге қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

Ұқыптылыққа және өз бетімен жұмыс істеуге тәрбиелеу.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушыларды түгендеу.
Техника қауіпсіздігі ережелерін еске түсіру.
Оқушы назарын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй жұмысы: §27. Microsoft Excel-де берілгендерді енгізу және редакциялау.

Практикалық жұмыстарды тексеру.
Тест тапсырмаларымен жұмыс.

Тест сұрақтары (үй жұмысын қайталау)

Төменде дұрыс жауаптар қою қаріппен белгіленген.

1) Электронды кесте бұл…
- A) Қандай да бір шын өмірдегі нақты объектілер жайындағы мәліметтер жиыны.
- B) Кестеге жазылған мәліметтермен жұмыс істейтін программа.
- В) Шын өмірдегі объектілерден тұратын массив.
- Г) Мәтіндік ақпаратпен тығыз байланысты ақпаратты ұсынатын және өңдейтін арнайы құрылымдық модель.
2) Microsoft Excel программасы бұл…
- A) Windows-та мәтіндік құжаттарды құратын және модификациялайтын қосымша.
- B) Windows операциялық жүйесі бақылайтын ақпаратты басқаратын жүйе.
- В) Windows операциялық жүйесі басқаратын электрондық кестені өңдеуге арналған арнайы бағдарлама.
- Г) Экранда бейнелерді құруға және редакциялауға арналған арнайы бағдарлама.
3) MS Excel-де кестенің жеке ұяшығын көрсететін, жол нөмірі мен баған атауын білдіретін бұл…
- A) Есептеу нәтижесі.
- B) Ұяшыққа енгізілген формула.
- В) Ұяшық адресі.
- Г) Операндтар.
4) MS Excel-дегі дұрыс ұяшық адресін көрсетіңіз.
- A) BD666
- B) 67BC
- В) LB745
- Г) AB; 32
5) MS Excel құжаты… болып табылады.
- A) аты .ppt түрінде берілген ерікті кеңейтілуі бар файл.
- B) аты .doc түрінде берілген ерікті кеңейтілуі бар файл.
- В) аты .mdb түрінде берілген ерікті кеңейтілуі бар файл.
- Г) аты .xls түрінде берілген ерікті кеңейтілуі бар файл.
6) MS Excel жұмыс кітабы неше жұмыс парағынан тұруы мүмкін?
- A) 1-ден 6536-ға дейін.
- B) 1-ден 255-ке дейін.
- В) 1.
- Г) 1-ден 65536-ға дейін.
7) MS Excel электрондық кестесі… тұрады.
- A) 255 баған және 65 536 жолдан.
- B) 256 баған және 65 536 жолдан.
- В) 255 баған және 65 563 жолдан.
- Г) 256 баған және 65 563 жолдан.
8) «=» белгісі қайда орналасқан?
- A) Мәзір жолында.
- B) Стандартты құрал-саймандар тақтасында.
- В) Формула жолында.
- Г) Пішімдеу құрал-саймандар тақтасында.
9) Үнсіз келісім бойынша сан қалай тураланады?
- A) Сол жақ шеті бойынша.
- B) Ортасы бойынша.
- В) Оң жақ шеті бойынша.
- Г) Оң және сол жақ шеті бойынша.
10) Excel енгізілгендердің мән емес, формула екенін қалай анықтайды?
- A) Егер символдар тізбегі «=» белгісімен басталса.
- B) Егер символдар тізбегі «=» белгісімен аяқталса.
- В) Егер символдар тізбегі «+» белгісімен басталса.
- Г) Егер символдар тізбегі «+» белгісімен аяқталса.

III. Жаңа тақырып: формуланы енгізу және көшіру

Формула деген не?

Формула — жұмыс парағындағы мәндер бойынша есептеулерді орындайтын теңдеу. Excel-де кез келген формула әрқашан теңдік белгісінен (=) басталады.

Мысал

=5+2*3

Бұл формула алдымен көбейтуді (2*3) орындайды, содан кейін нәтижеге 5 санын қосады. Excel математикалық амалдардың стандартты ретін сақтайды.

Формуланы құруда функцияларды да қолдануға болады. Мысалы, =SUM(A1:A2) және =SUM(A1, A2) формулалары A1 және A2 ұяшықтарындағы мәндердің қосындысын есептейді.

Кеңес: Қосындыны жылдам есептеу үшін қосылатын ұяшықтардың диапазонын белгілеп, Автоқосынды (Автосумма) батырмасын пайдалануға болады.

Формуланың негізгі құрамдас бөліктері

1) Функциялар

Функциялар да «=» белгісінен басталады. Көптеген функцияларда аргументтер жақша ішінде беріледі (мысалы, SUM()). Кейбір функцияларда аргумент міндетті, кейбірінде бірнешеу, ал кейбір функциялар аргументсіз жұмыс істейді (мысалы, PI()).

2) Ұяшық сілтемелері

Формулаға ұяшық сілтемелерін енгізу арқылы жұмыс парағындағы деректерді пайдаланасыз. Мысалы, A2 сілтемесі A2 ұяшығындағы мәнді есептеуге қосады.

3) Тұрақты мәндер

Сандарды (2 сияқты) немесе мәтін мәндерін формулаға тікелей енгізуге болады.

4) Амалдағыштар

Амалдағыштар есептеу түрін көрсетеді. Мысалы, ^ дәрежелеуді, ал * көбейтуді білдіреді.

Қарапайым формуланы енгізу қадамдары

Формула енгізілетін ұяшықты таңдаңыз.
= теңдік белгісін енгізіңіз.
Тұрақты мәндер мен амалдағыштарды енгізіңіз немесе есептеуге қатысатын ұяшықтарды шертіңіз.
Enter пернесін басыңыз.

Тұрақты мәндермен мысалдар

Формула	Нәтиже/әрекет
=5+2	5 санына 2 санын қосады.
=5-2	5 санынан 2 санын азайтады.
=5/2	5 санын 2 санына бөледі.
=5*2	5 санын 2 санына көбейтеді.
=5^2	5 санын квадраттайды (дәрежеге шығарады).

Ұяшық сілтемелерімен мысалдар

Формула	Нәтиже/әрекет
=A1+A2	A1 және A2 ұяшықтарындағы мәндерді қосады.
=A1-A2	A1 мәнінен A2 мәнін азайтады.
=A1/A2	A1 мәнін A2 мәніне бөледі.
=A1*A2	A1 мәнін A2 мәніне көбейтеді.
=A1^A2	A1 мәнін A2-де көрсетілген дәрежеге шығарады.

Ескерту: Қажетті нәтижеге жету үшін формулада 8192 таңбаға дейін қолдануға болады.

Ұяшыққа функция енгізу (Функция шебері арқылы)

Функция енгізілетін ұяшықты белгілеңіз.
Функциялар мәзірі арқылы Қою командасын таңдаңыз немесе тиісті батырманы басып, Функция шеберін шақырыңыз.
Ашылған терезеде Категория өрісінен функция типін таңдаңыз.
Тізімнен қажетті функцияны таңдап, OK батырмасын басыңыз.

1-сурет: «Функция шебері» диалогтік терезесі (сабақта көрсетіледі).

Формулаларды көшіру және мәліметтердің орнын ауыстыру

Формулаларды көшіру кестеге бір типтес есептеулерді жылдам енгізуге көмектеседі. Көшіру кезінде салыстырмалы сілтемелер автоматты түрде өзгеріп отырады.

Ұяшықтағы мәліметтерді көшіру

Көшірілетін ұяшықтарды белгілеңіз.
Түзету (Правка) мәзірінен Көшіру (Копировать) командасын таңдаңыз немесе сәйкес батырманы басыңыз.
Қою (Вставить) командасын таңдаңыз немесе сәйкес батырманы басыңыз.

Ұяшықтағы мәліметтердің орнын ауыстыру

Орын ауыстырылатын ұяшықтарды белгілеңіз.
Түзету (Правка) мәзірінен Қиып алу (Вырезать) командасын таңдаңыз немесе сәйкес батырманы басыңыз.
Қою (Вставить) командасын таңдаңыз немесе сәйкес батырманы басыңыз.

IV. Практикалық жұмыс

№28 практикалық жұмыс орындалады (формулаларды енгізу, функция қолдану, формулаларды көшіру және мәліметтерді орын ауыстыру бойынша тапсырмалар).

V. Сабақты бекіту (қайталау сұрақтары)

Excel бағдарламасының негізгі қызметі қандай?
Excel ұяшықтарындағы мәліметтерді көшіру және орнын ауыстыру әрекеттері қалай орындалады?
Ұяшыққа функцияларды енгізу қандай жолдармен жүзеге асады?

VI. Үй тапсырмасы

§28. Формуланы енгізу және көшіру.

VII. Қорытынды

Сабақ қорытындыланып, оқушылардың жұмысы бағаланады.