Қазақша рефераттар

Прелюдияның орындалу ерекшелігін оқушы санасына жеткізу, музыкалық - теориялық ұғымдарды меңгерту

Сабақ жоспары Жаңа сабақты меңгерту Полифония • Прелюдия

Полифониялық шығармамен жұмыс

Бұл материал — баян сыныбында өткізілетін ашық сабақтың өңделген, тілдік тұрғыдан түзетілген жоспары. Негізгі өзек: Иоганн Себастьян Бахтың өмірі мен шығармашылығын таныстыру, прелюдия орындаудың ерекшеліктерін түсіндіру және музыкалық-теориялық ұғымдарды бекіту.

Мақсаты

  • И. С. Бахтың өмірі мен шығармашылығын таныстыру.
  • Прелюдияны орындау ерекшеліктерін оқушы санасына жеткізу.
  • Музыкалық-теориялық ұғымдарды меңгерту.

Міндеттері

  • Тәрбиелік: құнды музыкаларды тыңдату арқылы өнерге және орындаушылыққа тәрбиелеу.
  • Дамытушылық: музыкалық сауаттылықты және жылдам ойлау қабілетін дамыту.
  • Пәнаралық байланыс: музыка әдебиеті, сольфеджио, хор.

Қолданылатын құралдар мен әдістер

Көрнекі құралдар

  • Баян аспабы
  • Аудио және бейне жазбалар
  • Видеопроектор, әдістемелік көрнекіліктер

Оқыту әдістері

  • Түсіндіру
  • Сұрақ-жауап
  • Шығарманы құрылымына қарай меңгерту

Сабақ барысы

I. Кіріспе

Ұйымдастыру • Үй тапсырмасы

Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушының сабаққа дайындығын тексеру.
  • Оқу құралдарын реттеу.

Үй тапсырмасын тексеру

  • F-dur және d-moll гаммалары, арпеджио мен аккордтарды орындату.
  • А. Доренскийдің «Веселое настроение» шығармасын жатқа орындату: екпін, ритм, мех (көрік) қозғалысын бақылау.
  • А. Диабеллидің «Рондо» шығармасындағы берілген бөлімдерді жүргізіп ойнату; динамикалық белгілер мен нюанстарды сұрау.

II. Жаңа сабақ

Теория • Тыңдау • Орындау

Тақырып пен мақсатты таныстыру

Оқушыға сабақтың тақырыбы мен міндеттері түсіндіріліп, полифония мен прелюдия ұғымдары музыкалық мысалдар арқылы бекітіледі.

Полифония ұғымы

Полифония (грек тілінен: poli — көп, phone — дыбыс) — бірнеше дауыстың бір мезгілде қатар дамып, үндесе орындалуы.

Полифониялық формаларға канон, фуга және өзге түрлер жатады. Хор шығармаларында полифония жиі кездеседі, әсіресе фугато тәсілінде полифониялық эпизодтар айқын көрінеді.

Прелюдия ұғымы

Прелюдия (латын тілінен: praeludo — алдын ала ойнаймын, кіріспе жасаймын) — бастапқыда музыкалық шығарманың алдында орындалатын кіріспе ретінде қалыптасқан жанр.

XVIII ғасырдан бастап прелюдия дербес көркем шығарма ретінде дамыды. Бұл жанр әсіресе неміс композиторы И. С. Бах шығармашылығында үлкен орын алады.

Бах прелюдияларына тән белгілер

  • Қимылдың моторлы сипаты.
  • Фактура мен ритмнің біркелкі ағымы.
  • Кейбір прелюдияларда фугаға қарағанда тақырыпты айқын бөліп көрсету қиынырақ.
  • Сыртқы қалыпты сақтай отырып, музыкалық ойды ішкі жағынан жаңаша қырынан дамытады.

Иоганн Себастьян Бах туралы қысқаша

Иоганн Себастьян Бах (1685–1750) — музыка тарихындағы ерекше құбылыс. Оның суреткерлігі, ой тереңдігі және шығармашылық өрісі тыңдарманды әлі күнге дейін таң қалдырады. Бах — Гендельдің замандасы: Гендель дәуірдің қаһармандық және әрекеттік қырын аша түссе, Бах оның бай да күрделі әлемін тереңдете көрсетеді.

Бах шығармашылығы XIX–XX ғасырларда кеңінен жаңғырып, әлемдік орындаушылық тәжірибенің өзегіне айналды. Ол — философ музыкант: өмір мен өлім, адам парызы мен мақсаты секілді мәңгілік сұрақтарды дыбыс тілімен толғайды. Сонымен қатар Бах — лирик: оның әуендерінде жүрек жылуы мен ой тәртібі қатар сезіледі. Өнері драматизм мен нәзік лириканы, сондай-ақ халықтық кең тынысты сезімді бір арнаға тоғыстырады.

Орындау: Прелюдия (И. С. Бах)

Екпін
Andante
Тональділік
Си бемоль мажор
Өлшем
3/4

Шығарма оқушының қабілетіне қарай орындатылады. Негізгі бақылау нүктелері: мех (көрік) қозғалысы, оң және сол қолдың үйлесімі, дыбыс сапасы және тыныс (фразировка).

Музыка тыңдату

  • Менуэт — И. С. Бах
  • Органдық прелюдиялар — И. С. Бах

Тыңдау барысында оқушыдан ырғақтың тұрақтылығын, фактура тығыздығын, динамикалық өрісті және стильдік ерекшелікті байқау талап етіледі.

III. Сергіту сәті

Ансамбль

Ансамбль түрінде Н. Корецкийдің «Карело-фин полькасын» оқушымен бірге орындау. Мақсат — ырғақ сезімін тұрақтандыру және бірлескен орындаудағы тыңдау мәдениетін қалыптастыру.

IV. Қорытындылау

Бағалау • Үй тапсырмасы

«Нота ойыны» атты дидактикалық тапсырма бойынша дайындалған сұрақтарға оқушының жауаптары тыңдалып, жаңа тақырыпты меңгеру деңгейі сараланады. Қорытынды сұрақтар қойылып, оқушы бағаланады және үй тапсырмасы беріледі.